Açık hava basıncının 75 cm-Hg olduğu bir ortamda, şekildeki sistem dengededir.
Buna göre, h yüksekliği kaç cm dir?
A) 15
B) 30
C) 45
D) 50
E) 60
Birleşik Manometrelerde Gaz Basıncı ve Sıvı Dengesi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: U borusu ve manometre sistemlerinde, dengedeki aynı cins sıvının en alt seviyesinden geçen yatay hizadaki toplam basınçlar birbirine eşittir (P_{\text{sol}} = P_{\text{sağ}}). Kapalı uçtaki boşlukta gaz bulunmadığından basıncı sıfır kabul edilir (P_{\text{boşluk}} = 0).
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — X Gazının Basıncının (P_X) Hesaplanması
İlk U borusunda sol kolda açık hava basıncı (P_0 = 75\text{ cm-Hg}), sağ kolda ise X gazı ile 15\text{ cm} yüksekliğindeki cıva sütunu dengededir. Sol koldaki cıva seviyesi hizasından basınç eşitliği yazılır:
Adım 2 — Y Gazının Basıncının (P_Y) Hesaplanması
İkinci U borusunda sol kol X gazına, sağ kol ise Y gazına bağlıdır. Cıva seviyesi sol kolda daha aşağıda olup aradaki yükseklik farkı 10\text{ cm}'dir:
Adım 3 — h Yüksekliğinin Hesaplanması
Üçüncü kolda sol tarafta Y gazı basınç yaparken, sağ koldaki kapalı uçta boşluk bulunmaktadır (P_{\text{boşluk}} = 0). Denge seviyesine göre:
CEVAP: D) 50 (h = 50\text{ cm})
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Birleşik manometre sorularında her zaman açık uçtan başlayarak sırasıyla gazların basınçları bulunur. Üst kısımda “boşluk” ifadesi yer aldığında açık hava basıncı eklenmez; yalnızca sıvının yaptığı hidrostatik basınç (h) dikkate alınır.
