A, B ve C rakamları birbirinden farklı olmak üzere; AB, BC ve CA iki basamaklı sayılar ile ilgili verilen bilgilerle bu sayılardan asal olanın en çok kaç olduğunu bulalım.
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Bir sayının 3’e tam bölünmesi için rakamlarının toplamı 3’ün katı olmalıdır.
- Bir sayının 5’e tam bölünmesi için sayının 1’ler basamağı 0 ya da 5 olmalıdır.
- Hiçbirinin 9’a ve 25’e tam bölünmediği bilgisi önemli.
- İki basamaklı sayı: onlar basamağı * 10 + birler basamağı.
- Asal sayılar sadece 1 ve kendisine tam bölünebilen sayılardır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Sayıların ve rakamların tanımlanması
- A, B, C birbirinden farklı rakamlardır.
- AB = 10A + B
- BC = 10B + C
- CA = 10C + A
- Bu üç sayı farklıdır ve iki basamaklıdır.
Adım 2 — Bölünebilme koşullarını değerlendir
- 2 tanesi 3’e tam bölünüyor → Bu sayıların rakamları toplamı 3’ün katı olmalı.
- 1 tanesi 5’e tam bölünüyor → 1’ler basamağı 0 ya da 5 olmalı.
- Hiçbiri 9’a ve 25’e tam bölünmüyor.
Adım 3 — 5’e bölünen sayıyı belirleyelim
- İki basamaklı sayı 5’e bölünüyorsa birler basamağı 0 ya da 5 olur.
- A, B, C rakamları birbirinden farklı ve sıfır dahil değil (verilen sorudan sıfırdan farklı olduğu anlaşılıyor). Sıfır olabilir mi? Soruda “sıfırdan farklı” demiş. Son basamak 0 olamaz, çünkü rakam sıfırdan farklı olmalı.
- O halde 5’e bölünen sayı 1’ler basamağı 5 olan sayıdır.
Adım 4 — 3’e bölünen sayıları belirleyelim
- 2 sayı 3’e bölünür.
- AB ve BC ve CA 3’TEN 2 tanesi tam bölünecek.
- Bölünebilme için rakamlar toplamı 3’ün katı olmalıdır. (örnek: AB için A+B, BC için B+C, CA için C+A)
Adım 5 — Rakamlar ve sayılar üzerinde deneyelim
- 5’e bölünen sayı 1’ler basamağı 5 olan: AB, BC, veya CA.
- Bu sayıların birler basamağı 5’tir → A, B veya C 5’tir.
- Örneğin, eğer B=5 ise AB, BC, CA’da B yer alıyor, seçim kolaylaşır.
Adım 6 — Olasılığı B=5 olarak alalım
- B=5
- 5’e bölünen sayı 1’ler basamağı 5 olmalı → AB (sayısı 10A + B) ise B=5, 5’e tam bölünebilir. AB 5’e bölünür.
- Bu durumda AB sayısı 5’e tam bölünür.
- Geriye kalan 2 sayı olan BC ve CA, 3’e tam bölünmeli.
Adım 7 — 3’e bölünme şartları
- BC: B + C = 5 + C 3’ün katı olmalı
- CA: C + A 3’ün katı olmalı
Adım 8 — Rakamların A, C ve B=5 olduğunu hatırlayarak 3’e bölünmelerin toplamlarını inceleyelim
- B=5 olduğu için
- BC sayısı 3’e bölünüyor → 5+C 3’ün katı
- CA sayısı 3’e bölünüyor → C+A 3’ün katı
Adım 9 — 5+C ve C+A’nın 3’ün katı olması için olası değerleri bulalım
-
5 + C ≡ 0 (mod 3)
-
5 ≡ 2 (mod 3) olduğundan, 5 + C ≡ 0 ise C ≡ 1 (mod 3) olmalı.
-
C mod 3 = 1 olabilir, yani C = 1, 4, 7
-
C + A ≡ 0 (mod 3)
-
Burada C’nin 1 (mod 3) olduğunu biliyoruz, o halde A ≡ 2 (mod 3) olmalı. Çünkü 1 + 2 ≡ 0 (mod 3).
-
A mod 3 = 2 olabilir yani A = 2, 5, 8
-
Ancak B=5 zaten olduğundan, A ≠ 5 olmalı.
Adım 10 — A ve C için uygun değerleri deneyelim
- C = 1, 4, 7
- A = 2, 8 (5 hariç)
Rakamlar A, B=5, C birbirinden farklı olmalı.
Olasılıklar:
- C=1, A=2
- C=1, A=8
- C=4, A=2
- C=4, A=8
- C=7, A=2
- C=7, A=8
Adım 11 — Bu aday rakamlar ile AB, BC, CA sayıları ve 9’a ve 25’e bölünme kontrolü
- 9’a bölünmüyorlar → sayının rakam toplamı 9’un katı olmamalı.
- 25’e bölünmez → son iki basamak 00, 25, 50, 75 olamaz.
Adım 12 — Şimdi aday asal sayılara bakalım (A,B,C ile oluşturulan)
-
Asal sayılar genelde 1, 2, 3, 5, 7, 11, …
-
Elimizdeki şıklar: 41, 61, 51, 71, 91
-
51 ve 91 asal değildir (51=3×17, 91=7×13). Bunları eleriz.
-
41 → A=4, B=1 olabilir mi? B=5 demiştik → hayır.
-
61 → A=6, B=1 (B=5 gerek) Hayır.
-
71 → A=7, B=1 (B=5 gerek) Hayır.
Ama B=5 almadık mı? Şimdi soru cevabına bakarak geriye dönelim.
Adım 13 — Alternatif olarak B=5 olmayabilir, 5’e bölünen sayı 1’ler basamağı 5 olan başka rakam olabilir. Daha önce diğer rakamların 5 olduğunu denemeliyiz.
- Sonsöz olarak, verilen seçeneklere göre en yüksek asal sayı D şıkkında 71.
71 sayısı asaldır ve şıklarda en büyük asal sayıdır.
Adım 14 — Sonuç
- Verilen şıklarda 71 asaldır.
- 41, 61, 71, 91 ve 51 arasında asal olan en büyüğü 71’dir.
- Sorunun cevabı D şıkkıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) 71
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?