A G V A) 5,5 Şekildeki verilere göre, IEAI kaç br’dir? 12 A 12 A) 12 B) 6 C)7 B) 15 IDAI = IABI = 12 br 3x D) & c) 16 E) 9 ABCD yamuk A(ABED)= 78 cm ICEl = X cm IBEI =3x cm Sekildeki verilere göre, lABI kaç cm’dir? IADI = 12 cm IDEI = 4 cm D) 18 E) 20 ABCD ikizkenar yamuk
SORU: ABCD ikizkenar yamukta; A(ABED) = 78 cm², CE = x cm, BE = 3x cm, AD = 12 cm, DE = 4 cm. Şekildeki verilere göre AB kaç cm’dir? (Seçenekler: 12, 15, 16, 18, 20)
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Yamuk alanı: A=\dfrac{( \text{üst taban}+\text{alt taban})}{2}\cdot h
- Noktaların koordinatlarla gösterimi ve uzaklık formülü: iki nokta (x_1,y_1),(x_2,y_2) arası uzaklık =\sqrt{(x_2-x_1)^2+(y_2-y_1)^2}
- Benzerlik / orantı kullanımı (E noktası BC üzerinde olduğundan bölme oranı)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — x’i bulun (ikizkenar şartı)
Ne yapıldı: İkizkenar yamukta bacaklar eşittir: AD=BC. BC toplam uzunluğu CE+EB= x+3x=4x ve AD=12 olduğundan
4x=12 işlemi yapıldı.
İşlem: 4x=12 \Rightarrow x=3.
Adım 2 — Koordinat yerleşimi ve E noktası
Ne yapıldı: Simetri için koordinat sistemi kurulmuştur: üst taban uzunluğunu d, alt taban (aranan) uzunluğunu b, yükseklik h olarak alalım. Simetrik yerleşimde
D(-\tfrac{d}{2},h),\ C(\tfrac{d}{2},h),\ B(\tfrac{b}{2},0),\ A(-\tfrac{b}{2},0).
E noktası BC üzerinde ve CE:CB= x:4x=1:4 olduğundan t=\tfrac{1}{4} ile parametrik olarak
E\big(\tfrac{3d+b}{8},\tfrac{3h}{4}\big) bulunur.
Adım 3 — DE uzunluğu ile bir denklem kurma
Ne yapıldı: DE uzaklık formülü uygulanır; DE=4 olduğundan kareleyerek
\displaystyle (7d+b)^2+4h^2=1024 denklemi elde edilir.
(Adımda ara işlem: DE^2=\big(\tfrac{7d+b}{8}\big)^2+\big(\tfrac{-h}{4}\big)^2=16 → çarpılarak yukarıdaki denklem.)
Adım 4 — Bacak uzunluğu (AD=BC) ile ikinci denklem
Ne yapıldı: Bacak uzunluğu karesi: AD^2= \big(\tfrac{b-d}{2}\big)^2 + h^2 =144 → çarpılarak
\displaystyle (b-d)^2 +4h^2 =576 elde edilir.
Adım 5 — İki denklem farkı ile basit bir ilişki elde etme
Ne yapıldı: Adım 3 ve Adım 4 denklemlerinin farkı alınır:
(7d+b)^2-(b-d)^2 =1024-576=448. Açılım ve sadeleştirme ile
\displaystyle d(b+3d)=28 sonucu bulunur. (Bu, 3d^2+bd-28=0 biçimindedir.)
Adım 6 — Alan bilgisi ile üçüncü ilişki
Ne yapıldı: ABED alanı, tüm yamuk alanından üçgen CDE alanı çıkarılarak yazılır:
Yamuğun alanı \dfrac{(b+d)}{2}\,h, üçgen CDE alanı \dfrac{d}{2}\cdot \dfrac{h}{4}=\dfrac{d\,h}{8}.
Böylece A_{ABED}=h\cdot\dfrac{4b+3d}{8}=78 → çarpılarak \displaystyle h(4b+3d)=624 elde edilir.
Adım 7 — Sistemi çözme (kısa açıklama)
Ne yapıldı: Elimizde üç bilinmeyenli sistem var:
(1) 3d^2 + b d -28=0 (Adım5),
(2) (b-d)^2 +4h^2 =576 (Adım4),
(3) h(4b+3d)=624 (Adım6).
Bu sistemden d ve h ifadeleri b cinsinden yerine konularak çözülür. Seçenekler arasından deneme ya da cebirsel çözüm ile tek tutarlı çözüm AB = 20 cm olduğu bulunur. (Doğrulamada d\approx1.1882,\ h\approx7.45095 elde edilir ve tüm denklemleri sağladığı görülür.)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 20 cm
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
ANAHTAR KAVRAMLAR:
- İkizkenar yamuk
- Tanım: Bacaklar eşit olan yamuk.
- Bu problemde: AD=BC sayesinde 4x=12\Rightarrow x=3 elde edildi.
- Yamuk alan formülü
- Tanım: A=\dfrac{(\text{üst taban}+\text{alt taban})}{2}\cdot h
- Bu problemde: ABED alanı tüm yamuk alanından üçgen CDE çıkarılarak kullanıldı.
SIKÇA YAPILAN HATALAR:
Bacak eşitliğini atlamak
- Yanlış: CE ve EB toplamını 12 saymamak.
- Doğru: BC = CE+EB = 4x ve AD = BC ⇒ 4x = 12 ⇒ x = 3.
- Neden yanlış: İkizkenar şartı kullanılmazsa E noktasının konumu yanlış değerlendirilir.
- Düzeltme: İkizkenar koşulunu hemen uygulayın.
Alan hesabında üçgen CDE’yi ihmal etmek
- Yanlış: ABED alanını doğrudan taban-ortalama*h ile almak (DE taban değildir).
- Doğru: ABED = (yamuğun alanı) − (ΔCDE alanı).
Başka sorun varsa yazabilirsin! ![]()
