Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Araştırma raporu, 5. etkinlikteki metin ve deneyde yapılan ölçmelere göre şu başlıklarla hazırlanabilir:
Giriş: Arşimet İlkesi, akışkan içindeki cisimlere yukarı yönlü bir kaldırma kuvveti uygulandığını açıklar. Kaldırma kuvveti bir vektör büyüklüktür; yönü yukarıdır. Bu kuvvet, cismin ağırlığı ile birlikte cismin hareketini ve sıvıdaki durumunu etkiler.
Deneyin amacı: Kaldırma kuvvetinin cismin sıvı içinde batan hacmi, akışkanın yoğunluğu ve yer çekimi ivmesi ile ilişkisini incelemek.
Araç gereç: Deneyde gerçekten kullanılan araç gereçler listelenir. Ölçüm yapılan araçların ölçtüğü fiziksel büyüklükler ve birimleri de yazılır. Örneğin hacim için mililitre veya metre küp, kuvvet için newton birimi kullanılır.
Deneyin kurulumu: Cisim, seçilen akışkanın içine yerleştirilir. Ölçme araçlarının konumu ve cismin sıvı içinde ne kadar battığı açıkça belirtilir. Deney düzeneğinin şeması çizilir.
Yöntem: Cismin sıvıya batan hacmi değiştirilir veya farklı yoğunluktaki akışkanlar kullanılır. Her durumda ölçülen değerler kaydedilir. Aynı değişken incelenirken diğer koşullar mümkün olduğunca sabit tutulur.
Veri toplama: Her denemede cismin batan hacmi, kullanılan akışkanın yoğunluğu ve ölçülen kuvvet değerleri birimleriyle yazılır. Ölçümler düzenli biçimde tabloya aktarılır.
Veri analizi: Ölçümler karşılaştırılır. Batan hacim arttıkça kaldırma kuvvetinin nasıl değiştiği; akışkanın yoğunluğu arttığında sonuçların nasıl etkilendiği incelenir.
Sonuç: Deney verilerine dayanarak kaldırma kuvvetinin, cismin yer değiştirdiği akışkanla ilişkili olduğu belirtilir. Sıvı içinde dengede yüzen bir cisimde kaldırma kuvvetinin büyüklüğü cismin ağırlığına eşittir; yönleri zıttır.
Sunum: Rapor; deney amacı, düzenek modeli, ölçüm verileri, yorumlar ve sonuç sırasıyla sınıfta sunulur.
Kısa kontrol: Raporda deneyde gerçekten ölçülmeyen sayısal değerler yazılmaz; her fiziksel büyüklüğün birimi belirtilir ve kuvvetlerin yönleri karıştırılmaz.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Deney verileri, cismin sıvı içinde batan hacmi arttıkça kaldırma kuvvetinin arttığını gösteriyorsa Arşimet İlkesi’nin öngörüsünü destekler. Aynı batan hacimde yoğunluğu daha büyük olan akışkanın daha büyük kaldırma kuvveti uygulaması da bu ilişkiyle uyumludur.
Ölçümlerde beklenen ilişkiye uymayan sonuçlar varsa bunun nedeni ölçme hatası, cismin tamamen dengede olmaması, batan hacmin yanlış belirlenmesi veya akışkanın yoğunluğunun sabit kabul edilmesine rağmen değişmiş olması olabilir. Bu durumda deney tekrarlanır, ölçümler birimleriyle yeniden kaydedilir ve sonuçlar karşılaştırılır.
Kısa kontrol: Kaldırma kuvveti yukarı, cismin ağırlığı aşağı yönlüdür. Yüzen ve dengede olan cisim için bu iki kuvvetin büyüklükleri eşittir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 171 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 173 →