- Aşağidaki gelişmelerden h hangisi Armasya Geneny
doğrudan ilişkilidir?
A)DErzurum Kongresi
B) Sivas Kongresi
C) Balikesir Kongresi
D) Amasya Protokolü
E Osmanlt Parlementosunun toplanmaes - Kararları açısindan
ulusal bir kongre
Kongresi’nin bölgesel özelliği aşağidakilerrden tang
sinden kaynaklan maktadır?
A) Delegelerin temsil durumundan
B) Temsil heyetinin seçilmesinden
C) M. Kemal’in kongre başkanlıiğından
D) lstantbul hükümetinin tavrindan
E) Vatanın bütünlüğu ikesinden - Sivas Kongresi aşağıdaki oluşumlardan hangisina
den olmamiştır?
A) Ulusal güçlerin birleşmesine
B) Amasya görüşmelerine
C) TBMM’nin açıimasina
D) Osmanlı hükūmetinin değişmesine
Olan Eraunn
E Bati cephesinin kurulmasIna
12. Soru: Amasya Genelgesi ile Doğrudan İlişkili Gelişme
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi (Erzurum Kongresi)
Erzurum Kongresi, Doğu Anadolu Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti ile Trabzon Muhafaza-i Hukuk-ı Milliye Cemiyeti tarafından bölgesel tehlikelere karşı önceden planlanmış ve toplanmıştır. Toplanma kararı Amasya Genelgesi’nde alınmamıştır.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi (Sivas Kongresi)
Amasya Genelgesi’nin en önemli maddelerinden biri: “Anadolu’nun her bakımdan en güvenli yeri olan Sivas’ta millî bir kongre acele toplanmalıdır.” hükmüdür. Bu nedenle Sivas Kongresi’nin toplanma çağrısı ve kararı doğrudan Amasya Genelgesi’ne dayanmaktadır.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi (Balıkesir Kongresi)
Balıkesir Kongresi, Ege Bölgesi’ndeki Kuvayımilliye birliklerinin Yunan işgaline karşı örgütlenmesi amacıyla yerel güçlerce toplanmış bölgesel bir kongredir.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi (Amasya Protokolü)
Amasya Protokolü (Görüşmeleri), Sivas Kongresi’nden sonra Temsil Heyeti ile İstanbul Hükümeti (Salih Paşa) arasında yapılmıştır; genelgenin doğrudan bir çağrısı değildir.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi (Osmanlı Parlamentosunun Toplanması)
Mebusan Meclisi’nin toplanması kararı Amasya Protokolü ve Sivas Kongresi kararları doğrultusunda hız kazanmıştır; Amasya Genelgesi’nin doğrudan toplanma çağrısını yaptığı organ değildir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Erzurum Kongresi — Yerel cemiyetlerin girişimiyle toplanmıştır.
B. Sivas Kongresi — Toplanma kararı ve çağrısı doğrudan Amasya Genelgesi’nde yer almıştır.
C. Balıkesir Kongresi — Yerel direniş kongresidir.
D. Amasya Protokolü — Sivas Kongresi sonrasındaki diplomatik gelişmedir.
E. Osmanlı Parlamentosunun toplanması — Sürecin daha sonraki aşamasında gerçekleşmiştir.
Adım 7 — Son Doğrulama
Amasya Genelgesi metninde toplanacağı açıkça ilan edilen ve delegelerinin seçilme yöntemi belirtilen tek ulusal organizasyon Sivas Kongresi’dir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) Sivas Kongresi
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
13. Soru: Erzurum Kongresi’nin Bölgesel Özelliğinin Kaynağı
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi (Delegelerin Temsil Durumundan)
Erzurum Kongresi’ne yalnızca Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz’deki 5 ilden (Erzurum, Trabzon, Sivas, Bitlis, Van) gelen delegeler katılmıştır. Katılımcıların ve temsil edilen coğrafyanın sınırlı olması, kongrenin toplanış bakımından bölgesel sayılmasının temel nedenidir.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi (Temsil Heyetinin Seçilmesinden)
Temsil Heyeti’nin oluşturulması hükümet gibi çalışan yürütme organının kurulmasıyla ilgilidir ve ulusal teşkilatlanmanın bir adımıdır.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi (M. Kemal’in Kongre Başkanlığından)
Mustafa Kemal Paşa’nın kongre başkanı seçilmesi, kongrenin bölgesellikten ulusal kararlara yönelmesini sağlayan liderlik faktörüdür.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi (İstanbul Hükümetinin Tavrından)
İstanbul Hükümeti’nin kongreyi engelleme girişimleri kongrenin toplanış niteliğini veya bölgesel yapısını tanımlamaz.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi (Vatanın Bütünlüğü İlkesinden)
Kongrede alınan “Millî sınırlar içinde vatan bir bütündür, parçalanamaz.” kararı, kongrenin aldığı kararlar açısından ulusal olduğunun en temel göstergesidir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Delegelerin temsil durumundan — Yalnızca doğu vilayetlerinden delege katıldığı için toplanış yönüyle bölgeseldir.
