9. Sınıf Kimya Ders Kitabı Sayfa 67 Cevapları ve Çözümleri (2025-2026)

Soru 1

Kısa cevap

Çekirdeğin çekim gücü, Cr atomunun gözlenen elektron dağılımında daha dengelidir: Cr: 1s²\ 2s²\ 2p⁶\ 3s²\ 3p⁶\ 4s¹\ 3d⁵.

Kontrol

3d alt orbitalindeki beş elektron, eş enerjili beş orbitalin her birine birer tane yerleşmiştir. Bu dengeli dağılım çekirdek çekiminin daha eşit dağılmasını sağlar.

Soru 2

Kısa cevap

Cr atomu gözlenen elektron dağılımında daha kararlıdır.

Kontrol

Gözlenen dağılımda 3d orbitalleri yarı doludur: 3d⁵. Yarı dolu alt orbitaller, elektronların dengeli yerleşmesi nedeniyle daha kararlı bir yapı oluşturur.

Soru 3

Örnek cevap / çözüm yolu

Cr atomu küresel simetri özelliği gösterir. Çünkü gözlenen elektron dağılımında 3d alt orbitalindeki beş orbitalin her biri birer elektron içerir: 3d⁵. Eş enerjili orbitallere elektronların dengeli dağılması küresel simetri sağlar.

Kontrol

Cr atomunun gözlenen dağılımında ayrıca 4s orbitali de tek elektronludur. Özellikle yarı dolu 3d alt kabuğu, atomun kararlılığını artırır.

Soru 4

Örnek cevap / çözüm yolu

Cu atomu küresel simetri özelliği gösterir. Elektron dağılımı Cu: 1s²\ 2s²\ 2p⁶\ 3s²\ 3p⁶\ 4s¹\ 3d¹⁰ şeklindedir. 3d alt orbitalindeki tüm orbitaller tam doludur.

Kontrol

Tam dolu 3d¹⁰ alt kabuğunda elektronlar eş enerjili beş orbitale dengeli biçimde dağılmıştır. Bu durum küresel simetri ve ek kararlılık sağlar.

Soru 5

Örnek cevap / çözüm yolu

Çekirdekten uzaklaştıkça aynı tür orbitallerin bağıl enerjisi artar ve orbitalin hacmi büyür. Çünkü elektronun çekirdeğe olan uzaklığı arttıkça çekirdek ile elektron arasındaki çekim azalır.

Kontrol

Örneğin 1s orbitali, 2s orbitaline göre çekirdeğe daha yakındır; bu nedenle daha düşük enerjili ve daha küçük hacimlidir.

Soru 6

Örnek cevap / çözüm yolu

Evet, bir atomda aynı enerjiye sahip orbitaller bulunabilir. Aynı alt enerji düzeyindeki eş enerjili orbitaller buna örnektir. Örneğin üç 2p orbitali aynı enerjiye sahiptir.

Kontrol

2p alt enerji düzeyindeki orbitallerin yönelimleri farklı olsa da enerji değerleri aynıdır. Bu nedenle elektronlar önce bu orbitallere tek tek yerleşir.

Soru 7

Örnek cevap / çözüm yolu

Evet, çok elektronlu bir atomda aynı enerji seviyesinde farklı tür orbitaller bulunabilir. Örneğin 2s ve 2p orbitalleri ikinci enerji seviyesindedir. Ancak çok elektronlu atomlarda bu orbitallerin bağıl enerjileri aynı değildir; 2s orbitali 2p orbitalinden daha düşük enerjilidir.

Kontrol

Çok elektronlu atomlarda elektron-elektron itmesi ve perdeleme etkisi nedeniyle aynı ana enerji seviyesindeki farklı orbital türleri arasında enerji farkı oluşur.

Soru 8

Örnek cevap / çözüm yolu

Dokuz tam dolu orbitalde 9 × 2 = 18 elektron, altı yarı dolu orbitalde ise 6 × 1 = 6 elektron bulunur. Toplam elektron sayısı 18 + 6 = 24 olduğundan X, Cr atomudur.

Elektron dağılımı 1s²\ 2s²\ 2p⁶\ 3s²\ 3p⁶\ 4s¹\ 3d⁵ şeklindedir.

Bu dağılımda Pauli dışlama ilkesi sağlanır; tam dolu her orbitalde en fazla iki elektron bulunur ve bu elektronların spinleri zıttır. Hund kuralı da sağlanır; 3d orbitallerindeki beş elektron, orbitallere önce birer birer yerleşir. Basit Aufbau sırasına göre 4s²\ 3d⁴ beklenebilse de Cr atomunda bir 4s elektronu 3d alt kabuğuna geçerek 3d⁵ yarı dolu ve daha kararlı düzeni oluşturur.

Kontrol

Elektron sayısı 24 olarak doğrulanır. Dokuz tam dolu orbital ve altı yarı dolu orbital, verilen orbital sayılarıyla uyumludur.


Kitapta kolayca gezin

← Önceki sayfa: 66 · :blue_book: Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 68 →