9. Sınıf Kurtuluş Savaşı Muharebeler Dönemi Tam Tekrar Pdf Desteki

Genel Kültür
1
  1. Sınıf Kurtuluş Savaşı Muharebeler Dönemi Tam Tekrar Pdf Desteki
2

9. Sınıf Kurtuluş Savaşı Muharebeler Dönemi Tam Tekrar Rehberi

Temel Özet

  • Doğu Cephesi, Kazım Karabekir komutasındaki 15. Kolordu ile yürütülmüş ve TBMM’nin ilk uluslararası siyasi zaferi olan Gümrü Antlaşması ile kapanmıştır.
  • Güney Cephesi, Fransız ve Ermeni güçlerine karşı doğrudan halkın oluşturduğu Kuvay-ı Milliye birlikleriyle savunulmuş, 1921 Ankara Antlaşması ile sona ermiştir.
  • Batı Cephesi, TBMM Düzenli Ordusu’nun Yunan kuvvetlerine karşı savunma ve taarruz harekatlarını kapsayan, Kurtuluş Savaşı’nın kaderini belirleyen ana mücadele alanıdır.

Kurtuluş Savaşı Muharebeler Dönemi, Türk milletinin 1920-1922 yılları arasında Doğu, Güney ve Batı cephelerinde bağımsızlığını korumak amacıyla yürüttüğü askeri mücadele safhasıdır. Üç ana cephede verilen askeri mücadeleler, diplomatik antlaşmalarla taçlandırılmış ve Mudanya Ateşkes Antlaşması ile askeri safha resmen sona ermiştir.

İçindekiler

  1. Kurtuluş Savaşı Cepheleri ve Askeri Yapı
  2. Batı Cephesi Savaşları ve Kronolojik Gelişim
  3. Diplomatik Antlaşmalar ve Siyasi Sonuçlar
  4. Cepheler Karşılaştırma Tablosu
  5. Özet Tablo
  6. Sıkça Sorulan Sorular

Kurtuluş Savaşı Cepheleri ve Askeri Yapı

Kurtuluş Savaşı’nın Muharebeler Dönemi, Mondros Mütarekesi sonrası vatan topraklarının işgal edilmesine karşı başlatılan askeri harekatları kapsar. TBMM Açıldıktan sonra mücadele tek merkezden yönetilmeye başlanmıştır.

1. Doğu Cephesi

  • Savaşılan Güç: Ermenistan.
  • Askeri Birlik: Osmanlı’dan kalan ve dağıtılmamış olan 15. Kolordu (Komutan: Kazım Karabekir).
  • Önemi: TBMM’nin açtığı ilk cephedir. Ermeniler mağlup edilmiş ve 3 Aralık 1920 tarihinde Gümrü Antlaşması imzalanmıştır.

2. Güney Cephesi

  • Savaşılan Güç: Fransa ve Fransız birliklerine katılan Ermeni çeteleri.
  • Askeri Birlik: Bölgede düzenli ordu birlikleri kurulmamış, mücadele tamamen Kuvay-ı Milliye ve yerel halk direnişiyle yürütülmüştür.
  • Öne Çıkan Şehirler: Maraş, Antep ve Urfa.
  • Sonuç: Sakarya Zaferi’nin ardından Fransızlarla imzalanan 1921 Ankara Antlaşması ile cephe kapanmıştır.

3. Batı Cephesi

  • Savaşılan Güç: Yunanistan (İtilaf Devletleri desteğiyle).
  • Askeri Birlik: İlk dönemde Kuvay-ı Milliye, ardından kurulan TBMM Düzenli Ordusu (Komutanlar: İsmet Bey ve Refet Bey).
  • Önemi: Milli Mücadele’nin en çetin ve belirleyici savaşlarının yaşandığı ana cephedir.

:light_bulb: Önemli Bilgi: Doğu Cephesi’nin kapanmasıyla buradaki askeri birlikler ve mühimmat Batı Cephesi’ne kaydırılmış, bu durum Batı’daki direnişi güçlendirmiştir.

Batı Cephesi Savaşları ve Kronolojik Gelişim

Batı Cephesi’ndeki askeri mücadeleler beş temel savaştan oluşmaktadır:

[I. İnönü Zaferi] ➔ [II. İnönü Zaferi] ➔ [Kütahya-Eskişehir Muharebeleri] ➔ [Sakarya Meydan Muharebesi] ➔ [Büyük Taarruz]

1. I. İnönü Savaşı (6-10 Ocak 1921)

  • Türü: Savunma savaşı.
  • Önemi: Düzenli ordunun kazandığı ilk zaferdir.
  • İç ve Dış Sonuçları (TALİM Kodlaması):
    • Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası) kabul edildi.
    • Afganistan ile Dostluk Antlaşması imzalandı.
    • Londra Konferansı toplandı (TBMM hukuken tanındı).
    • İstiklal Marşı kabul edildi (12 Mart 1921).
    • Moskova Antlaşması imzalandı (SSCB ile).

