Soru 1
Kısa cevap
Benzerlikler: Lityum, sodyum ve potasyum; periyodik tabloda aynı grupta bulunan metallerdir. Her biri klor gazıyla tepkimeye girerek metal klorür oluşturur. Tepkimelerde metal atomları elektron vererek pozitif iyon hâline gelir, klor atomları elektron alarak negatif iyon hâline gelir. Böylece iyonik bağ içeren bileşikler oluşur ve bu olay bir kimyasal değişimdir.
Farklılıklar: Klorla tepkime verme hızı ve şiddeti lityumdan potasyuma doğru artar. Lityum daha yavaş, sodyum daha hızlı, potasyum ise daha şiddetli tepkime verir. Oluşan bileşikler sırasıyla lityum klorür, sodyum klorür ve potasyum klorürdür.
Kısa çözüm-kontrol: Üç metalin de son katmanında bir elektron bulunur. Bu nedenle klorla aynı türde, yani iyonik bağ oluşumuna dayalı tepkime verirler.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Potasyum ve lityum, klor gazıyla tepkimeye girdiklerinde iyonik bileşik oluşturur. Lityum atomu bir elektron vererek Li^+ iyonuna, potasyum atomu bir elektron vererek K^+ iyonuna dönüşür. Klor atomları ise birer elektron alarak Cl^- iyonlarını oluşturur. Zıt yüklü iyonlar arasındaki elektrostatik çekim sonucunda iyonik bağ oluşur.
Tepkimeler şöyledir:
Kısa çözüm-kontrol: LiCl ve KCl bileşiklerinde toplam pozitif ve negatif yükler eşittir. Bu nedenle bileşikler elektriksel olarak nötrdür.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Lityum klorür ve potasyum klorür, iyonların düzenli dizilmesiyle oluşan kristal örgü yapısına sahiptir. Ancak Li^+ iyonu, K^+ iyonundan daha küçüktür. Bu nedenle lityum klorür kristalindeki iyonlar arası uzaklık, potasyum klorür kristalindekinden farklı olabilir. İyon yarıçaplarındaki bu fark, kristal örgünün boyutunu ve iyonlar arasındaki çekim kuvvetini etkiler.
Kısa çözüm-kontrol: Her iki bileşikte de pozitif metal iyonları ile negatif klorür iyonları düzenli biçimde dizilir; farkın temel nedeni metal iyonlarının büyüklüğüdür.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Lityumun klor gazıyla tepkimesi seçilmiştir. Kutucuklara aşağıdaki tanecik modelleri çizilebilir:
1. kutucuk: Birbirinden ayrı iki lityum atomu çizilir. Her lityum atomunun son katmanında bir elektron gösterilir.
Alt açıklama: Lityum bir elementtir. Her lityum atomunun dış katmanında bir elektron bulunur.
2. kutucuk: Bir klor molekülü, yani Cl_2, iki klor atomu birbirine bağlı olacak şekilde çizilir. Her klor atomunun son katmanında yedi elektron gösterilir.
Alt açıklama: Klor gazı iki atomlu moleküller hâlinde bulunur. Her klor atomunun bir elektrona ihtiyacı vardır.
3. kutucuk: Lityum atomları ile Cl_2 molekülünün birbirine yaklaştığı gösterilir.
Alt açıklama: Tepkime sırasında lityum atomları ve klor molekülü uygun koşullarda karşılaşır.
4. kutucuk: Klor atomları arasındaki bağın koptuğu gösterilir.
Alt açıklama: Cl_2 molekülündeki klor atomları ayrılır ve her biri elektron almaya hazır duruma gelir.
5. kutucuk: Birinci lityum atomunun bir elektronunu birinci klor atomuna verdiği çizilir.
Alt açıklama: Lityum elektron vererek Li^+ iyonuna, klor elektron alarak Cl^- iyonuna dönüşür.
6. kutucuk: İkinci lityum atomunun bir elektronunu ikinci klor atomuna verdiği çizilir.
Alt açıklama: İkinci lityum ve klor atomları arasında da elektron alışverişi gerçekleşir.
7. kutucuk: İki adet Li^+ ve iki adet Cl^- iyonu yan yana gösterilir. Zıt yükler arasındaki çekim oklarla belirtilir.
Alt açıklama: Zıt yüklü iyonlar birbirini çeker. Bu çekim iyonik bağın oluşmasını sağlar.
8. kutucuk: Li^+ ve Cl^- iyonlarının düzenli ve tekrarlayan bir örgü yapısında dizildiği gösterilir.
Alt açıklama: Çok sayıda lityum ve klorür iyonu düzenli dizilerek lityum klorür kristalini oluşturur.
Kısa çözüm-kontrol: Tepkime denklemi 2Li + Cl_2 \rightarrow 2LiCl şeklindedir. Tepkime sırasında atom türleri korunur, yalnızca elektron dağılımı ve atomlar arasındaki bağlar değişir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
İyonik bağ, bir metal atomu ile bir ametal atomu arasında elektron alışverişi sonucunda oluşur. Lityum atomu son katmanındaki bir elektronu klor atomuna verir. Elektron veren lityum atomu Li^+ iyonuna, elektronu alan klor atomu ise Cl^- iyonuna dönüşür. Pozitif ve negatif yüklü iyonlar arasındaki güçlü elektrostatik çekim iyonik bağı oluşturur. Çok sayıda iyonun düzenli dizilmesiyle lityum klorür gibi iyonik kristal yapılı bir bileşik meydana gelir. Bu süreçte yeni bir madde oluştuğu için olay kimyasal değişimdir.
Kısa çözüm-kontrol: İyonik bağda elektronlar ortaklaşa kullanılmaz; metalden ametale elektron aktarılır. Oluşan pozitif ve negatif iyonların yükleri birbirini dengeler.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 120 · 
Kimya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 122 →