Sorunun Çözümü
Verilen Bilgiler:
- Aynı türden meyvelerin ağırlıkları eşittir.
- Şekil I:
- Sol kefe: 3 elma + 2 portakal
- Sağ kefe: 4 portakal
- Denge Durumu: 3 elma + 2 portakal = 4 portakal
- Şekil II:
- Sol kefe: 1 kavun
- Sağ kefe: 2 elma + 1 portakal
- Denge Durumu: 1 kavun = 2 elma + 1 portakal
Adım 1: Elma ve Portakal Arasındaki İlişki (Şekil I’den)
Soruda verilen bilgilere göre:
Buradan 3 elmanın ağırlığını hesaplayabiliriz:
Sonuç:
Yani:
Adım 2: Kavunun Portakal ve Elmadan Ağırlığı (Şekil II’den)
Soruda verilen bilgilere göre:
Burada elmanın ağırlığını portakala göre yerine koyarak kavunun portakal cinsinden ağırlığını bulabiliriz:
Hesaplayalım:
Adım 3: Terazinin Denge Durumu (2 Kavun vs. Elma)
Soruya göre terazinin bir kefesine 2 kavun konulduğunda, diğer kefede kaç elmanın dengede olacağını bulmamız gerekiyor.
1 kavunun ağırlığı:
2 kavunun ağırlığı:
Elmanın portakal cinsinden ağırlığı:
Son olarak, kaç elmanın ağırlığının \frac{14}{3} portakal edeceğini bulalım:
Her iki tarafı 3 ile çarparak:
Sonuç:
Terazinin diğer kefesine 7 elma konduğunda terazi dengede olur.
Doğru Cevap: B) 7
Aşağıdaki görsellerde bir eşit kollu terazinin dengede olduğu iki durum verilmiştir… Buna göre terazinin bir kefesinde iki kavun bulunduğunda diğer kefeye kaç elma konursa terazi dengede durur?
Answer:
1. Değişkenleri Tanımlayalım
- A = 1 elmanın ağırlığı
- O = 1 portakalın ağırlığı
- K = 1 kavunun ağırlığı
2. Denklem Kurma
- Şekil I’e göre terazi dengede:
3 elma (3A) = 2 portakal (2O).
Dolayısıyla:
3A = 2O → O = (3/2)A - Şekil II’ye göre terazi dengede:
1 kavun (K) = 2 elma + 2 portakal = 2(A + O).
O’yu A cinsinden ifade edip yerine koyalım:
O = (3/2)A olduğundan,
(A + O) = A + (3/2)A = (5/2)A.
Dolayısıyla:
K = 2 × (5/2)A = 5A.
3. İstenen Durum
- Bir kefede 2 kavun (2K)
- Diğer kefede ? tane elma (xA)
Denge için:
2K = xA
2 × (5A) = xA
10A = xA → x = 10
Yani terazinin bir kefesine 2 kavun konulduğunda öteki kefeye 10 elma koyarsak denge sağlanır.
Doğru seçenek: 10 (D)
Aşağıdaki görsellerde bir eşit kollu terazinin dengede olduğu iki durum verilmiştir:
• I. şekildeki kefelerde (solda) 3 elma ve (sağda) 2 portakal vardır ve terazi dengededir.
• II. şekildeki kefelerde (solda) 1 kavun ve (sağda) 2 elma + 2 portakal vardır ve terazi yine dengededir.
Buna göre, terazinin bir kefesinde 2 kavun (yan yana) bulunduğunda, diğer kefeye kaç elma konmalıdır ki terazi yeniden dengede olsun? (Aynı türden meyvelerin ağırlıkları birbirine eşittir.)
İçindekiler
- Giriş
- Problem Tanımı
- Eşit Kollu Terazi ve Temel İlkeleri
- Verilerin İncelenmesi
- Değişkenlerin Belirlenmesi
- Birinci Denge Durumu (Şekil I)
- İkinci Denge Durumu (Şekil II)
- Adım Adım Denklem Kurulumu ve Çözüm
- Kritik Noktalar ve Olası Sorular
- Nihai Hesaplama: 2 Kavun vs. ? Elma
- Tablolu Özet
- Genel Değerlendirme ve Sonuç
1. Giriş
Bu problem, kütle ve denge ilişkilerini anlamaya yönelik klasik bir örnektir. Eşit kollu teraziler, fiziksel olarak kütlelerin birbirine eşit veya hangi tarafta daha ağır olduğunu saptamak için kullanılan basit ve temel araçlardır. Problemde farklı türdeki meyvelerin (elma, portakal, kavun) ağırlıkları kullanılarak iki farklı denge durumu verilmiş, daha sonra bu denge durumları arasındaki ilişki kullanılarak yeni bir soruya cevap aranmıştır.
