Açık hava basıncının 70 cm-Hg olduğu bir ortamda, Şekil-I ve Şekil-II deki düzeneklerde bulunan aynı tür gazların

Açık hava basıncının 70 cm-Hg olduğu bir ortamda, Şekil-I ve Şekil-II deki düzeneklerde bulunan aynı tür gazların hacimleri V_{1} ve V_{2}, mutlak sıcaklıkları 2T ve T , molekül sayıları N ve 2N dir. Düzenekler dengede olduğuna göre, \frac{V_{1}}{V_{2}} oranı kaçtır?
A) \frac{1}{3}
B) \frac{2}{3}
C) 1
D) \frac{3}{2}
E) 3

Açık Uçlu Manometrelerde Basınç Dengesi ve İdeal Gaz Yasası

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Açık uçlu manometrelerde denge durumunda sıvı seviyeleri farkı kullanılarak gaz basıncı P = P_0 \pm h bağıntısıyla bulunur; ardından gazların durum değişkenleri İdeal Gaz Denklemi (P \cdot V = n \cdot R \cdot T) ile oranlanır.


:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — Şekil-I’deki Gazın Basıncını (P_1) Bulma
Açık hava basıncı P_0 = 70\text{ cm-Hg} olarak verilmiştir. Şekil-I’de açık uçlu koldaki cıva seviyesi, gazın bulunduğu koldan 20\text{ cm} daha yüksekte dengededir.

P_1 = P_0 + h_1 = 70 + 20 = 90\text{ cm-Hg}

Adım 2 — Şekil-II’deki Gazın Basıncını (P_2) Bulma
Şekil-II’de kapalı koldaki cıva seviyesi açık kola göre 10\text{ cm} yukarıdadır; dolayısıyla açık hava basıncı gaz basıncından daha büyüktür.

P_2 + h_2 = P_0 \implies P_2 = 70 - 10 = 60\text{ cm-Hg}

Adım 3 — İdeal Gaz Denklemini Uygulama ve Oranlama
Molekül sayıları mol sayılarıyla doğru orantılıdır (n_1 = n ve n_2 = 2n). Her iki gaz için P \cdot V = n \cdot R \cdot T denklemini yazıp oranlayalım:

\frac{P_1 \cdot V_1}{P_2 \cdot V_2} = \frac{n_1 \cdot R \cdot T_1}{n_2 \cdot R \cdot T_2}

Verilen değerleri (T_1 = 2T, T_2 = T) yerine yazarsak:

\frac{90 \cdot V_1}{60 \cdot V_2} = \frac{n \cdot R \cdot 2T}{2n \cdot R \cdot T} = 1

Buradan hacimler oranı elde edilir:

\frac{90}{60} \cdot \frac{V_1}{V_2} = 1 \implies \frac{V_1}{V_2} = \frac{60}{90} = \frac{2}{3}

:white_check_mark: CEVAP: B) \frac{2}{3} \left(\frac{V_1}{V_2} = \frac{2}{3}\right)

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Manometre kollarındaki cıva seviyesi hangi kolda daha alçaktaysa o koldaki basıncın daha büyük olduğu unutulmamalıdır. Dış kolda sıvı yüksekse P_{\text{gaz}} = P_0 + h, iç kolda yüksekse P_{\text{gaz}} = P_0 - h bağıntısı geçerlidir.