Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
İki hidrojen atomu birbirinden uzakken aralarında belirgin bir elektrostatik etkileşim oluşmaz. Atomlar yaklaşınca her atomun elektronu hem kendi çekirdeği hem de diğer atomun pozitif çekirdeği tarafından çekilir. Buna karşılık çekirdekler birbirini, elektronlar da birbirini iter.
Uygun uzaklıkta çekim ve itme kuvvetleri dengelenir. İki atomun valans elektronları ortaklaşa kullanılır ve iki hidrojen atomu arasında tekli kovalent bağ oluşur. Böylece H_2 molekülü meydana gelir.
Hidrojen atomlarının elektronegatiflikleri eşittir. Bu nedenle ortaklaşa kullanılan elektron çifti atomlardan birine daha fazla yaklaşmaz; bağ apolardır.
Çizimde sırasıyla şunlar gösterilebilir:
- Uzak iki hidrojen atomu: Her birinde bir çekirdek ve bir elektron.
- Yaklaşan atomlar: Elektron-çekirdek çekimlerini, elektron-elektron ve çekirdek-çekirdek itmelerini oklarla gösterme.
- Denge durumu: İki çekirdek arasında ortaklaşa kullanılan iki elektron ve H-H bağı.
Kısa kontrol: Elektronegatiflik farkı 0 olduğu için elektron alışverişi değil, elektronların ortaklaşa kullanılması beklenir.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Karekodun içeriğindeki animasyon görselde yer almadığından, tabloya yalnızca animasyonda doğrudan görülen olaylar yazılmalıdır. Animasyonu izlerken her önerme için şu ayrım yapılır:
- Ekranda doğrudan görülen hareket, uzaklık değişimi, elektron bulutu örtüşmesi veya atomların konumu gözleme dayalıdır.
- Görüntüde doğrudan gösterilmeyen; neden, kuvvetin büyüklüğü ya da enerji değişimiyle ilgili yorumlar gözleme dayalı değildir.
Tablo şu şekilde doldurulabilir:
- Gözleme dayalı önermeler: Animasyonda gerçekten görülen atomların yaklaşması, uzaklaşması, elektronların konumu veya atomların belirli bir uzaklıkta kalması.
- Gözleme dayalı olmayan önermeler: “Çekim kuvveti itme kuvvetinden büyüktür.”, “Sistem en düşük enerjidedir.” gibi doğrudan görüntüden okunamayan açıklamalar.
Kısa kontrol: Bir önerme ekrandaki modelden doğrudan seçilemiyorsa gözleme dayalı olmayan sütununa yazılmalıdır.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Animasyondaki önermeler değerlendirilirken doğrudan gözlem ile bilimsel açıklama birbirinden ayrılmalıdır. Atomların yaklaşması veya ortak elektron bölgesinin oluşması modelde gözlenebilir. Buna karşılık bu durumun elektrostatik çekim ve itme kuvvetlerinin dengelenmesiyle açıklanması bilimsel bir çıkarımdır.
İki ametal atomu yeterince yaklaştığında valans elektronlarını ortaklaşa kullanabilir. Ortak elektronlar her iki atom çekirdeği tarafından çekilir. Çekim ve itme etkileri uygun uzaklıkta dengelendiğinde kovalent bağ oluşur.
Kısa kontrol: Sonuç cümlesi, modelde görülen ortak elektron bölgesini ve atomlar arası denge uzaklığını açıklamalıdır.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Dört kutuya süreç aşamalı olarak şu şekilde çizilebilir:
- Uzak atomlar: Birbirinden uzakta iki hidrojen atomu çizilir. Her atomda bir pozitif çekirdek ve bir elektron gösterilir.
- Yaklaşma: Atomlar birbirine yaklaştırılır. Her elektronun iki çekirdeğe de çekildiğini gösterecek oklar eklenir.
- Etkileşimler: Çekirdekler arasındaki ve elektronlar arasındaki itme kuvvetleri de oklarla gösterilir. Elektron-çekirdek çekimlerinin bağ oluşumuna katkısı belirtilir.
- Bağ oluşumu: Çekirdekler arasında ortaklaşa kullanılan iki elektron çizilir ve H-H ya da H_2 ile gösterilir.
Kısa kontrol: Son çizimde ortak elektron çifti iki çekirdek arasında bulunmalı ve iki hidrojen atomunun kovalent bağla bağlandığı anlaşılmalıdır.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
İki ametal atom arasında oluşan etkileşimde atomlar elektron alışverişi yapmaktan çok valans elektronlarını ortaklaşa kullanma eğilimindedir. Çünkü ametallerin elektronegatiflikleri genellikle yüksektir ve elektronları çekme eğilimleri birbirine yakındır.
Hidrojen örneğinde iki atomun elektronegatifliği eşit olduğundan ortak elektron çifti iki atom tarafından eşit çekilir. Atomlar yaklaşırken elektron-çekirdek çekimleri bağ oluşumunu destekler; çekirdek-çekirdek ve elektron-elektron itmeleri ise atomların aşırı yaklaşmasını engeller. Uygun uzaklıkta bu etkiler dengelenir ve H_2 molekülündeki kovalent bağ oluşur.
Kısa kontrol: Sonuçta yeni bir madde olan hidrojen molekülü oluşur; bu süreç atomların elektronlarını ortaklaşa kullanmasına dayanır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 127 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 129 →