Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
İncelenecek ekosistem olarak yerleşim yerine yakın bir dere seçilebilir. Dere; su, dip çamuru, yeşil algler, balıklar ve diğer canlılardan oluşan bir sucul ekosistemdir.
Çözüm-kontrol: Seçilen alanın adı ve konumu öğrenci tarafından kendi çevresine göre yazılmalıdır. Suya atık su, metal içeren çöpler veya sanayi atıkları karışıyorsa metal, alaşım ve metal nanoparçacıkları ekosistemde birikebilir.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Seçilen derede metal nanoparçacıklarının oluşturabileceği problemler için şu bilgiler toplanmalıdır:
- Dereye atık su, çöp veya sanayi kaynaklı madde karışıp karışmadığı gözlemlenir.
- Su yüzeyindeki renk, koku, köpük ve atıklar not edilir.
- Yeşil alg, balık ve sucul canlıların sayısındaki ya da görünümündeki değişimler kaydedilir.
- Metal nanoparçacıklarının sucul ortamda birikerek alglerin hayatta kalma oranını azaltabileceği kanıt kartındaki grafiklerle ilişkilendirilir.
- Bilgiler, resmî kurumların güncel yayınları ve birden fazla güvenilir kaynaktan karşılaştırılarak doğrulanır.
Çözüm-kontrol: Gözlem yapılırken suya girilmemeli, su örneği çıplak elle alınmamalı ve bilinmeyen maddelere dokunulmamalıdır. Metal nanoparçacıkları madde miktarı arttıkça canlılar üzerinde daha fazla toksik etki oluşturabilir.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Problemlerin çözümü için şu öneriler geliştirilebilir:
- Sanayi ve evsel atık sular arıtılmadan dereye verilmemelidir.
- Metal içeren pil, elektronik atık ve boya atıkları ayrı toplanmalıdır.
- Fabrikalarda atık su düzenli olarak denetlenmeli; ağır metal ve nanoparçacıkların suya karışması önlenmelidir.
- Dere kıyılarında düzenli temizlik yapılmalı ve atık bırakılmamalıdır.
- Yeşil algler ve diğer sucul canlıların durumu belirli aralıklarla izlenmelidir.
- Metal nanoparçacıklarının üretiminde ve kullanımında çevreye yayılımı azaltan yöntemler tercih edilmelidir.
Çözüm-kontrol: Bu öneriler, metal nanoparçacıklarının besin zincirine girmesini ve sucul ekosistemde birikmesini azaltmayı amaçlar. Böylece sürdürülebilir kalkınmanın sudaki yaşam amacı desteklenir.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Rapor şu bölümlerle hazırlanabilir:
- Seçilen ekosistemin adı, konumu ve temel özellikleri
- Gözlenen veya araştırılan kirlilik problemi
- Metal, alaşım ve metal nanoparçacıklarının olası kaynakları
- Su, yeşil algler, balıklar ve besin zinciri üzerindeki etkiler
- Kanıt kartındaki grafiklerden çıkarılan sonuçlar
- Çözüm önerileri ve beklenen yararlar
Çözüm-kontrol: Sonuç bölümünde, metal nanoparçacıklarının sucul ortamda birikmesinin canlıların hayatta kalmasını azaltabileceği; bu nedenle atıkların kontrol edilmesi gerektiği açıkça belirtilmelidir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Sunum; başlık, seçilen ekosistemin tanıtımı, sorun, kanıtlar, çözüm önerileri ve sonuç bölümlerinden oluşturulabilir. Grafiklerdeki veriler kullanılarak eşit derişimde kontrol grubunda hayatta kalma oranının yüzde 96, TiO_2 için yüzde 88, Fe_2O_3 için yüzde 86 ve ZnO için yüzde 84 olduğu gösterilebilir.
Çözüm-kontrol: Sunumda kısa cümleler, anlaşılır görseller ve grafik başlıkları kullanılmalıdır. Bilinmeyen kimyasal maddelerle deney yapılmamalı; varsa gözlem ve araştırma verileri güvenli biçimde sunulmalıdır.
Soru 6
Kısa cevap
Kanıt kartına göre ifadelerin doğru seçenekleri şöyledir:
- Metal nanoparçacıklarının kullanım alanlarının genişlemesi sucul ekosistemlerdeki kirliliğin artmasına neden olabilir: Evet.
- Sucul ekosistemde metal nanoparçacıklarının birikmesi canlılar üzerinde toksik etki oluşturmaz: Hayır.
- Sucul ekosistemin devamlılığında yeşil alglerin önemli bir rolü vardır: Evet.
- Sucul ekosistemdeki metal nanoparçacık kirliliği arttıkça yeşil alglerin sayısı artar: Hayır.
- Sürdürülebilir kalkınmanın sudaki yaşam amacını gerçekleştirmek için kimyasal ayak izi artırılmalıdır: Hayır.
Çözüm-kontrol: Grafiklerde metal nanoparçacığı türü ve Fe_2O_3 derişimi arttıkça alglerin hayatta kalma oranının azaldığı görülür. Yeşil algler fotosentezle suya oksijen kazandırdığı ve besin zincirinin başlangıcında yer aldığı için sucul ekosistem için önemlidir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 264 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 266 →