Soru 1
Örnek cevap / çözüm yolu
Deneyin süresi: Seçilen deneyin hazırlık, uygulama, gözlem ve veri kaydı aşamalarını kapsayacak gerçekçi bir süre yazılır. Süre dakika, saat veya gün birimiyle belirtilmelidir.
Kontrol: Sürenin, yeterli sayıda gözlem yapmaya ve verileri kaydetmeye uygun olduğundan emin olunur.
Soru 2
Örnek cevap / çözüm yolu
Deneyin amacı: Amaç cümlesi, araştırılacak canlılık olayı ile incelenecek değişken arasındaki ilişkiyi açıkça belirtmelidir. Amaçta neyin gözlemleneceği ve hangi verinin toplanacağı yazılır.
Kontrol: Amaç cümlesi, deney sonunda cevaplanabilecek bir araştırma sorusuna dönüşebilmelidir.
Soru 3
Örnek cevap / çözüm yolu
Problemin belirlenmesi: Problem, gözleme dayalı ve ölçülebilir bir soru biçiminde yazılır. Araştırmada yalnız bir bağımsız değişkenin etkisi incelenmelidir.
Kontrol: Problem cümlesinde değiştirilecek etken ile gözlenecek sonuç açıkça yer almalıdır.
Soru 4
Örnek cevap / çözüm yolu
Hipotez kurma: Hipotez, probleme yönelik test edilebilir bir açıklamadır. “Eğer … değiştirilirse, … değişir; çünkü …” yapısı kullanılabilir.
Kontrol: Hipotezin deney sonunda elde edilen veriyle desteklenebilir ya da desteklenmeyebilir olması gerekir.
Soru 5
Örnek cevap / çözüm yolu
Tahmin etme: Tahmin, hipoteze göre deney sonunda beklenen gözlem veya ölçüm sonucudur. Tahmin, açık ve ölçülebilir biçimde yazılmalıdır.
Kontrol: Tahmin ile hipotez uyumlu olmalı; tahminin doğruluğu deney verileriyle karşılaştırılabilmelidir.
Soru 6
Örnek cevap / çözüm yolu
Yöntemin belirlenmesi: Deney basamakları sırasıyla yazılır: hazırlık yapılır, deney ve kontrol grubu oluşturulur, yalnız bağımsız değişken değiştirilir, gözlem yapılır ve veriler kaydedilir.
Kontrol: Aynı koşulların korunması, deneyin güvenilirliği için önemlidir. Her grubun gözlem süresi ve ölçüm yöntemi aynı olmalıdır.
Soru 7
Örnek cevap / çözüm yolu
Değişkenlerin belirlenmesi: Bağımsız değişken araştırmacının değiştirdiği etkendir. Bağımlı değişken ölçülen veya gözlenen sonuçtur. Kontrol edilen değişkenler ise tüm gruplarda aynı tutulan koşullardır.
Kontrol: Deneyde yalnız bir bağımsız değişken değiştirilmelidir. Böylece elde edilen verinin hangi etkene bağlı olduğu anlaşılır.
Soru 8
Örnek cevap / çözüm yolu
Materyallerin belirlenmesi: Seçilen yöntemi uygulamak için gerekli araç, gereç ve canlı materyaller liste hâlinde yazılır. Ölçüm aracı, kayıt kâğıdı veya tablo da materyallere eklenir.
Kontrol: Her materyalin deneyde hangi amaçla kullanılacağı belli olmalı; canlılara zarar verebilecek uygulamalardan kaçınılmalıdır.
Soru 9
Örnek cevap / çözüm yolu
Tasarlanan deneyin çizilerek gösterilmesi veya deneyin yapılması: Deney düzeneği çizimde açıkça gösterilir. Deney ve kontrol grupları, kullanılan materyaller, değiştirilen koşul ve gözlem yapılacak bölüm etiketlenir.
Kontrol: Çizime bakan biri, deneyin nasıl uygulanacağını ve hangi grupların karşılaştırılacağını anlayabilmelidir.
Soru 10
Örnek cevap / çözüm yolu
Bulguların yazılması: Gözlem ve ölçüm sonuçları yorum katmadan kaydedilir. Veriler tarih veya zaman bilgisiyle tabloya yazılabilir; gerekiyorsa grafikle gösterilebilir.
Kontrol: Bulgular, gözlem sırasında elde edilen gerçek verilere dayanmalıdır. Gözlenmeyen sonuçlar veri olarak yazılmamalıdır.
Soru 11
Örnek cevap / çözüm yolu
Deneyin sonucu: Sonuç bölümünde bulgular problem ve hipotezle ilişkilendirilir. Hipotezin veriler tarafından desteklenip desteklenmediği belirtilir.
Kontrol: Sonuç, yalnız elde edilen verilere dayanmalı; deneyde ölçülmeyen durumlar hakkında kesin yargı içermemelidir.
Soru 12
Örnek cevap / çözüm yolu
Deneyin değerlendirilmesi veya tartışılması: Deneyin güçlü yönleri, sınırlılıkları ve olası hata kaynakları yazılır. Daha güvenilir veri için tekrar sayısının artırılması, ölçümlerin standartlaştırılması veya daha fazla gözlem yapılması önerilebilir.
Kontrol: Değerlendirme, bilimsel yönteme uygun olarak verinin doğruluğunu ve güvenilirliğini geliştirmeye yönelik olmalıdır.
Kitapta kolayca gezin
← Önceki sayfa: 183 · 
Biyoloji Ders Kitabı cevapları · Sonraki sayfa: 185 →