Aagloa rarkl bir çözüm stratejlsi verilmiştir, Bu stratejlyl Inceleylnlz ve kullandiginiz
Statej lle karşilaştirarak hanglsinin daha kullanısli olduğuny arkadaşlarınız lle tartişinlz
1200 metre
400 100 = 4
4.(-1)=-4
L
1200-800 =400 metre (K noktası lle M noktası arasindaki yükselti farkı)
(Śicaklik 4 kez 1 °C değişecek)
(Sicaklik 4 °C azalacak)
2+(-4) -2C (M noktasındaki sicaklik değer)
(-60)1 (-10) =6
M
800 metre
6.1 =6
641=7 atm
400 metre
e) Mnoktasının yükseltísi 700 metre olduğuna göre denlz seviyesindeki sicaklık değerinin kaç
C olduğunu bulunuz.
) Denlz seviyesindeki atmosfer basincı 0°C yaklaşık 1 atmdir (atmosfer). Deniz seviyesinden
derinlere inildikçe her 10 metrede basıncin yaklaşık 1 atm arttiğı bilinmektedir. Buna göre
aşağıda verilen çözüme uygun bir problem yazınız.
Yükselti-Sıcaklık ve Derinlik-Basınç Problemleri Çözümü
e) Deniz Seviyesindeki Sıcaklığın Hesaplanması
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Yükselti farkına göre sıcaklık değişimi: \Delta T = \left(\frac{\text{Yükselti Farkı}}{100}\right) \times 1^\circ\text{C}
- Yükseldikçe sıcaklık azalır, alçaldıkça (deniz seviyesine doğru) sıcaklık artar.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — M Noktasındaki Sıcaklığı Belirleme
Örnek çözümde M noktasının sıcaklığı hesaplanmıştır:
T_M = -2^\circ\text{C}
Adım 2 — Yükselti Farkını ve Değişim Miktarını Bulma
M noktası 700\text{ m} yüksekliktedir. Deniz seviyesi ise 0\text{ m}'dir. Aralarındaki fark:
700\text{ m} - 0\text{ m} = 700\text{ m}
Her 100\text{ m}'de sıcaklık 1^\circ\text{C} değiştiğinden:
700 \div 100 = 7 \text{ kez değişim}
Adım 3 — Deniz Seviyesindeki Sıcaklığı Hesaplama
M noktasından deniz seviyesine inildikçe sıcaklık artar (daha sıcaktır). Bu yüzden sıcaklık farkı eklenir:
-2^\circ\text{C} + 7^\circ\text{C} = +5^\circ\text{C}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: +5^\circ\text{C} (veya 5^\circ\text{C})
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
f) Verilen Çözüme Uygun Problem Metni
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Toplam Basınç = \text{Yüzey Basıncı } (1\text{ atm}) + \text{Derinlik Kaynaklı Basınç}
ÇÖZÜM ADIMLARI (İşlemlerin Analizi):
- (-60) \div (-10) = 6: Derinlik negatif yönlüdür (-60\text{ m}). Her -10\text{ metre} derinlikte basınç 1\text{ atm} artmaktadır. Bu işlem, derinliğin 60\text{ metre} olduğunu ve basıncın 6 defa artacağını gösterir.
- 6 \cdot 1 = 6\text{ atm}: Su basıncından kaynaklanan 6\text{ atm}'lik artışı ifade eder.
- 6 + 1 = 7\text{ atm}: Deniz yüzeyindeki 1\text{ atm} atmosfer basıncı ile su basıncının toplanarak toplam basıncın bulunduğunu gösterir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP (Örnek Problem Metni):
“Deniz seviyesinde bulunan bir dalgıç, 60\text{ metre} derinliğe daldığında bu dalgıca etki eden toplam basınç kaç \text{atm} olur?”
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Yükselti ve Sıcaklık İlişkisi: Troposferde yukarı çıkıldıkça hava soğur (genellikle her $100\text{ metre}$de 1^\circ\text{C} veya her $200\text{ metre}$de 1^\circ\text{C} kabul edilir; bu soruda 100\text{ m} alınmıştır). Aşağı inildikçe ise hava ısınır.
- Sıvı Basıncı ve Derinlik: Deniz seviyesinden aşağıya inildikçe üzerimizdeki su kütlesi arttığı için derinlikle doğru orantılı olarak basınç artar.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Deniz seviyesine inerken sıcaklığı -2 - 7 = -9^\circ\text{C} şeklinde çıkarmak.- Doğru Yaklaşım: Deniz seviyesi dağın tepesinden daha sıcaktır. Aşağı inildikçe sıcaklık artacağı için +7^\circ\text{C} eklenmelidir.
Benzer bir negatif tam sayı ve sıcaklık değişimi pekiştirme sorusu çözmek ister misin?
