Soru 1
Tarihçilerin bir sorunun mutlak bir şekilde cevaplanamayacağı düşüncesinin nedenleri neler olabilir? Gerekçelerinizle açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Tarihsel bilgi mutlak ve tamamen değişmez değildir; çünkü zaman içinde yeni kaynaklar ve arkeolojik kanıtlar keşfedilebilir. Yeni kanıtlar ortaya çıktıkça geçmişe dair mevcut bilgiler, neden-sonuç ilişkileri ve bakış açıları yeniden değerlendirilir. Ayrıca her dönemde tarihçiler geçmişe günün ihtiyaçları, yeni sorular ve yeni bağlamlar çerçevesinde yaklaşırlar. Bu durum tarihsel bilginin dinamik olduğunu, sürekli değişime ve yenilenmeye açık bulunduğunu gösterir.
Çözüm kontrolü: Kaynak F’deki metinde geçen “yeni kaynaklar keşfetme, yeni sorular sorma, yeni bağlamlar düşünme” ve “günümüzün ihtiyaçlarını karşılama” vurguları bu cevabı doğrulamaktadır.
Soru 2
- Kaynak G’deki dikili taş gibi tarihsel kalıntılardan yararlanılarak hangi tarihsel bilgilere ulaşılabilir? Açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Kaynak G’deki dikili taş gibi birinci elden somut kalıntılardan yararlanılarak ilgili dönemin inanç dünyası, kültür yapısı, mimari yeteneği, estetik anlayışı ve taş işçiliği gibi teknolojik düzeyine ulaşılabilir. Üzerindeki hayvan kabartmaları ve T biçimli yapısı, dönemin insanlarının doğayla ilişkisi, sembolik anlatımları ve ortak organizasyon gücü hakkında doğrudan kanıt sunar.
Çözüm kontrolü: Görselde yer alan Şanlıurfa Göbeklitepe’deki T şeklindeki dikili taş ve üzerindeki kabartma figürler; estetik, inanç ve teknik becerilere dair somut tarihsel kanıt oluşturmaktadır.
Soru 3
- Kaynak Ğ’ye göre Göbeklitepe gibi yeni kazı alanlarının ve buralardan elde edilen buluntuların tarih çalışmalarına katkıları nelerdir? Açıklayınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
Göbeklitepe gibi yeni kazı alanları ve buralardan elde edilen arkeolojik bulgular, tarihteki mevcut kalıplaşmış kabullerin yeniden gözden geçirilmesini sağlar. Neolitik Çağ’a dair bilinenleri değiştirerek yerleşik yaşam, tapınak mimarisi, toplumsal tabakalaşma ve iş bölümü hakkındaki düşünce sistemini günceller. Böylece tarihsel süreçteki değişim ve süreklilik unsurlarının daha doğru anlaşılmasına katkıda bulunur.
Çözüm kontrolü: Kaynak Ğ metninde yer alan “Neolitik kültürün tümüyle yeniden tanımlanması”, “ezberleri bozan”, “düşünce sistemimizi zorlayan” ve “tapınak, katmanlaşmış toplum, yönlendirilmiş işgücü” ifadeleri cevabın temelini oluşturur.
Soru 4
Sayfa 22-25’te incelediğiniz kaynaklarda tarihsel bilginin hangi özelliklerinin ele alındığını ve bu tespitinizin gerekçelerini aşağıdaki tablonun ilgili alanlarına yazınız.
Örnek cevap / çözüm yolu
-
Kaynak A:
- Ele Alınan Özellik: Tarihsel bilginin belgeler ve kanıtlar üzerine inşa edilmesi.
- Gerekçeniz: Tarihi olayların açıklanmasında yazılı ve somut arşiv kayıtlarının belirleyici rol oynaması.
-
Kaynak C:
- Ele Alınan Özellik: Tarihsel olayın gerçekleştiği dönemin koşulları dikkate alınarak incelenmesi.
- Gerekçeniz: Geçmişteki gelişmelerin günümüzün değerleriyle değil, dönemin mekân ve zaman şartlarına göre değerlendirilmesi gerekliliği.
-
Kaynak Ç:
- Ele Alınan Özellik: Tarihsel bilginin nesnel olabilmesi için farklı kaynakların karşılaştırılması.
- Gerekçeniz: Subjektif yorumların önüne geçmek adına birden fazla belgenin çapraz kontrole tabi tutulması.
-
Kaynak D:
- Ele Alınan Özellik: Tarihsel olaylar arasında neden-sonuç ilişkisinin bulunması ve kronoloji esasına dayanması.
- Gerekçeniz: Olayların bir zaman sıralaması içinde birbirini etkileyen süreçler olarak ele alınması.
-
Kaynak F:
- Ele Alınan Özellik: Tarihsel bilginin dinamik ve değişebilir yapıda olması.
- Gerekçeniz: Yeni sorular ve yeni belgeler ortaya çıktıkça geçmişe dair kabullerin yeniden gözden geçirilmesi.
-
Kaynak Ğ:
- Ele Alınan Özellik: Yeni arkeolojik bulguların mevcut tarihsel bilgileri değiştirmesi ve yenilemesi.
- Gerekçeniz: Göbeklitepe kazılarından elde edilen bulgularla Neolitik Dönem’e ait yerleşik yaşam ve toplumsal yapıya dair bilgilerin baştan tanımlanması.
Çözüm kontrolü: Sayfa 22 ile 25 arasındaki tüm kaynak metinleri incelediğinde, tarih biliminin kanıta dayalılık, nesnellik, dönemsellik, kronoloji ve yeni bulgularla değişebilirlik özellikleri tamamıyla doğrulanmaktadır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 24 · 
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 26 →