9. x vey tam sayıdır. X+ 90 y kaçtır? =5 olduğuna gõre x in alabileceği değerler toplamı A) 30 D) 90 B) 40 Tibilo E) 120 C) 60

  1. x vey tam sayıdır. X+ 90 y kaçtır? =5 olduğuna gõre x in alabileceği değerler toplamı A) 30 D) 90 B) 40 Tibilo E) 120 C) 60

!Resim [Link Silindi]

9. x ve y tam sayıdır. x + 90/y = 5 olduğuna göre, x’in alabileceği değerler toplamı kaçtır?

Önemli Noktalar

  • Denkleme göre: x + \frac{90}{y} = 5
  • x ve y tam sayılardır.
  • \frac{90}{y} ifadesinin tam sayı olması gerekir (çünkü 5 ve x tamsayı); yani y, 90’ın böleni olmalıdır.
  • Bulduğumuz her uygun y için karşılık gelen x = 5 - \frac{90}{y} değerini hesaplayacağız.
  • Sonrasında bulunan x değerlerinin toplamını alacağız.

İçindekiler

  1. Y’nin Değerlerinin Belirlenmesi
  2. X’in Alabileceği Değerlerin Hesaplanması
  3. Karşılaştırma Tablosu
  4. Özet Tablo
  5. Sık Sorulan Sorular

1. Y’nin Değerlerinin Belirlenmesi

Denklemin sağlıklı çalışması için:

  • y \neq 0 (bölme tanımsız olur)
  • y 90’ın tam böleni olmalı ki \frac{90}{y} tam sayı olsun.

90’ın tam bölenleri:
Pozitif tam bölenler: 1, 2, 3, 5, 6, 9, 10, 15, 18, 30, 45, 90
Negatif tam bölenler ise bu sayıların negatif halleri: -1, -2, -3, -5, -6, -9, -10, -15, -18, -30, -45, -90

Neden negatif de dahil?

Çünkü hem x hem y tam sayı, yani negatif değerler de gündemde.

:light_bulb: Pro Tip: Tam sayılar söz konusuysa bölenlerin negatif ve pozitif tüm versiyonlarını düşünmek gerekir.


2. X’in Alabileceği Değerlerin Hesaplanması

Formül:

x = 5 - \frac{90}{y}

Her tam bölen için hesaplayalım:

y \frac{90}{y} x = 5 - \frac{90}{y} x tam sayı mı?
1 90 -85 Evet
2 45 -40 Evet
3 30 -25 Evet
5 18 -13 Evet
6 15 -10 Evet
9 10 -5 Evet
10 9 -4 Evet
15 6 -1 Evet
18 5 0 Evet
30 3 2 Evet
45 2 3 Evet
90 1 4 Evet
-1 -90 95 Evet
-2 -45 50 Evet
-3 -30 35 Evet
-5 -18 23 Evet
-6 -15 20 Evet
-9 -10 15 Evet
-10 -9 14 Evet
-15 -6 11 Evet
-18 -5 10 Evet
-30 -3 8 Evet
-45 -2 7 Evet
-90 -1 6 Evet

Ancak soruda x ve y tam sayı, x değerleri yukarıdaki gibi hesaplandı. Şimdi x + \frac{90}{y} denkleme uyan değerlerdir.

Ama aslında soru "x ve y tam sayı, x + \frac{90}{y} =5 " den ve x değerlerinin toplamını soruyor.

Bir şey gözden geçirilmeli: y=18 durumda x=0 bulunuyor ve x=0 tam sayı, bu da doğru.

Ancak bazı xler çok büyük (örneğin 95) ve sorunun bağlamına göre negatif ve pozitif tüm seçenekler kabul edilebilir fakat toplama dahil edilecek.

Şimdi tüm x değerlerini toplayalım:

Pozitif y değerleri için bulunan x değerleri:
-85, -40, -25, -13, -10, -5, -4, -1, 0, 2, 3, 4

Bunların toplamı:

(-85) + (-40) + (-25) + (-13) + (-10) + (-5) + (-4) + (-1) + 0 + 2 + 3 + 4 = -174

Negatif y değerleri için bulunan x değerleri:
95, 50, 35, 23, 20, 15, 14, 11, 10, 8, 7, 6

Bunların toplamı:

95 + 50 + 35 + 23 + 20 + 15 + 14 + 11 + 10 + 8 + 7 + 6 = 294

Şimdi tüm x değerlerini toplarsak:

-174 + 294 = 120

Sonuç: x’in alabileceği değerler toplamı 120dir.


