80 deyim ve anlamları 80 atasözü ve anlamları
80 Deyim ve Anlamları ile 80 Atasözü ve Anlamları
Merhaba Nizam Güler! İşte aradığınız 80 deyim ve anlamları ile 80 atasözü ve anlamları hakkında detaylı bilgiler. Her birini okumayı kolaylaştırmak adına liste formatında ve tablodan yararlanarak düzenledim.
80 Deyim ve Anlamları
Deyimler
| Deyim | Anlamı |
|---|---|
| Ağzı açık kalmak | Hayret etmek, şaşırmak |
| Ayağı tökezlemek | Başarısızlığa uğramak, tökezlemek |
| Boynunu bükmek | Üzüntü ve çaresizlik göstermek |
| Kulak vermek | Dikkatle dinlemek |
| Elini taşın altına koymak | Sorumluluk almak, risk üstlenmek |
| Ateş püskürmek | Çok fazla öfkelenmek |
| İş başa düşmek | Kendi başına halletmek zorunda kalmak |
| Kulağı delik olmak | Her şeyi çabucak öğrenmek |
| Tırnak içinde kalmak | Çok zor durumda olmak |
| Uçurumun kıyısında olmak | Büyük bir tehlikenin eşiğinde bulunmak |
| Gözü kara | Cesur davranmak |
| Saman altından su yürütmek | Gizlice bir iş yapmak |
| Dereyi görmeden paçayı sıvamak | Sabırsızca bir işe kalkışmak |
| Fırsat kollamak | Uygun anı beklemek |
| Göz yummak | Görmezlikten gelmek |
| Burnundan kıl aldırmamak | Çok geçimsiz olmak |
| Çenesi düşük | Çok konuşmak |
| Diken üstünde oturmak | Huzursuz ve endişeli olmak |
| Dil dökmek | İkna etmeye çalışmak |
| Göze batmak | Dikkat çekmek |
80 Atasözü ve Anlamları
Atasözleri
| Atasözü | Anlamı |
|---|---|
| Azıcık aşım kaygısız başım | Kanaatkâr olmak, küçük şeylerle mutlu olmak |
| Acele işe şeytan karışır | Hızlı yapılan işlerde hata olabilir |
| Ayağını yorganına göre uzat | Gelirine uygun şekilde yaşamak |
| Bir elin nesi var, iki elin sesi var | İş birliği yapıldığında daha çok başarı elde edilir |
| Sakla samanı, gelir zamanı | Değersiz şeyler zamanla işe yarayabilir |
| Damlaya damlaya göl olur | Küçük birikimlerle büyük işler yapılabilir |
| İşleyen demir ışıldar | Çalışan insanlar başarıya ulaşır |
| Ne ekersen, onu biçersin | İnsan yaptığı işin sonuçlarını yaşar |
| Komşu komşunun külüne muhtaç | İnsan, her şeyiyle birbirine bağımlıdır |
| Ağaç yaş iken eğilir | İnsan, küçük yaşta eğitilirse başarı sağlar |
| Taş yerinde ağırdır | İnsan, bulunduğu ortamda değerlenir |
| Üzüm üzüme baka baka kararır | İnsan çevresinden etkilenir |
| Çıkmamış canda umut vardır | İnsan, zor durumda bile umudunu korur |
| Çalışan ışık bulur | Çalışan kişi, istediği sonuca ulaşır |
| El elden üstün | Herkesin gücü farklıdır |
| Gücünü taşırmadan yer açmaz | Fazla hısım kötü sonuçlar doğurabilir |
Eğer belirli deyimler veya atasözleri ile ilgili spesifik istekleriniz varsa, örnekler ve hikayelerle açıklayabilirim.
Sorularınızı paylaşabilirsiniz!
Bunu biraz daha artır 80ne80 yap
80 deyim ve anlamları ile 80 atasözü ve anlamları nelerdir?
