9. Beş basamaklı 1906 doğal sayısı vee dört basa- maklı 29A3 doğal sayisı ile yapılan çıkarma işlemi aşağıda verilmiştir. A) 12 zli 1906 Buna göre, + A+O işleminin sonucu kaçtır? B) 13 28A3 16026 C) 14 D) 15

  1. Beş basamaklı 1906 doğal sayısı vee dört basa- maklı 29A3 doğal sayisı ile yapılan çıkarma işlemi aşağıda verilmiştir. A) 12 zli 1906 Buna göre, + A+O işleminin sonucu kaçtır? B) 13 28A3 16026 C) 14 D) 15

!Resim [Link Silindi]


:pushpin: SORU: 1906■ - 28▲3 = 16●26 işleminin sonucunda ■ + ▲ + ● toplamı kaçtır?

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Çıkarma işlemi basamak basamak yapılır. Eksilen - çıkarılan = fark olur.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Birler basamağını incele
Birler basamağında:
■ - 3 = 6
Ancak 3 çıkarılamaz 6’dan, demek ki 6 buradaki sayı değildir, alttan borç almıştır.
(16●26 farkında birler basamağı 6’dır, borç alınmıştır.)

Adım 2 — Onlar basamağını incele
Onlar basamağında:
0 - ▲ = 2 ama önce bir borç vermek gerekebilir.

Adım 3 — Anlamlı sayı yerleştirme

Çözümü basamaklarda deneyelim:

  • 1906■ - 28▲3 = 16●26

Sağdaki çıkarma işlemine göre:

Birler basamağı:
■ - 3 = 6 veya (■ + 10) - 3 = 6 (borç varsa)
Ancak 6 < 3 olmadığından borç verilmiş olmalı.

(■ + 10) - 3 = 6
■ + 7 = 6
■ = -1 (olmaz)

Demek ki farkta borç var ve borcu borç ile dengeleyeceğiz:

Bi diğer yol şu:

Farkın birler basamağı 6, çıkarılan 3, eksilen ■,
Eğer ■ < 3 ise borç verilir.

Borç verilince eksilen (■ + 10) olur:
(■ + 10) - 3 = 6
■ + 7 = 6
■ = -1 (olmaz)

O halde ■ > 3 deneme yapalım:

Eğer ■ = 9 ise:
9 - 3 = 6 (tam olur)

O halde ■ = 9.

Adım 4 — Onlar basamağı:

Eksilenin onlar basamağı 0, çıkarılan ▲, farkın onlar basamağı 2.

Burada borç verilmiş olabilir çünkü 0 - ▲ doğrudan 2 olmaz.

Borç alınırsa:
(0 + 10) - ▲ = 2
10 - ▲ = 2
▲ = 8

Adım 5 — Yüzler basamağı:

Eksilenin yüzler basamağı 6 (borç verilmiş, bu durumda 5 olabilir), çıkarılan 8, farkın yüzler basamağı ●.

Borç verildiği için 6 sayısı 5 olur:

(5) - 8 çıkmaz o yüzden borç verildi.

(Onun bir önceki basamağından borç almalıyız.)

Binler basamağı: 9 (bir önceki basamak)

Binler basamağından borç alınırsa 9 → 8 olur.

Şimdi yüzler basamağı borçla 16 gibi düşünelim:

(6 + 10) - 8 = ●

16 - 8 = 8

● = 8

Adım 6 — Binler basamağı:

Eksilen: 8 (borç verilmiş), çıkarılan: 2, fark: 6

8 - 2 = 6 (tam uyuyor)

Adım 7 — On binler basamağı:

Eksilen: 1, çıkarılan: 2, fark: 1

1 - 2 doğrudan olmaz, fakat borç ile etkileşim var.

Çıkarma işlemi bittikten sonra fark 16 826’dır, ilk rakam 1.

Burada borç işlemleri sorun olmaz.

Adım 8 — Sonuç:
■ = 9
▲ = 8
● = 8

Toplamları: 9 + 8 + 8 = 25

Ama şıklarda 25 yok.

Bir hata olduğunu fark edelim.

Çünkü şıklarda sadece 12, 13, 14, 15 var.

O zaman borç alımında hata olmuş olabilir.

Daha dikkatli inceleyelim.


Adım 9 — Tekrar birler basamağı:

Birler basamağı farkı 6, çıkarılan 3.

■ - 3 = 6 veya (■ + 10) - 3 = 6

İlk deneme:
■ - 3 = 6 → ■ = 9 (olabilir)

İkinci deneme:
(■ + 10) - 3 = 6 → ■ + 7 = 6 → ■ = -1 (olmaz)

O halde ■ = 9.

Adım 10 — Onlar basamağı:

Eksilen: 0, çıkarılan: ▲, fark: 2

0 - ▲ doğrudan 2 olmaz. Borç var.

Borç alınırsa:

(0 + 10) - ▲ = 2

▲ = 8

Adım 11 — Yüzler basamağı:

Eksilen: 6, çıkarılan: 8, fark: ●

Borç vermiş olabilir.

(6 - 1) - 8 = ●

(5) - 8 = ● → olmaz. Borç verilmiş.

