Sayfa rehberi
Bu sayfa, hava basıncının dağılışını etkileyen doğal sistemler içindeki temel faktörleri açıklar.
- Yer çekimi: Dünya’nın geoit şekline bağlı olarak yer çekimi Ekvator’dan kutuplara doğru artar. Buna bağlı olarak hava basıncı da kutuplara doğru artış gösterir.
- Yükselti: Yükseldikçe atmosferdeki gazların yoğunluğu azalır; bu nedenle basınç düşer. Grafikte, yükselti arttıkça basıncın azaldığı görülür.
- Sıcaklık: Isınan hava genleşip yükseldiği için basınç azalır. Soğuyan hava yoğunlaşıp alçaldığı için basınç artar. Isınma ve soğumaya bağlı basınç merkezleri termik basınç olarak adlandırılır.
- Dünya’nın dönme hareketi: Dünya’nın dönüşü, hava kütlelerinin yaklaşık 30° enlemlerinde alçalmasına ve yüksek basınç oluşmasına; yaklaşık 60° enlemlerinde yükselmesine ve alçak basınç oluşmasına neden olur. Bu basınçlar dinamik basınç kökenlidir.
Görselde Dünya üzerindeki sürekli basınç kuşakları gösterilir:
- 0° TAB: Termik alçak basınç alanıdır. Yükselici hava hareketleri nedeniyle yağışlı iklim koşulları görülür.
- 30° DYB: Dinamik yüksek basınç alanıdır. Alçalıcı hava hareketleri nedeniyle kurak iklim koşulları görülür.
- 60° DAB: Dinamik alçak basınç alanıdır. Yükselici hava hareketleriyle yağışlı iklim koşulları görülür.
- 90° TYB: Termik yüksek basınç alanıdır. Alçalıcı hava hareketleri nedeniyle kurak iklim koşulları görülür.
Sayfadaki temel ilişki şudur: yükselici hava alçak basınç ve yağışla, alçalıcı hava yüksek basınç ve kuraklıkla ilişkilidir.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 107 · 
Coğrafya Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 109 →