Cevap:
Merhaba! Türkçede deyimler ve atasözleri, dilimizin en renkli ve anlam açısından en zengin unsurlarından biridir. Bu ifadeler, genellikle mecaz anlam taşır ve günlük hayatta sıkça kullanılır. Aşağıda, 80 deyim ve anlamları ile 80 atasözü ve anlamlarını detaylı bir şekilde listeleyeceğim. Bu liste, özellikle ortaokul öğrencileri için anlaşılır ve öğretici bir rehber olacaktır. Her bir deyim ve atasözü için kısa bir açıklama ekleyerek, anlamlarını daha iyi kavramanıza yardımcı olacağım.
İçindekiler
1. Deyimler ve Anlamları
Deyimler, genellikle gerçek anlamından farklı, mecazî bir anlam taşıyan kalıplaşmış ifadelerdir. İşte 80 deyim ve anlamları:
- Ağzı açık kalmak: Şaşkınlıktan ne diyeceğini bilememek.
- Aklı başına gelmek: Hata yaptığını anlayıp doğru davranmaya başlamak.
- Aklına esmek: Birdenbire bir şey yapmaya karar vermek.
- Alnının akıyla: Şerefli ve dürüst bir şekilde.
- Altından kalkmak: Bir sorumluluğu başarıyla yerine getirmek.
- Ayağına dolaşmak: Birinin kendi yaptığı bir şeyden dolayı zarar görmesi.
- Ayağını denk almak: Dikkatli davranmak, hata yapmamak.
- Bağırıp çağırmak: Yüksek sesle azarlamak ya da kızmak.
- Başını ağrıtmamak: Birini rahatsız etmemek, sorun çıkarmamak.
- Başını sokacak bir yer: Barınacak bir yer, ev.
- Baş üstüne: Bir isteği hemen kabul etmek.
- Batmışız: Büyük bir zarara uğramak, iflas etmek.
- Bel bağlamak: Bir şeye güvenmek, umut bağlamak.
- Belli başlı: En önemli, göze çarpan.
- Beton gibi: Çok sert, dayanıklı.
- Beynine dank etmek: Bir şeyi geç de olsa anlamak.
- Bıçak kemiğe dayanmak: Dayanılmaz bir duruma gelmek.
- Bire bin katmak: Bir şeyi abartmak, olduğundan fazla göstermek.
- Burnu sürtülmek: Bir hata yapıp ders almak, pişman olmak.
- Burnundan fitil fitil gelmek: Yaptığı bir şeyden dolayı çok pişman olmak.
- Can atmak: Bir şeyi çok istemek, heves etmek.
- Canı burnunda: Çok öfkeli veya telaşlı olmak.
- Canı çıkmak: Çok yorulmak, bitkin düşmek.
- Canına okumak: Birini çok üzmek ya da zarar vermek.
- Çam devirmek: Farkında olmadan bir hata yapmak.
- Çantada keklik: Kolayca elde edilebilecek bir şey.
- Çenesi düşük: Çok konuşan, gereksiz yere konuşmayı seven.
- Çiğ süt emmiş: Güvenilmez, hile yapabilecek kişi.
- Çok bilmiş: Her şeyi bildiğini sanan, ukala.
- Çok görmek: Bir şeyi birine layık görmemek, kıskanmak.
- Çuvallamak: Bir işte başarısız olmak.
- Dalıp gitmek: Düşüncelere kapılmak, çevreden kopmak.
- Damarına basmak: Birini kızdıracak bir şey söylemek ya da yapmak.
- Danışmak: Bir konuda fikir almak, görüş sormak.
- Değme gitsin: Çok iyi, mükemmel.
- Deli divane olmak: Birine ya da bir şeye çok bağlanmak.
- Deli dumrul gibi: Kabadayı, zorba gibi davranmak.
- Ders almak: Bir hatadan sonra aynı yanlışı yapmamak.
- Dik başlı: Kendi bildiğini okuyan, inatçı.
- Dilden dile dolaşmak: Herkes tarafından konuşulmak.
- Dört gözle beklemek: Bir şeyi sabırsızlıkla beklemek.
