A) -\frac{20}{3}
B) \frac{3}{20}
C) \frac{20}{3}
D) \frac{25}{3}
E) \frac{32}{3}
13. 205 bilye üç kardeşten büyük olana 6 ile doğru, küçük olana sırasıyla 2 ve 3 ile ters orantılı olarak paylaştırılıyor. En küçük kardeş kaç bilye almıştır?
Oran-Orantı Problemleri Çözümü
12. Soru Çözümü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Birden fazla orantıda ortak olan değişkenlerin katları eşitlenerek tüm değişkenler tek bir bilinmeyen (k) cinsinden ifade edilir:
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Ortak Değişkeni Eşitleme
Her iki oranda da ortak olan değişken b’dir. İlk oranda b’nin karşılığı 3, ikinci oranda ise 4’tür. 3 ve 4 sayılarının en küçük ortak katı 12 olduğundan kesirler genişletilir:
Buradan değişkenler bir orantı sabiti (k) cinsinden yazılır:
Adım 2 — İfadede Değerleri Yerine Koyma
Bulunan değerler \frac{a+b}{b-c} kesrinde yerine yazılır:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) -\frac{20}{3}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Genişletme: Oranları ortak bir paydada/değerde birleştirmek için kesirlerin pay ve paydasını aynı katsayı ile çarpmaktır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: b’nin iki orandaki farklı değerlerini eşitlemeden doğrudan a=2, b=3, c=5 almak.
Doğru Yaklaşım: İki oranda da yer alan ortak terimi (b) aynı katsayıya ulaştırdıktan sonra işlem yapmak.
13. Soru Çözümü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Doğru orantı: x = a \cdot k
- Ters orantı: y = \frac{k}{b}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Kardeşlerin Paylarını Orantı Sabiti Cinsinden Belirleme
Orantı sabitine k diyelim:
- Büyük kardeş (6 ile doğru orantılı): 6k
- Ortanca kardeş (2 ile ters orantılı): \frac{k}{2}
- En küçük kardeş (3 ile ters orantılı): \frac{k}{3}
Adım 2 — Toplam Bilye Sayısı Üzerinden Denklemi Kurma ve Çözme
Toplam bilye sayısı 205 olarak verilmiştir:
Paydaları 6’da eşitleyelim:
Her iki tarafı 41’e bölelim (205 \div 41 = 5):
Adım 3 — En Küçük Kardeşin Bilye Sayısını Bulma
En küçük kardeş ters orantı gereği en büyük böleni alan kardeştir:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 10 bilye
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Ters Orantı: Bir çokluk artarken diğerinin aynı oranda azalması durumudur; bu nedenle orantı sabiti ilgili sayıya bölünür (y = \frac{k}{b}).
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Ters orantıyı yanlış anlayıp paylaştırmada en küçük kardeşe 3k, ortancaya 2k yazmak.
Doğru Yaklaşım: Ters orantılı paylar \frac{k}{2} ve \frac{k}{3} şeklinde kesirli ifade edilmelidir.
Oran-orantı mantığını pekiştirmek için benzer bir ters orantı sorusu daha çözmek ister misin?