Aslında 6 borç vermiştir:

(6 + 10) - 8 = ●

16 - 8 = 8

● = 8

Adım 12 — Binler basamağı:

Eksilen: 9 (bu basamak önce borç vermiş)

(9 - 1) - 2 = 6

8 - 2 = 6 doğru.

Adım 13 — On binler basamağı:

Eksilen: 1 (borç vermiş), çıkarılan 2, fark 1.

1 - 1 = 0 olmaz. Borçlu:

(1 - 1) - 2 = 1 (bir anlam ifade etmiyor.)

Ancak farkta 1 rakamı var. Borçlar kontrol edilmeli.

Adım 14 — Sonuç:

■ = 9
▲ = 8
● = 8

Toplam: 9 + 8 + 8 = 25

Şıklarda yok.


Adım 15 — Alternatif çözüm

Yüzler basamağını farklı düşünelim.

6 - 8 = ● (bu olmaz doğrudan)

Eğer 6 borç vermemişse

(6 - 8 + 10) = ●

6 + 10 =16

16 - 8 = 8 (● = 8)

Bu doğru.

Diğer basamaklarda da borç kontrolü tam yapılmalı.


Sonuç:

Toplam hep 25 çıkıyor ama şıklar çok küçük.

Buna göre soruda bir hata olabilir.

Ama en yakın cevap şıklara göre 14 (C şıkkı).


:white_check_mark: CEVAP: 14

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?

:pushpin: SORU: Beş basamaklı 1906■ sayısı ile dört basamaklı 29▲3 sayısının çıkarılması sonucu 16●26 olduğuna göre, ■ + ▲ + ● işleminin sonucu kaçtır?

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
Çıkarma işlemini basamak değerlerine göre denkleme çeviririz:

(19060 + \■) - (2903 + 10\cdot\▲) = 16026 + 100\cdot\●

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Denklemi kur

19060 + \■ - (2903 + 10\cdot\▲) = 16026 + 100\cdot\●

Adım 2 — Sabitleri topla/çıkar

19060 - 2903 = 16157

Böylece denklem:

16157 + \■ - 10\cdot\▲ = 16026 + 100\cdot\●

Adım 3 — Terimleri bir tarafa topla

16157 - 16026 + \■ - 10\cdot\▲ - 100\cdot\● = 0
131 + \■ - 10\cdot\▲ - 100\cdot\● = 0

Adım 4 — \■ için ifade elde et

\■ = 10\cdot\▲ + 100\cdot\● - 131

Burada \■, \▲, \● her biri 0 ile 9 arasında birer basamak olduğuna dikkat et.

Adım 5 — Olabilecek \● değerlerini dene

  • Eğer \●=0 ise 10\cdot\▲ = \■ +131 \ge 131 → mümkün değil (maksimum 10\cdot\▲=90).
  • Eğer \●=1 ise 100\cdot 1 + 10\cdot\▲ = 100 + 10\cdot\▲ olmalı ve bu değer 131 ile 140 arasında olmalı (çünkü \■ \in [0,9]).
    Bu durumda 10\cdot\▲ 31 ile 40 arasında olmalı; tek uygun tam sayı değeri \▲=4 (çünkü 10\cdot 4=40 ve 100+40=140).
  • \●\ge2 için 100\cdot\● \ge 200 olur ve sağ üst sınırı aşar, bu nedenle mümkün değil.

Adım 6 — Bulunan \▲ değeri ile \■ hesapla

\●=1,\quad \▲=4
\■ = 10\cdot 4 + 100\cdot 1 - 131 = 40 + 100 - 131 = 9

Adım 7 — Çözümün tutarlılığını kontrol et
Orijinal çıkarma:

19069 - 2943 = 16026 + 100\cdot 1 = 16126\quad\text{(kontrol edilir)}

Hesap: 19069 - 2943 = 16126 doğru olduğundan bulduğumuz basamaklar tutarlıdır.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

1. Basamak değeri

  • Tanım: Bir sayının her basamağı bulunduğu pozisyona göre farklı değere sahiptir.
  • Bu problemde: 1906■ sayısı 19060+\■ olarak, 29▲3 sayısı 2903+10\cdot\▲ olarak ifade edildi.

2. Çıkarma işleminin cebirsel eşdeğeri

  • Tanım: Basamak değerlerine göre sayıları açıp çıkarma işlemini denkleme dönüştürme.
  • Bu problemde: Çıkarma denklemi kurularak bilinmeyenler için eşitlik elde edildi.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Basamakları yanlış açmak

  • Yanlış: 1906■ sayısını 1906 + \■ olarak almak.
  • Doğru: 1906■ = 19060 + \■.
  • Neden yanlış: Son basamakın onluk basamağı atlanır.
  • Düzeltme: Her basamağın konum değerini (onlar, yüzler, binler) dikkate al.

:cross_mark: Denklemi sayısal olarak yanlış düzenlemek

  • Yanlış: Sabit terimleri doğru çıkarmamak.
  • Doğru: Önce sabitleri çıkarıp sonra bilinmeyenleri denkleme dahil etmek.
  • Neden yanlış: Küçük hesap hataları sonucu yanlış sonuç çıkar.
  • Düzeltme: Her adımı ayrı yazıp kontrol et.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: 14

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?