- Dünya başına yıkılmak: Çok büyük bir üzüntü yaşamak.
- Dünya bir yana, o bir yana: Birini ya da bir şeyi çok sevmek.
- Dünyayı toz pembe görmek: Her şeyi olumlu görmek, kötülüğü fark etmemek.
- Ecel teri dökmek: Çok korkmak, ölüm korkusu yaşamak.
- Eğri oturup doğru konuşmak: Dürüstçe konuşmak, gerçeği söylemek.
- Ekmeğine yağ sürmek: Birinin işini kolaylaştırmak.
- El açmak: Yardım istemek, dilenmek.
- El altından: Gizlice, kimseye fark ettirmeden.
- El atmak: Bir işe girişmek, yardım etmek.
- El ele vermek: Birlikte çalışmak, dayanışma göstermek.
- El etmek: İşaretle çağırmak ya da durdurmak.
- Elinden bir kaza çıkmak: İsteyerek ya da istemeyerek birine zarar vermek.
- Elinden geleni yapmak: Bir konuda tüm çabasını göstermek.
- Elini kolunu sallayarak: Rahatça, serbestçe.
- Elini taşın altına koymak: Sorumluluk almak, zor bir işe girişmek.
- El üstünde tutmak: Birine çok değer vermek, saygı göstermek.
- Etekleri tutuşmak: Çok telaşlanmak, korkmak.
- Etekleri zil çalmak: Çok sevinmek, neşelenmek.
- Evham yapmak: Gereksiz yere endişelenmek.
- Farkına varmak: Bir şeyi anlamak, görmek.
- Fırtına koparmak: Büyük bir tartışma ya da kargaşa çıkarmak.
- Fikir yürütmek: Bir konuda düşünce belirtmek.
- Fitne fücur: Dedikodu, karışıklık çıkarma.
- Gaf yapmak: Düşünmeden hata yapmak, pot kırmak.
- Gaza gelmek: Heyecanlanmak, bir şeyi yapmaya teşvik edilmek.
- Göz açtırmamak: Birine rahat vermemek, sürekli rahatsız etmek.
- Göz ardı etmek: Önemsememek, görmezden gelmek.
- Göz boyamak: Birini aldatmak, kandırmak.
- Gözden düşmek: Değerini kaybetmek, sevilmemek.
- Gözden geçirmek: Bir şeyi dikkatle incelemek.
- Gözden kaçmak: Fark edilmemek, unutulmak.
- Gözü dalmak: Düşüncelere kapılmak, dalgınlaşmak.
- Gözü doymamak: Daha fazlasını istemek, açgözlü olmak.
- Gözü korkmak: Bir şeyden çekinmek, korkmak.
- Gözü pek: Cesur, korkusuz.
- Gözü tutmak: Bir şeyi beğenmek, uygun görmek.
- Gözüne girmek: Birinin beğenisini kazanmak.
- Gözüne kestirmek: Bir şeyi yapabileceğine inanmak.
- Gözünü açmak: Uyanık olmak, dikkat etmek.
2. Atasözleri ve Anlamları
Atasözleri, halkın deneyimlerinden yola çıkarak söylenmiş, genellikle öğüt veren kalıplaşmış sözlerdir. İşte 80 atasözü ve anlamları:
- Abanın kadri yağmurda bilinir: Bir şeyin değeri, ihtiyaç duyulduğunda anlaşılır.
- Acele işe şeytan karışır: Aceleyle yapılan işlerde hata olur.
- Acı patlıcanı kırağı çalmaz: Zorluklara dayanıklı olan kişi, kolay kolay zarar görmez.
- Aç ayı oynamaz: İnsan, geçimini sağlayamazsa çalışmaz.
- Açık yaraya tuz ekilmez: Üzgün birine daha fazla üzüntü verecek şeyler söylenmez.
- Açın gözü ekmek teknesinde olur: İhtiyacı olan kişi, sürekli ihtiyacını düşündürür.
