Sayfa rehberi
I. Göktürk Devleti’nin Dış Siyaseti ve Yıkılışı
- Diplomatik İlişkiler ve İttifaklar: Göktürkler, 569 yılında Doğu Roma İmparatorluğu ile diplomatik ilişki kurarak Sâsâni İmparatorluğu’na karşı ittifak oluşturmuştur. Bu durum Sâsânileri zayıflatmış ve ilerleyen süreçte İslam kuvvetlerinin İran’ı fethini kolaylaştırmıştır.
- İkiye Ayrılma ve Yıkılış: Mukan Kağan’dan sonra tahta geçen Taspar Kağan dönemindeki taht kavgaları ve Çin entrikaları sonucunda I. Göktürk Devleti 582 yılında Doğu ve Batı Göktürk Devleti olarak ikiye ayrılmıştır. Doğu Göktürk Devleti 630’da Çin hâkimiyetine girmiş, Batı Göktürk Devleti ise dağılarak Çin’e bağlı beyliklere bölünmüştür.
Çin Esareti Dönemi ve Neden-Sonuç İlişkisi (Kaynak Ö)
- 50 Yıllık Fetret Devri (630-680): Orhun Kitabeleri’ne dayandırılan tarihsel kanıtlara göre Göktürklerin bağımsızlıklarını kaybetmelerinin temel nedenleri şunlardır:
- Devlet adamları ve idarecilerin yetersizliği,
- Türk kavminin olumsuz tutum ve davranışları,
- Çin’in kurnaz siyaseti ve yıkıcı propagandaları.
- Bağımsızlık Mücadelesi: 680 yılında Aşina soyundan gelen Kutluk Kağan liderliğinde bağımsızlık savaşı başlatılmıştır.
II. Göktürk (Kutluk) Devleti (682-745)
- Kuruluş ve Teşkilatlanma: Kutluk Kağan, 682 yılında Ötüken merkez olmak üzere II. Göktürk Devleti’ni kurmuş ve “İlteriş” (devleti derleyip toplayan) unvanını almıştır. Devlet adamı Vezir Tonyukuk ile birlikte devlet sağlam temellere oturtulmuştur.
- Kapgan Kağan Dönemi (692-716): Türk boyları tek bayrak altında toplanmış ve Çin üzerinde yeniden siyasi ve askerî baskı kurulmuştur.
- Bilge Kağan ve Kül Tigin Dönemi: Bilge Kağan, kardeşi Kül Tigin ve Vezir Tonyukuk ile birlikte iç isyanları bastırarak devlete en parlak dönemini yaşatmıştır.
- Yıkılış Süreci: Bilge Kağan’ın 734 yılındaki ölümünden sonra zayıflayan devlet; Karluk, Basmil ve Uygur boylarının isyanı sonucunda 745 yılında yıkılmıştır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 195 · 
Tarih Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 197 →