soruyu düzgün çöz
AB Çaplı Yarım Çemberde Uzunluk Hesaplama
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Bir çemberde yarıçap uzunluğu sabittir. Bu soruda çemberin merkezini belirleyip yarıçapı (r) bulduktan sonra, çember üzerindeki herhangi bir nokta ile merkez arasındaki uzaklığın r olduğu gerçeğini ve Kosinüs Teoremi’ni kullanacağız.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Çemberin Yarıçapını Belirleme
AB çaplı bir yarım çemberde |AC| = 12 br ve |BC| = 8 br olarak verilmiş.
- Çap uzunluğu: |AB| = |AC| + |BC| = 12 + 8 = 20 br.
- Yarıçap uzunluğu (r): r = \frac{20}{2} = 10 br.
Adım 2 — Merkezin Konumunu Belirleme
Çemberin merkezine O noktası diyelim. O noktası çapın tam ortasındadır.
- |AO| = |OB| = 10 br.
- C noktası |AC| = 12 br uzaklıkta olduğu için, O noktası A ile C arasındadır.
- |OC| = |AC| - |AO| = 12 - 10 = 2 br.
Adım 3 — Üçgen Oluşturma ve Geometrik İlişki
O merkezini D noktasıyla birleştirelim. |OD| bir yarıçaptır, dolayısıyla |OD| = 10 br.
Elimizde bir OCD üçgeni oluştu:
- |OC| = 2 br
- |OD| = 10 br
- |CD| = x (Aranan uzunluk)
- m(\widehat{BCD}) = 45^\circ olarak verilmiş. O, C, B noktaları doğrusal olduğu için m(\widehat{OCD}) = 180^\circ - 45^\circ = 135^\circ olur.
Adım 4 — Kosinüs Teoremi ile x Değerini Bulma
OCD üçgeninde 135^\circ’lik açının karşısındaki kenarı (|OD|) kullanarak denklemi kuralım:
Adım 5 — İkinci Dereceden Denklemi Çözme
Diskriminant (\Delta) yöntemiyle:
\Delta = b^2 - 4ac = (2\sqrt{2})^2 - 4(1)(-96) = 8 + 384 = 392
x = \frac{-b + \sqrt{\Delta}}{2a} = \frac{-2\sqrt{2} + \sqrt{392}}{2} = \frac{-2\sqrt{2} + 14\sqrt{2}}{2} = \frac{12\sqrt{2}}{2} = 6\sqrt{2}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: |CD| = x = 6\sqrt{2} br
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Yarıçap (r)
- Tanım: Çemberin merkezi ile üzerindeki herhangi bir nokta arasındaki sabit uzaklık.
- Bu problemde: Çap 20 br olduğu için yarıçap 10 br olarak kullanıldı ve |OD| uzunluğu buna göre belirlendi.
2. Kosinüs Teoremi
- Tanım: Bir üçgende bir kenarın karesi, diğer iki kenarın kareleri toplamından, bu kenarlar ile aralarındaki açının kosinüsünün çarpımının iki katının çıkarılmasına eşittir.
- Bu problemde: x değerini bulmak için bilinmeyen kenar üzerine denklem kuruldu.
SIK YAPILAN HATALAR:
Merkezin Yanlış Belirlenmesi
- Yanlış: C noktasını merkez sanmak.
- Doğru: Suda C \in |AB| denmiş ancak merkez olduğu belirtilmemiş. Önce çapı bulup merkezi (O) kendimiz tayin etmeliyiz.
- Neden Yanlış: Eğer C merkez olsaydı, |AC| ve |BC| eşit olmalıydı (12 \neq 8).
Açı Karışıklığı
- Yanlış: Formülde direkt 45^\circ kullanmak.
- Doğru: Üçgen OCD olduğu için C noktasındaki iç açıyı (135^\circ) kullanmak gerekir.
Bu çözümle ilgili sormak istediğin başka bir detay var mı? Ya da benzer bir çember sorusu daha çözmemi ister misin?