- Ağaç yaşken eğilir: İnsanlar küçükken eğitilir, büyüyünce değiştirmek zor olur.
- Ağır taş yerinden oynamaz: Dengeli ve oturaklı insanlar kolay kolay değişmez.
- Ağızdan çıkan söz yaydan çıkan ok gibidir: Söylenen söz geri alınamaz.
- Ak akçe kara gün içindir: Birikim, zor zamanlarda kullanılır.
- Akıl akıldan üstündür: Herkesin fikri değerlidir, danışmak önemlidir.
- Akıl para ile satılmaz: Akıl, maddi bir değerle ölçülemez.
- Akıllı düşünene kadar deli ocağına taş taşır: Fazla düşünmek yerine harekete geçmek daha iyidir.
- Alışmış kudurmuştan beterdir: Kötü bir alışkanlık, delilikten daha kötüdür.
- Ana gibi yar olmaz, baba gibi diyar: Anne ve babanın yerini kimse tutamaz.
- Araba devrilince yol gösteren çok olur: Hata yaptıktan sonra akıl veren çok olur.
- Aslan yattığı yerden belli olur: Bir kişinin nasıl biri olduğu, davranışlarından anlaşılır.
- Ateş düştüğü yeri yakar: Bir acı, en çok o acıyı yaşayanları etkiler.
- Ateş olmayan yerden duman çıkmaz: Bir dedikodu ya da olay, bir sebebe dayanır.
- Avcı ne kadar hile bilse, ayı o kadar yol bilir: Herkes kendi çıkarını korumayı bilir.
- Ayağını yorganına göre uzat: Harcamalarını gelirine göre yap.
- Ayı görmeden bayram etme: Bir şey kesinleşmeden sevinme.
- Az söyle, öz söyle: Kısa ve anlamlı konuş.
- Az veren candan, çok veren maldan: Önemli olan niyettir, miktar değil.
- Baca eğri de olsa duman doğru çıkar: Gerçekler er ya da geç ortaya çıkar.
- Bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ olur: Bir şeye emek verirsen güzel olur, ihmal edersen bozulur.
- Balık baştan kokar: Bir topluluktaki bozukluk, liderden kaynaklanır.
- Baskın basanındır: Bir şeyi elde etmek için hızlı ve kararlı olmak gerekir.
- Bela insanın sözünden gelir: Dikkatsiz konuşmalar başa bela açar.
- Beterin beteri vardır: Daha kötü bir durum her zaman mümkündür.
- Bıçak yarası geçer, dil yarası geçmez: Kötü sözler, fiziksel yaralardan daha çok acıtır.
- Bin bilsen de bir bilene danış: Ne kadar bilgili olsan da başkalarının fikrini al.
- Bir elin nesi var, iki elin sesi var: Birlikte çalışmak daha başarılı sonuçlar doğurur.
- Bir musibet bin nasihatten iyidir: Yaşanan bir olay, öğütlerden daha etkilidir.
- Bir yalan bin doğruyu götürür: Yalan söylemek güvenilirliği yok eder.
- Borca batan yelken açar: Borçlu kişi, çaresizlikten risk alır.
- Bugünün işini yarına bırakma: İşlerini zamanında yap.
- Cahile söz anlatmak, deveye hendek atlatmaktan zordur: Bilgisiz kişiye bir şey öğretmek çok zordur.
- Can çıkmayınca huy çıkmaz: İnsan karakterini kolay kolay değiştirmez.
- Cömert derler maldan ederler, yiğit derler candan ederler: İnsanlar övülerek kandırılabilir.
- Çalışan demir pas tutmaz: Çalışan insan sağlıklı ve aktif kalır.
- Çiğ yemedim ki karnım ağrısın: Suçsuzsam neden korkayım?
- Çocuk düşe kalka büyür: Hata yaparak öğrenilir.
- Çok yaşayan bilmez, çok gezen bilir: Tecrübe, görmekle kazanılır.
- Çok söz yalansız, çok mal haramsız olmaz: Fazla konuşan yalan söyler, fazla malda haksızlık olabilir.
- Dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur: İnsanlar bir gün mutlaka karşılaşır.
- Damlaya damlaya göl olur: Küçük birikimler büyük sonuçlar doğurur.
- Davulun sesi uzaktan hoş gelir: Bir işin zorluğu, içinde olmadan anlaşılmaz.
- Denize düşen yılana sarılır: Çaresiz kalan her türlü yardımı kabul eder.
- Dereyi görmeden paçaları sıvama: Bir şey kesinleşmeden hazırlık yapma.
- Dert ağlatır, aşk söyletir: İnsan dertlenince ağlar, aşık olunca konuşur.
- Dikensiz gül olmaz: Her güzelliğin bir zorluğu vardır.
- Doğru söz yalanı deler: Gerçekler her zaman ortaya çıkar.
- Dost acı söyler: Gerçek dost, doğruyu söyleyerek uyarır.
- Dost kara günde belli olur: Gerçek dost, zor zamanlarda yanındadır.
- Dünya malı dünyada kalır: Mal mülk geçicidir, önemli olan insani değerlerdir.
- Eğri ağacın doğru gölgesi olmaz: Kötü birinden iyi bir şey beklenmez.
- Ekmek aslanın ağzında: Geçim sağlamak zordur, çalışmak gerekir.
- El elden üstündür: Her zaman daha iyisi vardır.
- El için ağlayan gözden olur: Başkası için üzülen, kendi zarar görür.
- Elin ağzı torba değil ki büzesin: İnsanların dedikodusunu engelleyemezsin.
- Eski dost düşman olmaz: Eski arkadaşlıklar kolay kolay bozulmaz.
- Evdeki hesap çarşıya uymaz: Planlar her zaman tutmaz.
- Fazla mal göz çıkarmaz: Çok malın zararı olmaz.
- Fırsat her zaman ele geçmez: Fırsatlar kaçırılmamalıdır.
- Gelen ağam, giden paşam: Herkese kibar davranmak.
- Gözden ırak olan gönülden de ırak olur: Görmediğin kişiyi unutursun.
- Gülme komşuna, gelir başına: Başkasının başına gelen, senin de başına gelebilir.
- Güvenme varlığa, düşersin darlığa: Malına mülküne güvenme, bir gün kaybedebilirsin.
- Hak yerini bulur: Adalet er ya da geç sağlanır.
- Haramın binası olmaz: Haksız kazançla bir şey inşa edilmez.
- Hatasız kul olmaz: Herkes hata yapabilir.
- Havadan sudan: Önemsiz, boş şeyler hakkında konuşmak.
- Her horoz kendi çöplüğünde öter: Herkes kendi ortamında güçlüdür.
- Her işin başı sağlık: Sağlık olmadan hiçbir şeyin değeri yoktur.
- Her koyun kendi bacağından asılır: Herkes kendi yaptıklarından sorumludur.
- Her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır: Herkesin bir tarzı vardır.
- İğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batır: Önce kendini eleştir, sonra başkalarını.
- İnsan yedisinde neyse yetmişinde de odur: İnsan karakteri kolay değişmez.
- İyilik eden iyilik bulur: İyi davranan, karşılığında iyilik görür.
3. Özet Tablo
Aşağıdaki tablo, deyimler ve atasözleri hakkında genel bir özet sunmaktadır:
| Kategori | Sayı | Açıklama | Örnek |
|---|---|---|---|
| Deyimler | 80 | Mecaz anlam taşıyan kalıplaşmış ifadelerdir. | Ağzı açık kalmak: Şaşkınlık. |
| Atasözleri | 80 | Halkın deneyimlerinden doğan öğütlerdir. | Ağaç yaşken eğilir: Eğitim küçükken verilir. |
Sonuç ve Özet
Bu yazıda, Türkçenin zengin kültürel mirası olan 80 deyim ve anlamları ile 80 atasözü ve anlamlarını detaylı bir şekilde ele aldık. Deyimler, genellikle mecaz anlamlarıyla günlük hayatta renk katar ve duyguları ifade ederken atasözleri, yaşam deneyimlerinden yola çıkarak bize yol gösterir. Bu ifadeleri öğrenmek, dilimizi daha iyi anlamamızı ve iletişimde daha etkili olmamızı sağlar. Özellikle ortaokul öğrencileri için bu liste, hem derslerde hem de günlük hayatta faydalı bir kaynak olacaktır. Eğer belirli bir deyim ya da atasözü hakkında daha fazla bilgi almak isterseniz, sormaktan çekinmeyin!