2. II. İnönü Savaşı (23-31 Mart 1921)

  • Türü: Savunma savaşı.
  • Sonuç: Yunan ordusu tekrar durdurulmuştur. Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa’ya gönderdiği telgrafta “Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz.” ifadesini kullanmıştır.

3. Kütahya-Eskişehir Savaşları (10-24 Temmuz 1921)

  • Türü: Savunma savaşı (Başarısızlık).
  • Sonuç: Düzenli ordunun Batı Cephesi’ndeki tek yenilgisidir. Ordu, daha fazla kayıp vermemek için Sakarya Nehrinin doğusuna çekilmiştir.
  • Gelişmeler: TBMM’de tartışmalar çıkmış, Mustafa Kemal Paşa’ya 3 ay süreyle Başkomutanlık Yetkisi verilmiş ve ordunun ihtiyacını karşılamak için Tekalif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır.

4. Sakarya Meydan Muharebesi (23 Ağustos - 13 Eylül 1921)

  • Türü: Savunma savaşı (Son savunma savaşı).
  • Parola: “Hattı müdazaaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır.”
  • Sonuç: II. Viyana Kuşatması’ndan (1683) beri süren Türk geri çekilişi sona ermiştir. Mustafa Kemal Paşa’ya “Gazi” unvanı ve “Mareşal” rütbesi verilmiştir.

5. Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (26 Ağustos - 18 Eylül 1922)

  • Türü: Taarruz savaşı.
  • Amaç: Düşmanı yurttan tamamen atmak.
  • Sonuç: 30 Ağustos’ta Yunan ordusu imha edilmiş, 9 Eylül’de İzmir kurtarılmıştır. Yunan işgali son bulmuş ve İtilaf Devletleri ateşkes teklif etmek zorunda kalmıştır.

:warning: Uyarı: Kütahya-Eskişehir Muharebeleri sırasında ordunun geri çekilmesine rağmen Ankara’da Maarif Kongresi (Eğitim Kongresi) toplanmıştır. Bu durum, eğitime verilen önemin en açık göstergesidir.

Diplomatik Antlaşmalar ve Siyasi Sonuçlar

Askeri başarılar beraberinde siyasi ve diplomatik zaferleri getirmiştir:

  1. Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920): TBMM’yi ve Sevr’in geçersizliğini tanıyan ilk devlet Ermenistan olmuştur.
  2. Moskova Antlaşması (16 Mart 1921): TBMM’yi tanıyan ilk büyük Avrupa devleti SSCB olmuştur. Misak-ı Milli’den ilk taviz (Batum) verilmiştir.
  3. Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921): TBMM’yi tanıyan ilk İtilaf Devleti Fransa olmuştur. Hatay dışındaki Güney sınırı güvenceye alınmıştır.
  4. Kars Antlaşması (13 Ekim 1921): Doğu sınırımız (Gürcistan, Ermenistan, Azerbaycan ile) kesin şeklini almıştır.
  5. Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922): Doğu Trakya, İstanbul ve Boğazlar savaş yapılmadan diplomatik yolla kurtarılmıştır. Osmanlı Devleti hukuken sona ermiştir.

Cepheler Karşılaştırma Tablosu

Karşılaştırma Kriteri Doğu Cephesi Güney Cephesi Batı Cephesi
Karşı Taraf Ermenistan Fransa & Ermeni Çeteleri Yunanistan
Askeri Unsur 15. Kolordu (Düzenli) Kuvay-ı Milliye (Halk) TBMM Düzenli Ordusu
Komutan Kazım Karabekir Yerel Liderler / Yüzbaşı Ali Saip vb. İsmet İnönü / Mustafa Kemal Paşa
Savaşın Niteliği Taarruz / Savunma Bölgesel Direniş Savunma ve Topyekün Taarruz
Kapatan Antlaşma Gümrü Antlaşması (1920) Ankara Antlaşması (1921) Mudanya Ateşkes Antlaşması (1922)

Özet Tablo

Kategori Temel Nokta Açıklama / Detay
İlk Siyasi Zafer Gümrü Antlaşması TBMM’nin uluslararası alandaki ilk antlaşmasıdır.
İlk Düzenli Ordu Zaferi I. İnönü Savaşı TBMM ordusunun rüştünü ispatladığı ilk askeri başarıdır.
Son Savunma Savaşı Sakarya Meydan Muharebesi Türk ordusunun son savunma savaşıdır; taarruz gücü kazanılmıştır.
Askeri Safhayı Bitiren Belge Mudanya Ateşkes Antlaşması Kurtuluş Savaşı’nın silahlı mücadele dönemini kapatmıştır.
Son Diplomatik Tescil Lozan Barış Antlaşması Yeni Türk Devleti’nin bağımsızlığı uluslararası alanda onaylanmıştır.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Kuva-yı Milliye birliklerinden Düzenli Orduya geçilmesinin temel nedeni nedir?
Kuva-yı Milliye birliklerinin bölgesel savunma yapması, disiplinsiz hareket etmesi ve düzenli Yunan ordusunun ilerleyişini tamamen durdurmada yetersiz kalması nedeniyle TBMM tarafından düzenli orduya geçilmiştir.

