A/b = 2/3 ve b/c = 4/5 olduğuna göre, (a+b)/(b-c) ifadesinin değeri kaçtır?

\frac{a}{b} = \frac{2}{3} ve \frac{b}{c} = \frac{4}{5} olduğuna göre, \frac{a+b}{b-c} ifadesinin değeri kaçtır?

A) -\frac{20}{3}
B) \frac{3}{20}
C) \frac{20}{3}
D) \frac{25}{3}
E) \frac{32}{3}
13. 205 bilye üç kardeşten büyük olana 6 ile doğru, küçük olana sırasıyla 2 ve 3 ile ters orantılı olarak paylaştırılıyor. En küçük kardeş kaç bilye almıştır?

Oran-Orantı Problemleri Çözümü


12. Soru Çözümü

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Birden fazla orantıda ortak olan değişkenlerin katları eşitlenerek tüm değişkenler tek bir bilinmeyen (k) cinsinden ifade edilir:

\frac{a}{b} = \frac{x_1}{y_1}, \quad \frac{b}{c} = \frac{y_2}{z_1} \implies b = \text{EKOK}(y_1, y_2) \cdot k

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Ortak Değişkeni Eşitleme
Her iki oranda da ortak olan değişken b’dir. İlk oranda b’nin karşılığı 3, ikinci oranda ise 4’tür. 3 ve 4 sayılarının en küçük ortak katı 12 olduğundan kesirler genişletilir:

\frac{a}{b} = \frac{2 \cdot 4}{3 \cdot 4} = \frac{8}{12}
\frac{b}{c} = \frac{4 \cdot 3}{5 \cdot 3} = \frac{12}{15}

Buradan değişkenler bir orantı sabiti (k) cinsinden yazılır:

a = 8k, \quad b = 12k, \quad c = 15k

Adım 2 — İfadede Değerleri Yerine Koyma
Bulunan değerler \frac{a+b}{b-c} kesrinde yerine yazılır:

\frac{a+b}{b-c} = \frac{8k + 12k}{12k - 15k} = \frac{20k}{-3k} = -\frac{20}{3}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: A) -\frac{20}{3}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

  • Genişletme: Oranları ortak bir paydada/değerde birleştirmek için kesirlerin pay ve paydasını aynı katsayı ile çarpmaktır.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

  • :cross_mark: Hatalı Yaklaşım: b’nin iki orandaki farklı değerlerini eşitlemeden doğrudan a=2, b=3, c=5 almak.
  • :white_check_mark: Doğru Yaklaşım: İki oranda da yer alan ortak terimi (b) aynı katsayıya ulaştırdıktan sonra işlem yapmak.

13. Soru Çözümü

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:

  • Doğru orantı: x = a \cdot k
  • Ters orantı: y = \frac{k}{b}

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Kardeşlerin Paylarını Orantı Sabiti Cinsinden Belirleme
Orantı sabitine k diyelim:

  • Büyük kardeş (6 ile doğru orantılı): 6k
  • Ortanca kardeş (2 ile ters orantılı): \frac{k}{2}
  • En küçük kardeş (3 ile ters orantılı): \frac{k}{3}

Adım 2 — Toplam Bilye Sayısı Üzerinden Denklemi Kurma ve Çözme
Toplam bilye sayısı 205 olarak verilmiştir:

6k + \frac{k}{2} + \frac{k}{3} = 205

Paydaları 6’da eşitleyelim:

\frac{36k}{6} + \frac{3k}{6} + \frac{2k}{6} = 205
\frac{41k}{6} = 205

Her iki tarafı 41’e bölelim (205 \div 41 = 5):

\frac{k}{6} = 5 \implies k = 30

Adım 3 — En Küçük Kardeşin Bilye Sayısını Bulma
En küçük kardeş ters orantı gereği en büyük böleni alan kardeştir:

\text{En küçük kardeş} = \frac{k}{3} = \frac{30}{3} = 10 \text{ bilye}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: 10 bilye
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

  • Ters Orantı: Bir çokluk artarken diğerinin aynı oranda azalması durumudur; bu nedenle orantı sabiti ilgili sayıya bölünür (y = \frac{k}{b}).

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

  • :cross_mark: Hatalı Yaklaşım: Ters orantıyı yanlış anlayıp paylaştırmada en küçük kardeşe 3k, ortancaya 2k yazmak.
  • :white_check_mark: Doğru Yaklaşım: Ters orantılı paylar \frac{k}{2} ve \frac{k}{3} şeklinde kesirli ifade edilmelidir.

Oran-orantı mantığını pekiştirmek için benzer bir ters orantı sorusu daha çözmek ister misin?