Soru 4
Kısa cevap
a) Düz yolda ilerleyen aracın gövdesi öteleme hareketi yapar. Tekerlekleri ise hem dönme hem de öteleme hareketi yapar.
b) Rüzgâr türbininin pervanesi, sabit bir eksen çevresinde dönme hareketi yapar.
c) Metronomun hareketli kolu, denge konumu çevresinde düzenli olarak gidip geldiği için titreşim hareketi yapar.
ç) Okçunun attığı ok, yönü boyunca yer değiştirdiği için öteleme hareketi yapar.
d) Esnek yaya asılı cisim, denge konumu çevresinde aşağı-yukarı gidip geldiği için titreşim hareketi yapar.
e) Mekanik saat dişlileri, sabit eksenleri çevresinde dönme hareketi yapar.
Hareket türü, cismin noktalarının hareket yönü ve izlediği yola bakılarak belirlenir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
- Öteleme hareketi: Düz yolda ilerleyen aracın gövdesi ile atılan ok bu gruptadır. Cismin tüm noktaları genel olarak aynı yönde yer değiştirir.
- Dönme hareketi: Rüzgâr türbini pervanesi ve mekanik saat dişlileri bu gruptadır. Cismin noktaları sabit bir eksen çevresinde çembersel yol izler.
- Titreşim hareketi: Metronom ve esnek yaya asılı cisim bu gruptadır. Cisimler denge konumu çevresinde karşılıklı yönlerde tekrar eden hareket yapar.
- Birden fazla hareket içeren durum: Hareket hâlindeki aracın tekerlekleri hem döner hem de araçla birlikte ötelenir.
Sınıflandırmada hareketin yönü, cismin sabit bir ekseninin bulunup bulunmaması ve denge konumu çevresinde gidip gelme durumu dikkate alınır.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Grupların sınıflandırmaları karşılaştırıldığında hareketler genel olarak öteleme, dönme ve titreşim şeklinde sınıflandırılabilir. Bazı cisimler yalnızca bir hareket türü yaparken bazıları aynı anda birden fazla hareket türü yapabilir. Örneğin rüzgâr türbini pervanesi dönme hareketi yaparken, ilerleyen aracın tekerlekleri hem dönme hem öteleme hareketi yapar.
Bu sınıflandırma, her cismin hareketini ayrı ayrı gözlemleyip noktalarının yön ve konum değişimini inceleyerek kontrol edilir.
Soru 7
Örnek cevap / çözüm yolu
-
Hareket türü için isim önerim: Öteleme hareketi
- Gerekçem: Cismin bütün noktaları aynı yönde yer değiştirir.
- Örneğim: Yukarı doğru çıkan asansör kabini.
-
Hareket türü için isim önerim: Dönme hareketi
- Gerekçem: Cisim, sabit bir eksen çevresinde döner.
- Örneğim: Açılan bir kapının kolu.
-
Hareket türü için isim önerim: Titreşim hareketi
- Gerekçem: Cisim, denge konumu çevresinde düzenli biçimde gidip gelir.
- Örneğim: Masa kenarından sarkıtılıp titreştirilen cetvelin ucu.
Bülten panosu için kısa metin: Hareketler, cismin nasıl yer değiştirdiğine göre öteleme, dönme ve titreşim hareketi olarak adlandırılır. Bazı cisimlerde bu hareket türlerinden birden fazlası aynı anda görülebilir.
Soru 8
Örnek cevap / çözüm yolu
- İlerleyen bisiklet: Bisikletin gövdesi öteleme, tekerlekleri ise dönme ve öteleme hareketi yapar.
- Sıkma yapan çamaşır makinesi: Tambur dönme hareketi yaparken makinenin gövdesinde titreşim hareketi görülebilir.
- İlerleyen robot süpürge: Süpürgenin gövdesi öteleme, fırçaları ve tekerlekleri dönme hareketi yapar.
Bu örneklerde aynı cisim ya da sistem içinde birden fazla hareket türü birlikte gerçekleşmektedir.
Soru 9
Kısa cevap
Bir cismin yaptığı hareketin özellikleri referans noktasına göre belirlenir. Bir cisim seçilen referans noktasına göre konum değiştiriyorsa hareketli, konumu değişmiyorsa durgundur.
Hareketi doğru tanımlamak için önce referans noktası seçilir; sonra cismin bu noktaya göre yön ve konum değişimi gözlemlenir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 112 · 
Fizik Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 114 →