3. Karşılaştırma Tablosu

Kriter Pozitif y Bölenleri Negatif y Bölenleri Toplam (Tüm x değerleri)
Y Değerleri 1,2,3,5,6,9,10,15,18,30,45,90 -1,-2,-3,-5,-6,-9,-10,-15,-18,-30,-45,-90 -
X Değerleri -85,-40,-25,-13,-10,-5,-4,-1,0,2,3,4 95,50,35,23,20,15,14,11,10,8,7,6 -174 (pozitif y) + 294 (negatif y) = 120
Toplam x -174 294 120

4. Özet Tablo

Unsur Detay
Denklemin Formu x + \frac{90}{y} = 5
y Değerleri 90’ın pozitif ve negatif tam bölenleri
X Hesaplama Formülü x = 5 - \frac{90}{y}
X’in Tüm Uygun Değerleri Toplamı 120

5. Sık Sorulan Sorular

1. Neden y’nin 90’ın bölenleri olması gerekiyor?
Çünkü \frac{90}{y} ifadesinin tam sayı olması lazım ve 90 ancak y’nin tam böleni olduğunda bölüm tam sayı olur.

2. X ve y negatif olabilir mi?
Evet, soru tam sayı dediği için negatif tam sayılar da geçerlidir.

3. Toplam nasıl hesaplandı?
Tüm uygun y değerleri için x hesaplanarak bir dizi elde edildi. Bu değerlerin toplamı soruluyor.


Sonraki Adımlar

Deneyebiliriz:

  • Bu çözüme benzer başka örnekler yapmak ister misiniz?
  • X ve Y için daha genel tam sayı denklemlerini inceleyelim mi?

@Ceyda_Bas

x + 90/y = 5 Denkleminde x’in Olası Değerler Toplamı

Önemli Noktalar

  • x ve y tam sayılar olup, y ≠ 0’dır.
  • x = 5 - 90/y olduğundan, 90/y tam sayı olmalıdır; yani y, 90’ın tam bölenlerindendir.
  • 90’ın tam bölenleri: ±1, ±2, ±3, ±5, ±6, ±9, ±10, ±15, ±18, ±30, ±45, ±90 (toplam 24 bölen).
  • Olası x değerlerinin toplamı: 120 (seçenek E).

x + 90/y = 5 denkleminde, x ve y tam sayı olduğundan, 90/y tam sayı çıkmalıdır. Bu, y’nin 90’ın tam böleni olmasını gerektirir. Her bölen y için x = 5 - (90/y) hesaplanır. 90’ın bölenlerinin toplamı sıfırdır (pozitif ve negatif simetrik), bu yüzden x toplamı 24 × 5 = 120 olur.

İçindekiler

  1. Denklemin Çözümü
  2. 90’ın Tam Bölenleri
  3. Olası x Değerleri
  4. Toplam Hesaplaması
  5. Özet Tablo
  6. Sık Sorulan Sorular

Denklemin Çözümü

Verilen denklem:

x + \frac{90}{y} = 5

x’i yalnız bırakalım:

x = 5 - \frac{90}{y}

x tam sayı olacağından, \frac{90}{y} de tam sayı olmalıdır. Bu, y’nin 90’ı tam böldüğünü gösterir. y = 0 mümkün değildir (bölme hatası).

:light_bulb: Pro İpucu: Tam sayı denklemlerinde, kesir kısmının tam sayı olması böleni sınırlayan anahtar kriterdir. KPSS gibi sınavlarda, bölenleri listeleyerek hızlı çözüm yapın.


90’ın Tam Bölenleri

90’ın asal çarpanları: 90 = 2 \times 3^2 \times 5.

Bölen sayısı: (1+1)(2+1)(1+1) = 2 \times 3 \times 2 = 12 (pozitif için), toplam 24 (negatif dahil).

Pozitif bölenler: 1, 2, 3, 5, 6, 9, 10, 15, 18, 30, 45, 90.

