A2. 8 ve 15 ile ayrı ayri bölündüğünde aynı kalanı
veren üç basamakli en büyuk dogag
sayının 9
ile bölümünden kalan kaçtır?
A) 0
B) 2
D) 4
E) 5
8 ve 15 ile Ayrı Ayrı Bölündüğünde Aynı Kalanı Veren Üç Basamaklı En Büyük Doğal Sayının 9 İle Bölümünden Kalan
KULLANILAN FORMÜL:
Bir sayının A ve B ile ayrı ayrı bölündüğünde aynı k kalanını veriyorsa, bu sayı EKOK(A, B) \times n + k şeklinde ifade edilebilir. Burada n bir tam sayıdır.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — 8 ve 15’in En Küçük Ortak Katını (EKOK) Bulma
Bir sayının hem 8’e hem de 15’e bölündüğünde aynı kalanı vermesi için, bu sayının EKOK(8, 15)'in bir katının k fazlası olması gerekir.
8 ve 15 aralarında asal sayılar olduğu için EKOK(8, 15) = 8 \times 15 = 120 olur.
Bu durumda aranan sayı 120n + k formundadır.
Adım 2 — Üç Basamaklı En Büyük Sayıyı Belirleme
Aradığımız sayı üç basamaklı ve 120n + k formunda en büyük sayı olmalıdır.
Üç basamaklı en büyük sayı 999’dur.
120n < 999 eşitsizliğini sağlayan en büyük n değerini bulalım:
n = \lfloor 999 / 120 \rfloor = 8
Yani 120 \times 8 = 960.
Bu durumda üç basamaklı en büyük sayı 960 + k formundadır.
Adım 3 — Kalanı (k) Belirleme
Bir sayının A ile bölümünden kalan k ise, k < A olmalıdır. Aynı şekilde, B ile bölümünden kalan k ise, k < B olmalıdır.
Bu durumda k < 8 ve k < 15 olmalıdır. Yani k en fazla 7 olabilir.
Soruda “aynı kalanı veren” ifadesi geçtiği için, bu k değerinin 7 olduğunu kabul edebiliriz (maksimum kalanı alarak en büyük sayıyı elde etmek için).
Aranan sayı: 960 + 7 = 967.
Adım 4 — 967 Sayısının 9 İle Bölümünden Kalanı Bulma
Bir sayının 9 ile bölümünden kalanı bulmak için, sayının rakamları toplamının 9 ile bölümünden kalanı bulunur.
967 sayısının rakamları toplamı: 9 + 6 + 7 = 22.
22 sayısının 9 ile bölümünden kalan: 22 = 2 \times 9 + 4.
Kalan 4’tür.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: 4
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. EKOK (En Küçük Ortak Kat)
- Tanım: İki veya daha fazla sayının ortak katları arasındaki en küçük pozitif tam sayıdır.
- Bu problemde: Hem 8’e hem de 15’e bölündüğünde aynı kalanı veren sayıların ana yapısını (120n) oluşturmak için kullanıldı.
2. Bölme İşlemi ve Kalan Kavramı
- Tanım: Bir A sayısının bir B sayısına bölümünden elde edilen C bölümü ve K kalanı için A = B \times C + K ve 0 \le K < B bağıntısı geçerlidir.
- Bu problemde: Kalan (k) değerinin alabileceği en büyük değeri (k < \min(8, 15) \Rightarrow k < 8 \Rightarrow k_{maks}=7) belirlemek için kullanıldı.
SIK YAPILAN HATALAR:
Kalanı Yanlış Belirleme
- Yanlış: Kalanı 15’ten küçük, ancak 8’den büyük bir sayı olarak almak (örneğin k=10).
- Doğru: Kalan, bölünen her iki sayıdan da küçük olmalıdır. Yani k < \min(8, 15) olmalıdır, bu da k < 8 demektir.
- Neden yanlış: Kalan tanımına aykırıdır; kalan bölenden küçük olmak zorundadır.
Bu konuyu pekiştirmek için benzer bir uygulama sorusu çözmemi ister misin?
