Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Moleküllerin Lewis nokta yapıları aşağıdaki özelliklerle gösterilir:
- CCl₄: Merkez atom C’dir. Dört adet C—Cl tekli bağı bulunur. Her Cl atomunda üç yalnız elektron çifti vardır.
- NCl₃: Merkez atom N’dir. Üç adet N—Cl tekli bağı ve N atomunda bir yalnız elektron çifti bulunur. Her Cl atomunda üç yalnız elektron çifti vardır.
- CO₂: Yapı O=C=O şeklindedir. C atomu iki O atomuna çift bağla bağlıdır. Her O atomunda iki yalnız elektron çifti vardır.
- BH₃: Merkez atom B’dir. Üç adet B—H tekli bağı vardır. B atomunda yalnız elektron çifti yoktur ve B’nin çevresinde altı elektron bulunur.
- H₂S: Yapı H—S—H şeklindedir. S atomunda iki yalnız elektron çifti bulunur.
- HBr: Yapı H—Br şeklindedir. Br atomunda üç yalnız elektron çifti bulunur.
- PH₃: Merkez atom P’dir. Üç adet P—H tekli bağı ve P atomunda bir yalnız elektron çifti vardır.
- CF₄: Merkez atom C’dir. Dört adet C—F tekli bağı bulunur. Her F atomunda üç yalnız elektron çifti vardır.
- CS₂: Yapı S=C=S şeklindedir. C atomu iki S atomuna çift bağla bağlıdır. Her S atomunda iki yalnız elektron çifti vardır.
- PF₃: Merkez atom P’dir. Üç adet P—F tekli bağı ve P atomunda bir yalnız elektron çifti bulunur. Her F atomunda üç yalnız elektron çifti vardır.
Kısa çözüm-kontrol: Lewis yapısı çizilirken değerlik elektronları sayılır; atomlar arasında bağ elektron çiftleri oluşturulur ve dış atomların elektron düzeni tamamlanır.
Soru 2
Kısa cevap
Moleküllerin uzay-dolgu modellerini; atomların türü ve büyüklüğü, moleküldeki atom sayısı, atomlar arasındaki bağlar, merkez atomdaki yalnız elektron çiftleri ve molekülün geometrik şekli etkiler.
Kısa çözüm-kontrol: Atomların yarıçapları modeldeki kürelerin büyüklüğünü; bağlar ve yalnız elektron çiftleri ise atomların uzaydaki dizilişini belirler.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Molekülleri gruplandırmak için şu ölçütler seçilebilir:
- Molekülün geometrik şekli: doğrusal, eğik, üçgen düzlem, üçgen piramidal veya tetrahedral olması.
- Merkez atom üzerinde yalnız elektron çifti bulunup bulunmaması.
- Moleküldeki atomların aynı ya da farklı elementlerden oluşması.
- Bağların ve molekülün polar ya da apolar olması.
Kısa çözüm-kontrol: Bu ölçütler, moleküllerin hem uzay-dolgu modellerini hem de elektron yük dağılımlarını karşılaştırmayı sağlar.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Moleküller geometrik şekillerine göre şöyle ayrılabilir:
- Tetrahedral: CCl₄, CF₄
- Üçgen piramidal: NCl₃, PH₃, PF₃
- Doğrusal: CO₂, CS₂, HBr
- Üçgen düzlem: BH₃
- Eğik: H₂S
Merkez atomunda yalnız elektron çifti bulunan moleküller ise NCl₃, H₂S, PH₃ ve PF₃’tür.
Kısa çözüm-kontrol: Merkez atomdaki yalnız elektron çiftleri bağ yapan elektron çiftlerini ittiği için molekülün şekli değişebilir. Örneğin H₂S eğik, NCl₃ ise üçgen piramidal yapıdadır.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Dipol momenti sıfır olan moleküller:
- CCl₄
- CO₂
- BH₃
- CF₄
- CS₂
Dipol momenti sıfırdan farklı olan moleküller:
- NCl₃
- H₂S
- HBr
- PH₃
- PF₃
Kısa çözüm-kontrol: Simetrik moleküllerde bağ dipolleri birbirini dengeleyebilir. CCl₄ ve CO₂’de bağlar polar olsa bile molekülün genel dipol momenti sıfırdır. HBr’de ise farklı atomların elektronegatiflikleri farklı olduğundan dipol momenti sıfır değildir.
Soru 6
Kısa cevap
Apolar moleküller: CCl₄, CO₂, BH₃, CF₄ ve CS₂.
Polar moleküller: NCl₃, H₂S, HBr, PH₃ ve PF₃.
Kısa çözüm-kontrol: Dipol momenti sıfır olan moleküller apolar, dipol momenti sıfırdan farklı olan moleküller polardır. Molekülün polar olması yalnızca bağların polar olmasına değil, molekülün uzaydaki simetrisine de bağlıdır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 138 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 140 →