Açık hava basıncının Po = h · d · g olduğu bir ortamda, içerisinde X ve Y gazları bulunan deney tüpleri d özkütleli

Açık hava basıncının P_{o} = h \cdot d \cdot g olduğu bir ortamda, içerisinde X ve Y gazları bulunan deney tüpleri d özkütleli sıvı içerisinde şekildeki gibi dengededir.
Buna göre; X gazının basıncının Y gazının basıncına oranı, \frac{P_{X}}{P_{Y}} kaçtır?

Kapalı Uçlu Manometre ve Sıvı Durgunluk Basıncı Dengesi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Durgun sıvılarda aynı sıvı içerisinde aynı yatay seviyedeki noktaların toplam basınçları birbirine eşittir (U-borusu ve Pascal prensibi). Açık hava basıncının etkilediği serbest sıvı yüzeyinden h kadar derindeki bir noktanın toplam basıncı P = P_o + h \cdot d \cdot g bağıntısıyla hesaplanır.


:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — X Gazının Basıncının (P_X) Hesaplanması
Tüp içerisindeki X gazı ile sıvının temas ettiği ara yüzey, serbest sıvı seviyesinin h kadar altındadır. Bu seviyedeki sıvı basıncı gaz basıncına eşit olacağından:

P_X = P_o + h \cdot d \cdot g

Soruda P_o = h \cdot d \cdot g olarak verildiğinden:

P_X = h \cdot d \cdot g + h \cdot d \cdot g = 2h \cdot d \cdot g

Adım 2 — Y Gazının Basıncının (P_Y) Hesaplanması
Y tüpü içerisindeki gaz-sıvı ara yüzeyi, serbest sıvı yüzeyinden 2h kadar derindedir. Aynı yatay hizada basınç eşitliği yazıldığında:

P_Y = P_o + 2h \cdot d \cdot g

P_o = h \cdot d \cdot g değeri yerine yazılırsa:

P_Y = h \cdot d \cdot g + 2h \cdot d \cdot g = 3h \cdot d \cdot g

Adım 3 — Basınçlar Oranının Bulunması
Bulunan gaz basınçları birbirine oranlanır:

\frac{P_X}{P_Y} = \frac{2h \cdot d \cdot g}{3h \cdot d \cdot g} = \frac{2}{3}

:white_check_mark: CEVAP: \frac{2}{3} (\frac{P_X}{P_Y} = \frac{2}{3})

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Tüplerin sıvı yüzeyinin üzerinde kalan kısımlarının boyları (2h ve 3h) gazların hacmini etkiler ancak doğrudan gaz basıncını belirlemez. Gaz basıncını belirleyen temel etken, tüp içindeki sıvı-gaz sınırının açık sıvı yüzeyine göre düşey derinliğidir. Sıvı seviyesinin altındaki her derinleşme, gaz basıncını h \cdot d \cdot g kadar artırır.