Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Kumun yüzeyini düzeltip şeffaf ve kenarları dik bir kaba koyarım. Kabın dışına bir cetvel yerleştirerek tuğlaların batma derinliğini santimetre birimiyle ölçebileceğim bir düzenek kurarım.
- Önce özdeş tuğla A’yı geniş yüzeyi kumla temas edecek biçimde yavaşça bırakırım ve batma derinliğini ölçerim.
- Sonra aynı tuğlayı dar yüzeyi kumla temas edecek biçimde bırakırım. Böylece temas yüzey alanının etkisini karşılaştırırım.
- Temas yüzey alanını sabit tutup üst üste özdeş tuğlalar koyarak uygulanan kuvveti artırırım. Böylece kuvvetin etkisini incelerim.
- Her denemeden önce kumu yeniden düzeltirim ve sonuçları tuğla sayısı, temas yüzey alanı ve batma derinliği olarak kaydederim.
Kısa kontrol: Tuğlaların ağırlığı aşağı yönlü bir kuvvettir. Basınç, uygulanan kuvvet arttıkça artar; temas yüzey alanı arttıkça azalır.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Hipotezim şudur: Şekil I’de A ve B özdeş olduğundan kum üzerine uyguladıkları ağırlık kuvvetleri eşittir. B tuğlasının kumla temas eden yüzey alanı A’dan daha küçüktür. Bu nedenle B’nin oluşturduğu basınç daha büyük olacak ve B kumda A’dan daha fazla batacaktır.
Kısa kontrol: Aynı kuvvet daha küçük yüzey alanına etki ettiğinde basınç büyür.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Tuğlaları kumdan yavaşça çıkarır, oluşan çukurların derinliğini cetvelle santimetre biriminde ölçerim. Sayısal batma miktarları deney sırasında ölçülmelidir; sayfada hazır ölçüm değeri verilmemiştir.
| Tuğla | Tuğlanın batma miktarı |
|---|---|
| A | Ölçülen değer: … cm |
| B | Ölçülen değer: … cm |
Örnek karşılaştırma: Ölçümde B’nin çukuru A’nın çukurundan daha derinse, B’nin daha küçük temas alanı nedeniyle daha büyük basınç uyguladığı sonucuna varılır.
Kısa kontrol: Ölçme işlemi her tuğla için aynı başlangıçtaki kum yüzeyine göre yapılmalıdır.
Soru 4
Kısa cevap
Tuğlaların batma miktarını etkileyen temel etmenler şunlardır:
- Tuğlanın ağırlığı, yani kuma uyguladığı kuvvet
- Tuğlanın kumla temas eden yüzey alanı
- Tuğlaların üst üste konulmasıyla artan toplam kuvvet
- Kumun düz, gevşek ya da sıkışmış olma durumu
Kısa kontrol: Aynı kum koşullarında kuvvet arttıkça batma miktarı artar; temas yüzey alanı küçüldükçe batma miktarı artar.
Soru 5
Kısa cevap
Tuğlalar daha büyük yoğunluklu bir maddeden, fakat aynı boyutlarda yapılmış olsaydı kütleleri ve ağırlıkları daha büyük olurdu. Temas yüzey alanı değişmediği için kuma uygulanan kuvvet ve basınç artardı. Buna bağlı olarak tuğlalar kuma daha fazla batardı.
Kısa kontrol: Yoğunluğu büyük olan, aynı hacimdeki tuğlanın ağırlığı daha büyüktür; ağırlık kuvveti arttığında basınç da artar.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Gözlemlere dayalı çıkarım şöyledir: Katıların yüzeye uyguladığı basınç, uygulanan kuvvete ve temas yüzey alanına bağlıdır. Uygulanan kuvvet arttığında basınç artar. Kuvvet sabitken temas yüzey alanı küçüldüğünde basınç artar; temas yüzey alanı büyüdüğünde basınç azalır. Basıncın büyük olduğu durumda tuğlaların kumda batma miktarı genellikle daha fazla olur.
Kısa kontrol: Bu çıkarım, özdeş tuğlaların farklı yüzeyleri üzerine bırakılması ve tuğla sayısının değiştirilmesiyle test edilebilir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 134 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 136 →