- Aşağıdaki cümlelerin hangisinde arilatım bozuk-
luğu yapıimıştır?
A Yaşlı adam, ağzı yırtilırcasına esnedi koltuğunda.
B} Yazar, konularını genellikle Cumhuriyetin ilan
edildiği 192310 yıllardan aliyor.
(C) Zamanın insanin başına ne getireceğini kimse)
bilemez.
DY Ozellikle akşam vakitleri Ankara ayrı bir güzel
oluyor.
E Mavi çöp kutusu, köşeyi kendi yeriymiş gibi
kabullenmiş
Anlatım Bozukluğu Sorusu Çözümü
Cemile Onder, paylaştığın soruda cümlelerdeki anlatım bozukluklarını tespit ederek doğru seçeneği belirleyeceğiz. Bu tür sorular genellikle kelimenin yanlış anlamda kullanımı, mantık hataları veya gereksiz kelime kullanımı üzerinden sorulur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin İncelenmesi
“Yaşlı adam, ağzı yırtılırcasına esnedi koltuğunda.” cümlesinde herhangi bir anlatım bozukluğu yoktur. “Ağzı yırtılırcasına” ifadesi bir deyimleşmiş abartma zarfıdır ve kullanımı doğrudur.
Adım 2 — B Seçeneğinin İncelenmesi
“Yazar, konularını genellikle Cumhuriyetin ilan edildiği 1923’lü yıllardan alıyor.” cümlesinde bir mantık ve ifade hatası vardır. 1923 belirli bir yıldır; bir “yıllar” grubunu veya bir dönemi (1920’li yıllar gibi) ifade etmez. “1923’lü yıllar” denilemez, çünkü 1923 tek bir seneyi temsil eder. Doğrusu “1923 yılından” veya “1920’li yıllardan” olmalıdır.
Adım 3 — C Seçeneğinin İncelenmesi
“Zamanın insanın başına ne getireceğini kimse bilemez.” cümlesinde anlam ve yapı bakımından bir bozukluk bulunmamaktadır.
Adım 4 — D Seçeneğinin İncelenmesi
“Özellikle akşam vakitleri Ankara ayrı bir güzel oluyor.” cümlesinde kelimeler yerinde ve doğru anlamda kullanılmıştır.
Adım 5 — E Seçeneğinin İncelenmesi
“Mavi çöp kutusu, köşeyi kendi yeriymiş gibi kabullenmiş.” cümlesinde kişileştirme sanatı yapılmıştır ve anlatım bozukluğu yoktur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Doğru kullanım.
B. Hatalı kullanım. Sayıların sonuna getirilen “-lı/-li” ekleri onluk yılları (1920’li, 1980’li) temsil etmek için kullanılır. Tek bir yıl için “1923’lü” denmesi anlatım bozukluğuna yol açar.
C. Doğru kullanım.
D. Doğru kullanım.
E. Doğru kullanım.
Adım 7 — Final Doğrulama
B seçeneğinde kelimenin (sayı ekinin) yanlış kullanımı söz konusudur. “1923’lü yıllar” ifadesi mantıksal olarak hatalıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Sayıların Yazımı ve Ekler
- Tanım: Belirli bir yılı ifade eden sayılara “-lı/-li” eki getirilerek genelleme yapılamaz.
- Bu problemde: 1923 net bir tarihtir. Eğer bir süreç kastediliyorsa “1920’li yıllar” denmeliydi.
SIK YAPILAN HATALAR:
Tarih Yanlışlığı
- Yanlış: “Sınav 2024’lü yıllarda yapılacak.”
- Doğru: “Sınav 2024 yılında yapılacak.” veya “Sınav 2020’li yıllarda yapılacak.”
- Neden yanlış: Tek bir yıl, bir dönemi kapsayan çoğul ekiyle birleştirilemez.
Bu tür “yanlış ek kullanımı” sorularında diğer seçeneklerdeki benzer bozuklukları incelememi ister misin?