A ve b sayılarının ikisi de tam sayı Örnek: a = √(720) b = √?

  1. Elif’in, matematik kitabında okuduğu bir not aşağıdaki gibidir:
    NOT:
    a ve b sayılarının ikisi de tam sayı
    olmadığı hâlde \frac{a}{b} sayısı tam sayı olabilir.
    Örnek: a = \sqrt{720} b = \sqrt{?}
    Elif, kitabına su damladığı için örnekteki b sayısını okuyamamıştır.
    Buna göre b sayısı aşağıdakilerden hangisi olamaz?
    A) \sqrt{5}
    B) \sqrt{20}
    C) \sqrt{45}
    D) \sqrt{60}
    E) \sqrt{80}

Kareköklü Sayılarda Bölme İşlemi ve Tam Sayı Olma Şartı

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İrrasyonel iki kareköklü ifadenin birbirine oranının bir tam sayı olabilmesi için, kök içindeki sayıların sadeleştiğinde kök dışına tam kare olarak çıkması veya köklü kısımlarının aynı çarpanı (burada \sqrt{5}) içermesi ve katsayıların birbirini tam bölmesi gerekir.


:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI

Adım 1 — Verilen a Değerini Kök Dışına Çıkarma
Örnekte verilen a = \sqrt{720} sayısını asal çarpanlarına veya tam kare çarpanına ayırarak a\sqrt{b} biçiminde yazalım:

a = \sqrt{720} = \sqrt{144 \cdot 5} = 12\sqrt{5}

Burada a sayısı bir tam sayı değildir (irrasyoneldir). \frac{a}{b} oranının bir tam sayı olabilmesi için b sayısının da köklü kısmı \sqrt{5} olan ve 12’yi tam bölen bir katsayıya sahip olması gerekir.

Adım 2 — Seçeneklerin İncelenmesi

  • A) \sqrt{5}: \frac{a}{b} = \frac{12\sqrt{5}}{\sqrt{5}} = 12 (Tam sayı)
  • B) \sqrt{20} = 2\sqrt{5}: \frac{a}{b} = \frac{12\sqrt{5}}{2\sqrt{5}} = 6 (Tam sayı)
  • C) \sqrt{45} = 3\sqrt{5}: \frac{a}{b} = \frac{12\sqrt{5}}{3\sqrt{5}} = 4 (Tam sayı)
  • D) \sqrt{60} = 2\sqrt{15}: \frac{a}{b} = \frac{12\sqrt{5}}{2\sqrt{15}} = \frac{6}{\sqrt{3}} = 2\sqrt{3} (Kökten kurtulamaz, tam sayı değildir)
  • E) \sqrt{80} = 4\sqrt{5}: \frac{a}{b} = \frac{12\sqrt{5}}{4\sqrt{5}} = 3 (Tam sayı)

:white_check_mark: CEVAP: D) \sqrt{60} (\frac{a}{b} = 2\sqrt{3} \notin \mathbb{Z})

:warning: SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Köklü iki sayının oranının rasyonel veya tam sayı olabilmesi için en sade hâllerindeki kök içlerinin birebir aynı olması şarttır; \sqrt{60} sayısının kök içi \sqrt{15} olduğundan paydaki \sqrt{5} ile sadeleştiğinde paydada irrasyonel \sqrt{3} kalır.