A.aaaaaaaaa
SORU: [Deneyde yapılan hareketle aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılır?]
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Kinetik enerji: KE = \frac{1}{2} m v^2
- Potansiyel enerji: PE = m g h
- Kütle arttıkça hem kinetik hem potansiyel enerji etkilenir.
- Enerji korunumu prensibi: Enerji bir biçimden diğerine geçer, toplam enerji değişmez.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Denek açıklaması:
Şekil I’de metal oyuncak arabaya bağlı karton borun üstüne tahta takoz koyulmuştur. Karton borun alt ucundaki ip kesilince tahta takoz yukarıya doğru h yüksekliğine kadar çıkıyor (Şekil II).
Adım 2 — Denek hareketinin analizi:
İp kesilince karton borun serbestçe titremesi sonucu tahta takoz yukarı atılır. Başlangıçta kinetik enerji ile karton bor titrer. Tahta takoz yükselirken kinetik enerji potansiyel enerjiye dönüşür.
Adım 3 — Enerji ve kütle ilişkisi:
- Kütle arttıkça, kinetik enerji ve potansiyel enerji gibi hareket enerjisi de artar.
- Arabanın kütlesi arttıkça karton borun uç kısmındaki hareket enerjisi artar.
- Bu artış tahta takozun yükseldiği h yüksekliğini artırır.
Adım 4 — Seçeneklerin değerlendirilmesi:
- A) Kinetik enerji cismin kütlesine bağlıdır. → DOĞRU, çünkü enerji formülü kütleye bağlıdır.
- B) Cismin sürati artarsa kinetik enerji de artar. → DOĞRU, hızın karesi kinetik enerjiyi etkiler.
- C) Cismin sürati artarsa şekil potansiyel enerjisi azalır. → YANLIŞ, hız arttığında potansiyel enerji genellikle artar.
- D) Cismin kütlesi artarsa çekim potansiyel enerjisi de artar. → DOĞRU, potansiyel enerji kütleye bağlıdır.
Adım 5 — Sorunun cevabı:
Soruda kütle arttığında ne olacağı soruluyor. Buna göre:
- Kinetik enerji artar (A şıkkı)
- Potansiyel enerji artar (D şıkkı)
Ancak soruda “hareketle aşağıdaki sonuçlardan hangisine ulaşılır?” diye sorulduğu için kütle ile alakalı enerji artışlarından biri seçilir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
A) Kinetik enerji cismin kütlesine bağlıdır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! ![]()
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
SORU: Oyuncak arabanın hızı artırıldığında takoza daha yüksek çıkmasına göre hangi sonuç çıkarılabilir?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Kinetik enerji cismin kütlesine bağlıdır.
Yanlış: Deneyte kütle sabit tutulmuş; gözlem hız değişimine bağlı. Deney bu sonuca ulaşmak için kütle değiştirmiyor. Neden yanlış: Bu deney kütlenin etkisini göstermiyor.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Cismin sürati artarsa kinetik enerjisi de artar.
Doğru: Hızı artırılan arabadan gelen çarpma takozu daha yüksek çıkarmış; bu, başlangıçtaki kinetik enerjinin arttığını ve daha fazla çekim potansiyel enerjisine dönüştüğünü gösterir.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Cismin sürati artarsa çekim potansiyel enerjisi azalır.
Yanlış: Gözlemde çekim potansiyel enerjisi (takozun yüksekliği) artmış, azalmamıştır.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Cismin kütlesi artarsa çekim potansiyel enerjisi de artar.
Yanlış (deneysel çıkarım için): Genel fiziksel ifade olarak çekim potansiyel enerjisi = mgh doğrudur; fakat bu deneyde kütle değiştirilmediğinden bu sonuca deneyden varılamaz.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
B. Cismin sürati artarsa kinetik enerjisi de artar. — DOĞRU; deneyin gösterdiği ilişkiyi doğrudan destekler.
A. Kinetik enerji cismin kütlesine bağlıdır. — YANLIŞ (deney kütleyi değiştirmiyor; bu çıkarım yapılamaz).
C. Cismin sürati artarsa çekim potansiyel enerjisi azalır. — YANLIŞ (gözlem tam tersini gösteriyor).
D. Cismin kütlesi artarsa çekim potansiyel enerjisi de artar. — YANLIŞ (doğru bir fiziksel ilişki olsa da bu deneyden çıkarılamaz).
Adım 6 — Son Doğrulama
Enerji korunumu açısından, başlangıçtaki daha yüksek kinetik enerji daha yüksek çekim potansiyel enerjisine dönüşür; bu nedenle hız artışı kinetik enerjiyi artırır ve takozun daha yükseğe çıkmasını sağlar.
CEVAP: B) Cismin sürati artarsa kinetik enerjisi de artar.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! ![]()
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
