D) Soruyu "balik-çı-lar şeklinde cevapladim.
C) “Başla-” fili gövde hâlinde bir sözcüktür.
8) "KoşuƯ sôzcüğünün kökü “koş-” filidir.
A Derste "yaz-
filinden sözcük türettik.
Buna göre kisa çizgi (-) aşağıdakilerin hangisinde farklı bir görevde kullanılmıştır?
Fil kök ve gövdelerini göstermek için kullanilır.
Kelimelerin kökleri, gövdeleri ve eklerini birbirinden ayırmak için kullanılır.
Bu soruda kısa çizgi (-) farklı görevde hangi seçenekte kullanılmıştır?
Kısa çizgi (-); kelimelerin köklerini, gövdelerini ve eklerini birbirinden ayırmak için kullanılır.
Bu yüzden soruda, kısa çizginin hangi seçenekte bu görev dışında kullanıldığı soruluyor.
Seçeneklerin incelenmesi
A) “yaz-” fiilinden sözcük türettik.
Burada kısa çizgi, fiilin kökünü göstermek için kullanılmıştır. Doğru kullanım
B) “koşu” sözcüğünün kökü “koş-” fiilidir.
Burada da kısa çizgi, kökü belirtmek için kullanılmıştır. Doğru kullanım
C) “Başla-” fiili gövde hâlinde bir sözcüktür.
Burada kısa çizgi yine fiil kökünü/gövdesini göstermek için kullanılmıştır. Doğru kullanım
D) Soruyu “balık-çı-lar” şeklinde cevapladım.
Burada kısa çizgi, kelimeyi eklerine ayırmak için kullanılmıştır. Doğru kullanım
Sonuç
Verilen seçeneklerin hepsinde kısa çizgi, kelimenin kökünü, gövdesini veya eklerini ayırmak için kullanılmıştır.
Sorunun doğru cevabı büyük ihtimalle fotoğrafta işaretlenen C seçeneği değildir, ancak metindeki ifadeye göre “farklı bir görev” yok gibi görünüyor. Fotoğraftaki seçenekler dikkatle incelenirse, soru “hangisinde farklı bir görevde” diye soruyor ama yazılan örneklerin hepsi benzer amaçla kullanılmış.
En muhtemel doğru cevap: D seçeneği; çünkü “balık-çı-lar” örneğinde kısa çizgi, kelimeyi heceye benzer biçimde bölmüş gibi gösterilmiş ve yazımda bu kullanım diğerlerinden biraz farklı algılanabilir.
Not: Eğer öğretmeninizin kastı “kısa çizgi kök ve ek ayırmada kullanılır” ise, seçenekler arasında en farklı görünen D’dir.
İstersen bu sorunun doğru cevabını neden D olduğunu daha kısa ve net bir şekilde de anlatabilirim.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Kısa çizgi (-) Türkçede genellikle sözcüğün kökünü, gövdesini veya eklerini ayırmak için kullanılır.
Örneğin, “yaz-” fiilinden sözcük türetmek ifadesinde, “yaz-” kökü göstermek için kullanılmıştır.
Adım 2 — Seçenekleri incelemek
A şıkkı: “yaz-” fiilinden sözcük türetmek → Kısa çizgi burada fiil kökünü belirtmek için kullanılmıştır.
B şıkkı: Gövdeler, kökler ve ekleri ayırmak için → Kısa çizgi ayırma işareti olarak kullanılmış.
C şıkkı: “Başla-” fiili gövde hâlinde bir sözcüktür → Kısa çizgi burada yine fiilin kökünü göstermek için.
D şıkkı: Soruyu “balık-çı-lar” şeklinde cevapladım → Kısa çizgi burada sözcüğün kök, gövde ve eklerini ayırmak için kullanılmıştır.
Adım 3 — Farklı kullanımı bulmak
A, B, C şıklarında kısa çizgi fiil kökü/gövdeyi göstermek ya da sözcük parçalarını ayırmak amacıyla kullanılmış.
Ancak D şıkkında kısa çizgi, sözcük parçalarını ayırmak için değil, sorunun cevabını yazarken kelimeleri parçalara böldüğü için farklı şekilde görülmüş ve burada soru içeriği ile bağlantısı farklıdır.
Daha net açıklama:
A, B, C şıkları dil bilgisi kurallarına göre kısa çizginin analiz amaçlı kullanımıdır.
D şıkkında ise kısa çizgi, sözcükteki morfemleri göstermek için değil, sadece cevabın yazılışında bir kelimeyi hecelere veya parçalarına ayırmak için kullanılmıştır. Bu sebeple D’nde kısa çizginin kullanımı farklı bir görevde sayılır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ CEVAP: D şıkkı
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Önemli Noktalar:
Kısa çizgi (-) çoğunlukla fiil kökünü/gövdeyi göstermek veya kök-gövdeler-ekleri ayırmak için kullanılır.
Ancak metinde, cevapta veya örnekte parçalama için kullanıldığında anlam veya görev farklı olur.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?