2. Sakarya Meydan Muharebesi’nin “Melhame-i Kübra” olarak adlandırılmasının sebebi nedir?
Mustafa Kemal Paşa’nın bu savaşı “büyük kıyım / kan gölü” anlamına gelen bu ifadeyle tanımlamasının nedeni, subay kayıplarının çok yüksek olması ve savaşın çok geniş bir alanda son derece kanlı geçmesidir.

3. Misak-ı Milli’den verilen tavizler sırasıyla hangileridir?
İlk taviz Moskova Antlaşması ile verilen Batum, ikinci taviz Ankara Antlaşması ile dışarıda kalan Hatay, üçüncü taviz ise Lozan’da çözüme kavuşturulamayan Musul’dur.

Kurtuluş Savaşı Muharebeler Dönemi ile ilgili testlerde en çok çıkan I. İnönü Savaşı’nın sonuçları (TALİM) veya Sakarya / Büyük Taarruz karşılaştırma soruları üzerine örnek soru çözümleri eklememi ister misin?

3

[Özet Yanıt]

Kurtuluş Savaşı 3 ana cephede yürütülmüştür: Doğu Cephesi: Kazım Karabekir komutasındaki 15. Kolordu ile Ermenilere karşı savaşıldı, Gümrü Antlaşması ile ilk zafer kazanıldı. Güney Cephesi: Fransız ve Ermeni çetelerine karşı Kuvâ-yi Milliye (halk direnişi) savaştı, Ankara Antlaşması (1921) ile kapandı. Batı Cephesi: Düzenli Türk ordusu ile Yunanlılara karşı savaşıldı (I. İnönü, II. İnönü, Sakarya, Büyük Taarruz) ve Mudanya Ateşkesi ile askeri safha sona erdi.

1. Kurtuluş Savaşı Cepheleri Karşılaştırma Tablosu

Cephe Savaştığımız Güç Savaşı Yürüten Türk Gücü Kapanmasını Sağlayan Antlaşma Önemi ve Sonucu
Doğu Cephesi Ermeniler Kazım Karabekir (15. Kolordu - Düzenli) Gümrü Antlaşması (3 Aralık 1920) TBMM’nin uluslararası alandaki ilk askeri ve siyasi zaferidir. TBMM’yi tanıyan ilk devlet Ermenistan oldu.
Güney Cephesi Fransızlar ve Ermeniler Kuvâ-yi Milliye (Halk Kahramanları: Sütçü İmam, Ali Saip, Şahin Bey) Ankara Antlaşması (20 Ekim 1921) TBMM’yi tanıyan ilk İtilaf Devleti Fransa oldu. Güney sınırımız çizildi (Hatay hariç).
Batı Cephesi Yunanistan (İngiltere destekli) TBMM Düzenli Ordusu (İsmet Paşa & Mustafa Kemal) Mudanya Ateşkes Antlaşması (11 Ekim 1922) Kurtuluş Savaşı’nın askeri safhası bitti. Doğu Trakya, Boğazlar ve İstanbul savaşsız kurtarıldı.

2. Batı Cephesi Savaşları Kronolojisi

  1. I. İnönü Muharebesi (Zafer): Düzenli ordunun ilk zaferidir. Sonuçları MİLÂT olarak kodlanır:
    • Moskova Antlaşması (Sovyet Rusya TBMM’yi tanıdı).
    • İstiklal Marşı’nın kabulü (12 Mart 1921).
    • Londra Konferansı (TBMM resmen çağrıldı).
    • Afganistan Dostluk Antlaşması (TBMM’yi tanıyan ilk Müslüman devlet).
    • Teşkilat-ı Esasiye Kanunu (1921 Anayasası).
  2. II. İnönü Muharebesi (Zafer): “Siz orada yalnız düşmanı değil, milletin makus talihini de yendiniz.”
  3. Kütahya-Eskişehir Savaşları (Yenilgi): Tek yenilgimizdir. Ordu Sakarya’nın doğusuna çekildi.
  4. Sakarya Meydan Muharebesi (Zafer): 1683 II. Viyana’dan beri süren geri çekilme sona erdi. Topyekûn harp: “Hattı müdafaa yoktur, sathı müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır.”
  5. Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi (Büyük Zafer): 26 Ağustos - 9 Eylül 1922.