Açık hava basıncının P₀ = P olduğu bir ortamda, şekildeki düzenekteki piston dengededir

Açık hava basıncının P_{0} = P olduğu bir ortamda, şekildeki düzenekteki piston dengededir. I kapındaki gazın hacmi 2V , II kabındaki gazın basıncı 2P, III kabı boştur.
Kaplar arasındaki musluklar açılınca piston nerede dengede kalır? (Sıcaklık sabittir.)
A) K noktasında
B) K-L arasında
C) L noktasında
D) L-M arasında
E) N noktasında

İdeal Gaz Karışımları ve Hareketli Piston Dengesi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Sabit sıcaklıkta gazların karışmasında toplam madde miktarı korunduğundan Dalton Yasası gereği P_1V_1 + P_2V_2 + \dots = P_{\text{son}}V_{\text{toplam}} eşitliği kullanılır. Dış basınca açık sürtünmesiz hareketli piston, sistemin son basıncını açık hava basıncına (P_{\text{son}} = P_0) eşitler.


:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — Başlangıç Durumundaki Gaz Miktarlarının (P \cdot V) Belirlenmesi
Sürtünmesiz ideal piston dengede olduğundan I kabındaki gazın basıncı açık hava basıncına eşittir (P_{\text{I}} = P_0 = P).

  • I. kap: P_1 \cdot V_1 = P \cdot 2V = 2PV
  • II. kap: P_2 \cdot V_2 = 2P \cdot 3V = 6PV
  • III. kap: Boş olduğundan gaz içermez (n_3 = 0 \implies P_3 \cdot V_3 = 0).

Toplam gaz miktarı (P \cdot V değeri):

P_{\text{toplam}} \cdot V_{\text{toplam}} = 2PV + 6PV + 0 = 8PV

Adım 2 — Musluklar Açıldığında Sistemin Toplam Hacminin Hesaplanması
Kaplar arasındaki musluklar açıldığında serbest hareket edebilen piston sayesinde gaz karışımının son basıncı açık hava basıncına eşitlenir (P_{\text{son}} = P_0 = P):

P_{\text{son}} \cdot V_{\text{toplam}} = 8PV \implies P \cdot V_{\text{toplam}} = 8PV \implies V_{\text{toplam}} = 8V

Adım 3 — Pistonun Denge Konumunun Belirlenmesi
Toplam 8V hacmin bir kısmı sabit hacimli II ve III numaralı kaplar tarafından karşılanır:

V_{\text{toplam}} = V_{\text{I, son}} + V_{\text{II}} + V_{\text{III}}
8V = V_{\text{I, son}} + 3V + 2V \implies V_{\text{I, son}} = 3V

I kabındaki gazın son hacmi 3V olmalıdır. Bölmeler arası hacimler eşit ve V kadar olduğundan, gaz R noktasından (sağ sınırdan) sola doğru 3V kadar yer kaplar:

  • R’den N’ye: 1V
  • R’den M’ye: 2V
  • R’den L’ye: 3V

Bu durumda hareketli piston L noktasına gelerek dengede kalır.


:white_check_mark: CEVAP: C) L noktasında

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Hareketli piston içeren sistemlerde musluklar açıldığında ilk olarak pistonun serbestçe hareket edip son basıncı P_0’a eşitleyip eşitleyemeyeceği kontrol edilir. Gazın gereken hacmi (8V), sistemin sağ ucundan itibaren pistonun sol sınıra dayanmasına gerek kalmadan L noktasında karşılanabildiği için piston serbest dengededir.