a ve b asal sayılardır.
a = \frac{5b + 18}{b}
olduğuna göre, a^2 + b^2 toplamının değeri kaçtır?
A) 54
B) 58
C) 74
D) 125
E) 130
Asal Sayılar ve Kesirli İfadelerde Değer Bulma
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Rasyonel bir ifade paydanın terimlerine ayrılarak \frac{Ax + B}{x} = A + \frac{B}{x} biçiminde yazılır. Bir sayının asal olabilmesi için yalnızca 1 ve kendisine bölünen, 1’den büyük bir doğal sayı olması gerekir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Verilen Kesirli İfadeyi Parçalama
Eşitliğin sağ tarafındaki kesri ortak paydadan ayırarak tam ve kesirli kısım şeklinde yazalım:
Adım 2 — Asal Bölen Şartını İnceleme
a bir tam sayı (asal sayı) olduğuna göre, b sayısı 18’i tam bölmelidir. Soruda b’nin de bir asal sayı olduğu belirtildiğinden, 18’in asal bölenleri olan 2 ve 3 değerleri incelenir:
- b = 2 için:a = 5 + \frac{18}{2} = 5 + 9 = 1414 bir asal sayı olmadığından (14 = 2 \cdot 7) bu durum elenir.
- b = 3 için:a = 5 + \frac{18}{3} = 5 + 6 = 1111 bir asal sayıdır. Dolayısıyla a = 11 ve b = 3 koşulları sağlar.
Adım 3 — İstenen Toplamı Hesaplama
Bulunan a = 11 ve b = 3 değerlerinin kareleri toplamı alınır:
CEVAP: E) 130 (a^2 + b^2 = 130)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Pay ve paydada aynı değişken bulunduğunda ifadeyi polinom bölmesiyle tam sayılı kesre çevirmek, denenecek sayı adedini yalnızca payın bölenleriyle sınırlar ve işlem kolaylığı sağlar.