Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Ömer Seyfettin, Genç Kalemler dergisinde yayımlanan Yeni Lisan hareketiyle Türkçeyi yabancı dil bilgisi kurallarından ve aşırı Arapça-Farsça tamlamalardan arındırmayı amaçlamıştır. Konuşma dili ile yazı dili arasındaki farkı kaldırarak İstanbul Türkçesini edebiyat dili hâline getirme çalışmalarına öncülük etmiştir.
Çözüm-kontrol açıklaması: Ömer Seyfettin’in Millî Edebiyat akımındaki yalın Türkçe anlayışı ve dilde sadeleşme adımları açıklanmıştır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Yahya Kemal, konuşulan canlı Türkçeyi şiir musikisiyle birleştirmiş; Türkçeyi bir ses ve ahenk bayrağı olarak işlemiştir. Şiirlerinde Türkçenin ulaştığı en yüksek estetik ve ses seviyesini (“hâlis Türkçe”) ortaya koymuştur.
Çözüm-kontrol açıklaması: Yahya Kemal’in dili işleme gücü ve şiir diline kazandırdığı estetik değer metindeki ifadeler doğrultusunda belirtilmiştir.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
“Beyaz lisan”, yabancı unsurların baskısından ve yapay süslemelerden arınmış; duru, temiz, halkın günlük yaşamda konuştuğu canlı Türkçeye dayanan doğal konuşma ve yazı dilidir.
Çözüm-kontrol açıklaması: Metinde geçen kavramın dilde yalınlık ve saf Türkçe bağlamındaki anlamı açıklanmıştır.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Tanzimat ve Servet-i Fünun dönemlerinde edebî dilin halktan koparak aşırı süslü ve yapay bir hâle gelmesinden sonra, Millî Edebiyat dönemiyle birlikte dilin kendi millî bünyesine ve doğallığına dönme bilincine ulaşması durumudur.
Çözüm-kontrol açıklaması: Türk dilinin tarihî süreçteki sadeleşme uyanışı ve millî bilince kavuşması ifade edilmiştir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Millî Edebiyat, yazı dili ile konuşma dili arasındaki ayrımı ortadan kaldırmış, Türkçeyi geniş halk kitlelerinin anlayabileceği yalın ve millî bir yapıya kavuşturmuştur.
Çözüm-kontrol açıklaması: Akımın Türkçe üzerindeki birleştirici ve millî dili kurucu rolü özetlenmiştir.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Banarlı’ya göre Yahya Kemal, “Kendi Gök Kubbemiz” eserindeki şiirleriyle Türkçenin şiirde ulaşabildiği en üstün seviyenin örneklerini vermiş, dili en mükemmel biçimde kullanmış büyük bir sanatkârdır.
Çözüm-kontrol açıklaması: Sayfadaki alıntı metninde yer alan Yahya Kemal değerlendirmesi doğrudan aktarılmıştır.
Soru 7
Örnek cevap / çözüm yolu
Konusu: Türk dilinin sadeleşme evreleri, konuşma dili ile yazı dili ilişkisi ve Yahya Kemal’in dil güzelliğine katkıları.
Ana fikri: Türkçe, millî şuur ve büyük sanatkârların elinde işlendikçe estetik ve ifade gücü en yüksek seviyeye ulaşan zengin bir dildir.
Çözüm-kontrol açıklaması: Eleştiri metninin konusu ile iletmek istediği temel mesaj ayrıştırılarak yazılmıştır.
Soru 8
Örnek cevap / çözüm yolu
Nihat Sami Banarlı, Türkçeye karşı derin bir sevgi ve hayranlık besleyen, coşkulu, akıcı ve estetik değeri yüksek bir üslup kullanmaktadır. Eleştirilerinde hem tarihî bilinci hem de dilin güzelliğini öne çıkarır.
Çözüm-kontrol açıklaması: Yazarın anlatım tutumu ve ifade biçimi metinden hareketle analiz edilmiştir.
Soru 9
Örnek cevap / çözüm yolu
Mehmet Kaplan daha akademik, nesnel, çözümleyici ve tahlile dayalı bir inceleme üslubu sergilerken; Nihat Sami Banarlı dilin güzelliklerini coşkulu, duygu yönü güçlü ve takdir edici bir anlatımla ele almaktadır.
Çözüm-kontrol açıklaması: İki edebiyat araştırmacısının eleştiriye yaklaşımı ve üslup özellikleri karşılaştırılmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 274 · 
Türk Dili ve Edebiyatı Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 276 →