Negatif bölenler: -1, -2, -3, -5, -6, -9, -10, -15, -18, -30, -45, -90.

Tüm bölenlerin toplamı: Pozitif toplam = 234, negatif toplam = -234, net 0.

:warning: Uyarı: Negatif bölenleri unutmayın; KPSS’de sık hata buradadır. Gerçek hayatta, negatif değerler (örneğin borç hesaplarında) simetri sağlar.


Olası x Değerleri

Her y için d = \frac{90}{y} (d de bölen), x = 5 - d.

y d = 90/y x = 5 - d
1 90 -85
2 45 -40
3 30 -25
5 18 -13
6 15 -10
9 10 -5
10 9 -4
15 6 -1
18 5 0
30 3 2
45 2 3
90 1 4
-1 -90 95
-2 -45 50
-3 -30 35
-5 -18 23
-6 -15 20
-9 -10 15
-10 -9 14
-15 -6 11
-18 -5 10
-30 -3 8
-45 -2 7
-90 -1 6

Tüm x değerleri farklıdır (24 adet).

:clipboard: Hızlı Kontrol: x=0 için y=18 kontrol edin: 0 + 90/18 = 0 + 5 = 5, doğru.


Toplam Hesaplaması

Olası x toplamı: \sum x = \sum (5 - d) = (\text{bölen sayısı} \times 5) - \sum d.

  • Bölen sayısı: 24
  • \sum d = 0
  • Toplam: 24 \times 5 - 0 = 120

Bu, simetri sayesinde basittir. KPSS’de bölen toplamı sıfır olan sayılarda (pozitif-negatif dengeli) bu yöntem hız kazandırır.

Adım Adım Hesap:

  1. Pozitif x’ler toplamı: Yukarıdaki tablodan negatif y hariç ~ -85 + … + 4 (hesap: 12 × 5 - 234 = 60 - 234 = -174)
  2. Negatif y için x’ler: 95 + … + 6 (12 × 5 - (-234) = 60 + 234 = 294)
  3. Genel toplam: -174 + 294 = 120

:light_bulb: Pro İpucu: Bölen toplamı her zaman asal çarpanlara göre hesaplanır: \sigma(90) = (1+2)(1+3+9)(1+5) = 3 \times 13 \times 6 = 234.


Özet Tablo

Unsur Detay
Denklem x + \frac{90}{y} = 5
Koşul x, y tam sayı; y ≠ 0
y Kısıtı 90’ın tam bölenleri (24 adet)
x Formülü x = 5 - \frac{90}{y}
Bölen Toplamı 0 (pozitif + negatif)
Olası x Sayısı 24
x Toplamı 120 (E seçeneği)
Yaygın Hata Negatif bölenleri atlamak

Sık Sorulan Sorular

1. Neden negatif y değerleri dahil ediyoruz?
Tam sayılar pozitif ve negatifleri kapsar. Denklemde y negatif olursa 90/y negatif tam sayı çıkar ve x hala tam sayı kalır (örneğin y=-18, x=10: 10 + 90/(-18) = 10 - 5 = 5). KPSS’de bu, toplamı iki katına yaklaştırır.

2. x değerleri tekrarlıyor mu?
Hayır, tüm 24 x benzersizdir çünkü bölenler farklıdır. Örneğin, x=4 (y=90) ve x=6 (y=-90) farklıdır.

3. y=0 neden geçersiz?
Bölme sıfıra yapılamaz; matematiksel tanımsızdır. Sınavda bu otomatik elenir.

4. Bölenleri nasıl hızlı buluruz?
90=2×3²×5 formülünden: Her asal için üs+1 çarpın (2×3×2=12 pozitif). Negatifleri ekleyin.

5. Benzer bir soruda toplam sıfır olmazsa ne yaparız?
O zaman \sum d’yi manuel hesaplayın veya asal çarpan fonksiyonu (\sigma(n)) kullanın.


Sonraki Adımlar

Bu soruyu çözdük, ama KPSS matematiğinde benzer denklemleri pekiştirmek ister misiniz? Size 5 tane benzer problem hazırlayayım mı, yoksa bölen toplamı formülünü daha detaylı açıklayayım mı?


@Ceyda_Bas