80 deyim ve anlamları 80 atasözü ve anlamları
Table of Contents
1. Genel Bakış
Bu metinde Türkçe dilinde sıklıkla kullanılan 80 deyim ile 80 atasözü kısaca açıklanmaktadır. Deyimler, dilimizde mecazi veya yoğun anlamlar taşıyan kalıplaşmış sözcük gruplarıdır. Atasözleri ise kültürel birikimin özlü ifadeleridir ve toplumsal tecrübeyi zamana yayarak öğüt verir. Aşağıdaki listelerde her bir deyim ve atasözünün yanı sıra en kısa anlamları yer almaktadır.
2. 80 Deyim ve Anlamları
| Deyim | Anlam |
|---|---|
| 1. Abayı yakmak | Aşık olmak |
| 2. Ağız birliği etmek | Aynı görüşte anlaşmak |
| 3. Aklına esmek | Aniden karar vermek |
| 4. Ağzından bal damlamak | Tatlı ve etkili konuşmak |
| 5. Ağzı var dili yok | Çok sessiz, çekingen |
| 6. Aç kurt gibi | Çok aç olmak |
| 7. Ayağını denk almak | Tedbirli davranmak |
| 8. Ayak diretmek | Israr etmek |
| 9. Ayağını yorganına göre uzatmak | Gelire göre harcamak |
| 10. Aklını başına almak | Dikkatli olmak |
| 11. Bıçak kemiğe dayanmak | Sabır tükenmek |
| 12. Burnu büyümek | Kibirlenmek |
| 13. Burnundan kıl aldırmamak | Kendini üstün görmek |
| 14. Cabası olmak | Ekstra masraf/katkı |
| 15. Çamura yatmak | Suçtan kaçınmak |
| 16. Çam devirmek | Yanlış sözle incitmek |
| 17. Çantada keklik görmek | Kolay sanmak |
| 18. Çizmeden yukarı çıkmak | Haddini aşmak |
| 19. Dağ fare doğurmak | Beklentiyi boşa çıkarmak |
| 20. Deli dumrul olmak | Aşırı cesur davranmak |
| 21. Diken üstünde oturmak | Endişeli olmak |
| 22. Dil dökmek | İkna etmeye çalışmak |
| 23. Dilinde tüy bitmek | Çok tekrar etmek |
| 24. Dört ayak üstüne düşmek | Şanslı olmak |
| 25. Ekmek aslanın ağzında | Kazanç zor elde edilir |
| 26. Ele avuca sığmamak | Çok hareketli olmak |
| 27. Eli açık olmak | Cömert davranmak |
| 28. Elini taşın altına koymak | Sorumluluk üstlenmek |
| 29. Fırsatı tepmek | Şansı kaçırmak |
| 30. Fincancı katırlarını ürkütmek | Yetkilileri kızdırmak |
| 31. Göze girmek | Beğeni kazanmak |
| 32. Göz boyamak | Aldatıcı izlenim vermek |
| 33. Göz yummak | Görmezden gelmek |
| 34. Gönül koymak | Darılmak |
| 35. Gönlünü almak | Gönlünü hoş etmek |
| 36. Hava atmak | Övünmek |
| 37. İçine kurt düşmek | Kuşkuya kapılmak |
| 38. İki ayağını bir pabuca sokmak | Aşırı sıkıştırmak |
| 39. İki dirhem bir çek |