85 5. Aşağıda bazı olaylar verilmişir. Soğuk havada pencerenin buğulanması I1. Buzluğa konulan suyun donması Buna göre, aşağıdakilerden hangisi doğrudur? A)T olayda madde dişaridan isı alir, Il. olayda madde dişarı isI verir. B) Iolayda madde dişarı (sı verir, ll. olayda madde dişarıdan isı alır. C) Her iki olayda madde dışarıdan ISI alr. D) Her iki olayda madde dışarı isı verir. gizli
!Resim [Link Silindi]
SORU:
Soğuk havada pencerenin buğulanması ve buzluğa konulan suyun donması olaylarında madde dışarıdan ısı alıyor mu yoksa dışarı ısı veriyor mu?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Isı her zaman sıcak olandan soğuk olana doğru geçer.
- Maddenin ısısı düşüyorsa dışarı ısı verir.
- Maddenin ısısı yükseliyorsa dışarıdan ısı alır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Soğuk Havada Pencerenin Buğulanması
- Pencere yüzeyi soğuktur. Nemli hava pencereye değdiğinde içindeki su buharı yoğunlaşarak su damlacıkları oluşturur (buğulanma).
- Suyun buhar halinden sıvı hale geçmesi için su buharı çevreden ısı verir (ısı dışarı verilir).
- Sonuç: Bu olayda madde (su buharı) dışarı ısı verir.
Adım 2 — Buzluğa Konulan Suyun Donması
- Su, buzlukta sıcaklığı düşer ve donarak katı hale geçer.
- Donma esnasında su molekülleri enerji kaybedip ısı verir.
- Böylece su dışarı ısı verir.
Adım 3 — Seçeneklerin İncelenmesi
- A) I. olayda madde dışarıdan ısı alır, II. olayda madde dışarı ısı verir. — Yanlış, I. olayda madde ısı verir.
- B) I. olayda madde dışarı ısı verir, II. olayda madde dışarıdan ısı alır. — Yanlış, II. olayda madde ısı verir.
- C) Her iki olayda madde dışarıdan ısı alır. — Yanlış, her iki olayda da madde ısı verir.
- D) Her iki olayda madde dışarı ısı verir. — Doğru.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) Her iki olayda madde dışarı ısı verir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Isı Alışverişi
- Isı, sıcak olan maddeden soğuk olana doğru geçer.
- Maddenin ısısı azaldığında dışarı ısı verir.
- Hal Değişimlerinde Isı
- Donma sırasında madde çevreye ısı verir.
- Yoğuşma sırasında (buharın sıvılaşması) madde ısı verir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
SORU: I. Soğuk havada pencerenin buğulanması; II. Buzluğa konulan suyun donması. Buna göre hangi şık doğrudur?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) “I olayda madde dışarıdan ısı alır, II. olayda madde dışarı ısı verir.”
- Yoğunlaşma (pencerede buğulanma) sırasında su buharı gaz halinden sıvı hale geçer ve ısı salar. Bu nedenle I için “ısı alır” ifadesi yanlıştır.
- II için “madde dışarı ısı verir” ifadesi doğrudur (donma ısı verir). Ancak I yanlış olduğu için A seçeneği genel olarak yanlış.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) “I olayda madde dışarı ısı verir, II. olayda madde dışarıdan ısı alır.”
- I için “madde dışarı ısı verir” ifadesi doğrudur (yoğunlaşma ısı salar).
- II için “madde dışarıdan ısı alır” ifadesi yanlıştır çünkü donma sırasında su ısı verir. Bu nedenle B seçeneği yanlıştır.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) “Her iki olayda madde dışarıdan ısı alır.”
- Hem yoğunlaşma hem de donma süreçleri ısı salar; dolayısıyla her ikisi de ısı almaz. C seçeneği yanlıştır.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) “Her iki olayda madde dışarı ısı verir.”
- Donma ve yoğunlaşma her ikisi de faz değişimi sırasında ortama ısı salar (ışık/ısı verilir). Bu nedenle D seçeneği uygundur.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
D. Her iki olayda madde dışarı ısı verir. — DOĞRU, çünkü yoğunlaşma ve donma ısı salar.
A. I olayda madde dışarıdan ısı alır, II. olayda madde dışarı ısı verir. — YANLIŞ, I için ters.
B. I olayda madde dışarı ısı verir, II. olayda madde dışarıdan ısı alır. — YANLIŞ, II için ters.
C. Her iki olayda madde dışarıdan ısı alır. — YANLIŞ, her ikisi de ısı verir.
Adım 6 — Son Doğrulama
Yoğunlaşma (gaz → sıvı) ve donma (sıvı → katı) sırasında maddeler latent ısıyı ortama vererek faz değiştirir; bu nedenle her iki olayda da madde dışarı ısı verir.
CEVAP: D) Her iki olayda madde dışarı ısı verir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 