B. Temsil heyetinin seçilmesinden — Yürütme gücü oluşturma adımıdır.
C. M. Kemal’in kongre başkanlığından — Liderlik ve ulusal yönelim faktörüdür.
D. İstanbul hükümetinin tavrından — Dış baskı unsurudur.
E. Vatanın bütünlüğü ilkesinden — Kararların ulusal olduğunu gösterir.
Adım 7 — Son Doğrulama
Tarihsel kural gereği: Erzurum Kongresi toplanış amacı ve katılan delege yapısı bakımından bölgesel; aldığı kararlar bakımından ulusaldır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Delegelerin temsil durumundan
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
14. Soru: Sivas Kongresi’nin Neden Olmadığı Gelişme
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi (Ulusal Güçlerin Birleşmesine)
Sivas Kongresi’nde ülkedeki tüm direniş cemiyetleri Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti (A-RMHC) çatısı altında birleştirilmiştir. Kongre bu sonuca doğrudan neden olmuştur.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi (Amasya Görüşmelerine)
Kongre sonrası İstanbul ile resmi bağlar kesilmiş, Damat Ferit Paşa istifa etmek zorunda kalmıştır. Yeni kurulan Ali Rıza Paşa Hükümeti, Temsil Heyeti ile uzlaşmak için Amasya Görüşmeleri’ni yapmıştır.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi (TBMM’nin Açılmasına)
Sivas Kongresi kararları Misak-ı Millî’nin kabulüne, ardından İstanbul’un işgaliyle Mebusan Meclisi’nin dağıtılmasına ve nihayetinde 23 Nisan 1920’de Ankara’da TBMM’nin açılmasına zemin hazırlamıştır.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi (Osmanlı Hükümetinin Değişmesine)
Temsil Heyeti’nin İstanbul ile haberleşmeyi kesmesi üzerine Damat Ferit Paşa Hükümeti istifa etmiş, yerine Ali Rıza Paşa Hükümeti kurulmuştur. Bu durum Temsil Heyeti’nin ilk siyasi başarısıdır.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi (Batı Cephesinin Kurulmasına)
Sivas Kongresi’nde Ali Fuat Paşa Batı Anadolu Genel Kuvayımilliye Komutanlığı’na atanmış olsa da düzenli bir askeri hat niteliğindeki resmi Batı Cephesi Komutanlığı, TBMM açıldıktan sonra (Gediz Taarruzu’nun ardından, 1920 sonlarında) kurulmuştur. Öncesindeki bölgesel savunma hatları ise Balıkesir ve Alaşehir Kongreleri ile organize edilmiştir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Ulusal güçlerin birleşmesine — Cemiyetler tek çatı altında toplandı.
B. Amasya görüşmelerine — Hükümet değişikliği sonrası gerçekleşti.
C. TBMM’nin açılmasına — Millî Mücadele merkeziyetçi yapıya kavuştu.
D. Osmanlı hükümetinin değişmesine — Damat Ferit Paşa istifa etti.
E. Batı cephesinin kurulmasına — TBMM döneminde teşkilatlanmış düzenli ordu gelişmesidir.
Adım 7 — Son Doğrulama
Batı Cephesi’nin resmi bir ordu cephesi olarak teşkilatlanması TBMM’nin açılmasından sonra Albay İsmet İnönü komutasında gerçekleşmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) Batı cephesinin kurulmasına
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Kurtuluş Savaşı hazırlık dönemi kongreleri ve Temsil Heyeti’nin faaliyetleri ile ilgili benzer kronoloji soruları çözmek ister misin?