Abbasiler Dönemi’nde Türkler için Samarra kenti kurularak, orduda görevlendirilecek Türklerin bu şehre yerleştirilmesi;
I. Türklerin Araplar içinde asimile olmasını önlemek,
II. Türklerin savaşçı yönlerinden yararlanmak,
III. Müslüman Arapların devlet yönetimindeki etkisini kırmak
amaçlarından hangilerini gerçekleştirmeye yöneliktir?
A) Yalnız I
B) I ve II
C) Yalnız III
D) I ve III
E) I, II ve III
Abbasiler Dönemi Samarra Şehri ve Türklerin Askerî Rolü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Abbasi Halifesi Mutasım Dönemi’nde kurulan Samarra (ordugâh şehir); Türklerin savaşçı özelliklerini kaybetmemeleri, yerel halkla kaynaşıp asimile olmalarının önüne geçilmesi ve askerî güçlerinden kesintisiz faydalanılması amacıyla inşa edilmiştir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Öncülleri tarihî olgular doğrultusunda değerlendirelim:
- I. öncül doğrudur: Samarra kentinin yalnızca Türk askerleri ve onların aileleri için izole bir ordugâh olarak kurulması, Türklerin Arap kültürü içerisinde eriyip askerî kabiliyetlerini yitirmelerini (asimilasyonu) engellemeye yöneliktir.
- II. öncül doğrudur: Türklerin teşkilatçı yapısı ve üstün bozkır savaş taktikleri, Abbasi ordusunu Bizans ve diğer tehditlere karşı güçlendirmek amacıyla doğrudan kullanılmıştır.
- III. öncül yanlıştır: Samarra’nın kurulması idari/siyasi yönetimi Araplardan almak amacıyla değil, tamamen askerî disiplini korumak amacıyla gerçekleştirilmiştir; nitekim Abbasilerde idari kadrolarda zaten Fars kökenliler de dâhil geniş bir mevali dengesi bulunmaktaydı.
Seçeneklerin değerlendirilmesi:
- A) Yalnız I: Eksiktir, Türklerin savaşçı vasfından yararlanma amacı da mevcuttur.
- B) I ve II: Doğru yargıları eksiksiz içermektedir.
- C) Yalnız III: Yanlıştır, Samarra idari bir darbe ya da etki kırma projesi değil, ordugâh şehridir.
- D) I ve III: III. öncül tarihsel amaçla uyuşmaz.
- E) I, II ve III: III. öncül çeldiricidir ve yanlıştır.
CEVAP: B) I ve II
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: ÖSYM ve MEB sınavlarında Samarra ve Bizans sınırındaki Avasım şehirleri sıklıkla sorulur. Samarra sırf askerî/etnik muhafaza (Türklük ve savaşçılık özelliklerinin korunması), Avasım ise sınır güvenliği amacıyla teşkilatlandırılmıştır; her iki oluşumun temel gayesi siyasî yönetim dengesini değiştirmek değil, sınırları ve askerî gücü tahkim etmektir.