Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
- İki sıvı olarak propilen glikol ve gliserin seçilir.
- Özdeş tüplere eşit hacimde sıvı konur; aynı büyüklükte çelik bilyeler hazırlanır.
- Sıvıların sıcaklığı termometreyle sırasıyla 25 °C, 50 °C ve 80 °C olacak biçimde ayarlanır.
- Her sıcaklıkta çelik bilye aynı yükseklikten sıvıya bırakılır ve bilyenin belirlenen mesafeyi alma süresi kronometreyle ölçülür.
- Her ölçüm en az üç kez tekrarlanır, sonuçların ortalaması alınır ve tabloya yazılır.
- Daha kısa sürede ilerleyen bilyenin bulunduğu sıvının o sıcaklıktaki akışkanlığı daha fazladır.
Isıtma işlemi gözlük, önlük ve ısıya dayanıklı eldiven kullanılarak yapılmalıdır. Yanıcı sıvılar seçilmişse açık alev kullanılmamalı; ısıtma öğretmen gözetiminde su banyosu ya da uygun bir ısıtıcıyla yapılmalıdır.
Kısa kontrol: Sıvı miktarı, tüp, bilye ve bırakılma yüksekliği sabit tutulursa değişimin temel nedeni sıcaklık olur.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Tablodaki 25 °C, 50 °C ve 80 °C satırlarına, seçilen iki sıvı için deneyde ölçülen akışkanlık değerleri yazılır. Akışkanlık; örneğin çelik bilyenin belirli bir mesafeyi alma süresiyle belirlenmişse her sıcaklıktaki ortalama süre kaydedilir.
Birden fazla yöntem kullanılmışsa, ikinci yöntemin sonucu da ölçülen akışkanlık değeri 2 sütununa yazılır. Örneğin ilk yöntem bilyenin ilerleme süresi, ikinci yöntem eşit hacimdeki sıvının akma süresi olabilir.
Kısa kontrol: Aynı yöntemle yapılan ölçümlerde sıcaklık arttıkça bilyenin ilerleme süresinin kısalması, sıvının akışkanlığının arttığını gösterir.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Sınıftaki diğer grupların verileriyle her sıvının 25 °C, 50 °C ve 80 °C değerleri karşılaştırılır. Aynı sıvı için sıcaklık arttıkça ölçülen akışkanlık değerlerinin artması ya da akma süresinin azalması beklenir.
Gruplar arasında küçük farklar varsa bunlar sıcaklığın tam aynı olmaması, sıvı hacminin farklılığı, bilyenin bırakılma şekli veya süre ölçümündeki hata ile açıklanabilir.
Kısa kontrol: Grupların sayısal sonuçları farklı olsa da ortak eğilim sıcaklık arttıkça sıvıların daha kolay akmasıdır.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Seçilen sıvıların sıcaklığı arttıkça akışkanlıkları artmıştır. Buna karşılık sıcaklık azaldıkça sıvılar daha zor akar ve viskoziteleri artar.
Kısa kontrol: Daha yüksek sıcaklıkta bilyenin sıvı içinde daha hızlı ilerlemesi bu örüntüyü destekler.
Soru 5
Kısa cevap
Sıcaklık arttığında sıvı moleküllerinin hareketi hızlanır ve moleküller arası etkileşimlerin sıvının akmasına karşı oluşturduğu direnç azalır. Bu nedenle sıvının viskozitesi azalır, akışkanlığı artar. Sıcaklık düştüğünde ise moleküller birbirlerinin üzerinden daha zor kayar; viskozite artar ve akışkanlık azalır.
Kısa kontrol: Deneyde sıcaklığı yüksek olan sıvının daha kısa sürede akması, sıcaklık ile akışkanlık arasındaki doğru yönlü ilişkiyi gösterir.
Soru 6
Kısa cevap
Zeytinyağının viskozitesini suyun viskozitesine yaklaştırmak için zeytinyağı kontrollü biçimde ısıtılır. Sıcaklık arttıkça zeytinyağının viskozitesi azalır; viskozite değeri 1,01 × 10⁻³ Pa·s olana kadar sıcaklık ölçülerek deney tekrarlanır.
Gerekli kesin sıcaklık, zeytinyağının türüne ve ölçüm koşullarına bağlı olduğundan deneysel ölçümle belirlenmelidir. Isıtma sırasında sıçramaya karşı gözlük kullanılmalı ve aşırı ısıtmadan kaçınılmalıdır.
Kısa kontrol: Başlangıçta zeytinyağının viskozitesi 81 × 10⁻³ Pa·s olduğundan, hedef değere ulaşmak için viskozitesinin azaltılması gerekir; bunun için sıcaklık artırılır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 193 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 195 →