a < 0 < b olmak üzere,
y = -3(x - 2a)^2 - b
parabolünün tepe noktası koordin düzleminde hangi bölgededir?
A) I. bölge
B) II. bölge
C) III. bölge
D) IV. bölge
E) y ekseni üzerinde
Parabolün Tepe Noktasının Bölgesini Belirleme
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Tepe noktası T(r, k) olan bir parabolün standart tepe noktası denklemi:
Koordinat düzleminde bölgeler ve işaretleri:
- I. Bölge: (+, +)
- II. Bölge: (-, +)
- III. Bölge: (-, -)
- IV. Bölge: (+, -)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Tepe Noktası Koordinatlarını Bulma
Verilen y = -3(x - 2a)^2 - b parabol denkleminde tepe noktası T(r, k) formülü ile eşleştirildiğinde:
Buradan parabolün tepe noktası T(2a, -b) olarak bulunur.
Adım 2 — Koordinatların İşaretlerini Belirleme
Soruda a < 0 < b eşitsizliği verilmiştir. Buna göre:
- a < 0 (negatif) olduğundan:r = 2a < 0 \implies \text{Apsis } (-)
- b > 0 (pozitif) olduğundan:k = -b < 0 \implies \text{Ordinat } (-)
Adım 3 — Koordinat Düzlemindeki Bölgeyi Bulma
Tepe noktasının bileşenleri T(-, -) şeklindedir. Apsisi negatif ve ordinatı negatif olan noktalar III. bölgede yer alır.
SEÇENEK ANALİZİ:
- A) I. bölge: (+, +) işaretine sahip olmalıdır. Yanlış.
- B) II. bölge: (-, +) işaretine sahip olmalıdır. Yanlış.
- C) III. bölge: (-, -) işaretine sahip olup T(2a, -b) koşulunu tam sağlar. Doğru.
- D) IV. bölge: (+, -) işaretine sahip olmalıdır. Yanlış.
- E) y ekseni üzerinde: Apsisin sıfır (r = 0) olması gerekir, oysa a < 0 olduğundan 2a \neq 0’dır. Yanlış.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — III. bölge
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Tepe Noktası Formu: y = a'(x - r)^2 + k ifadesinde parantez içi sıfıra eşitlenerek apsis r, dışarıdaki sabit terim ise ordinat k olarak elde edilir.
- İşaret Analizi: Negatif bir sayının pozitif bir katsayıyla çarpımı negatif, pozitif bir sayının eksiyle çarpımı negatiftir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Parantez içindeki (x - 2a) ifadesinden dolayı apsisi -2a olarak almak.
Doğru Yaklaşım: Formüldeki ifade (x - r) olduğundan, x - 2a = 0 \implies r = 2a alınmalıdır.
Benzer bir parabol sorusuyla bu kuralı pekiştirmek ister misin?