Bu soru aslında temel cebirsel mantık kullanılarak çözülebilir. Aynı türden her meyvenin (örneğin tüm elmaların) ağırlığı aynıdır. Yani “1 elma” her zaman “A” gibi sabit bir değere eşit kabul edilebilir. Aynısı portakal ve kavun için de geçerlidir.
Bu kapsamlı anlatımda, önce eşit kollu terazinin işleyiş mantığını özetleyeceğiz, ardından verilen iki durumun analizini birer denklemle ifade edeceğiz. Daha sonra, 2 kavun ile aynı ağırlığa sahip olacak şekilde kaç elmanın gerektiğini adım adım bulacağız.
2. Problem Tanımı
Soru metninde bize iki ayrı denge durumu gösterilmektedir:
- Şekil I: Solda 3 elma, sağda 2 portakal var ve terazi dengede.
- Şekil II: Solda 1 kavun, sağda 2 elma ve 2 portakal var ve yine terazi dengede.
Bunlardan yola çıkarak en sonda şu isteniyor:
• Terazinin bir kefesinde 2 kavun varsa, diğer kefede kaç elma yer almalıdır ki terazi dengede kalsın?
Soru, aynı türdeki meyvelerin ağırlıklarının eşitliğini vurguluyor. Bu demektir ki bir “a elması” ile “b elması” arasında bir ağırlık farkı yoktur; her elma A ağırlığındadır. Aynı şekilde her portakal O ve her kavun K ağırlığındadır.
3. Eşit Kollu Terazi ve Temel İlkeleri
Bir eşit kollu terazinin temel mantığı şudur:
- Sol kefedeki toplam kütle = Sağ kefedeki toplam kütle ise, terazi dengededir.
- Herhangi bir kefede daha fazla kütle varsa o kefenin aşağı doğru inmesiyle bir dengesizlik gözlenir.
Eşit kollu teraziye ilişkin anahtar bilgiler:
- Terazi dengede ise, şu denklem geçerlidir:\text{(Sol Kefedeki Tüm Ağırlıklar)} = \text{(Sağ Kefedeki Tüm Ağırlıklar)}
4. Verilerin İncelenmesi
Soru bize şu verileri sağlıyor:
- Şekil I: 3 elma (solda) = 2 portakal (sağda)
- Şekil II: 1 kavun (solda) = 2 elma + 2 portakal (sağda)
Buradan 3 farklı meyvenin farklı kütlelerine dair ilişkiler türetilebilir.
5. Değişkenlerin Belirlenmesi
Çözümü kolaylaştırmak adına:
- Her 1 elmanın ağırlığına A diyelim.
- Her 1 portakalın ağırlığına O diyelim.
- Her 1 kavunun ağırlığına ise K diyelim.
Böylece problemdeki her meyve türünün ağırlığı tek bir harfle sembolize edilmiş olur ve denklemler yazmak kolaylaşır.
6. Birinci Denge Durumu (Şekil I)
Metinde belirtildiği gibi, 3 elma = 2 portakal. Bunu matematiksel ifadesine dönüştürürsek:
Bu denklem, portakal ve elma arasındaki ilişkiyi verir. İstenirse buradan O’yu A cinsinden veya A’yı O cinsinden ifade edebiliriz. Örneğin,
şeklinde yazılabilir. Yani 1 portakal, 1,5 elma ağırlığındadır.
7. İkinci Denge Durumu (Şekil II)
Şekil II’de solda 1 kavun, sağda 2 elma + 2 portakal bulunmaktadır. Terazi dengede olduğuna göre:
Bundan, 1 kavun’un elma ve portakallara olan toplam ağırlık eşdeğerini bulabiliriz. Eğer istersek, (1) nolu denklemdeki O = (3/2)A eşitliğini bu denklemde kullanarak K’yi tek bir değişkene (A, yani elma cinsinden) de yazabiliriz.
8. Adım Adım Denklem Kurulumu ve Çözüm
Burada problemdeki tüm meyveleri elma cinsinden ifade etmek en pratik yoldur. Adımları tek tek izleyelim:
8.1. Portakalı Elmaya Dönüştürme
Önce (1) nolu denklemde bulduğumuz
ifadeyi kullanacağız. Bu sayede her türlü portakal ağırlığını elmanın kat sayısı olarak görebiliriz.
8.2. Kavunu Elmaya Dönüştürme
İkinci denge durumunda (Şekil II):
Ancak O = \frac{3}{2}A olduğundan,
Burada çarpma ve toplama yaparak devam edelim:
Yani 1 kavun = 5 elma ağırlığındadır.
8.3. Aranan Durum: 2 Kavun vs. ? Elma
Soru şu: “Eğer bir kefede 2 kavun yan yana durursa, diğer kefeye kaç elma koymalıyız ki terazi dengede kalsın?”
Bildiğimiz üzere,
Yani iki kavunun toplam ağırlığı 10 elmaya eşittir. Dolayısıyla, 2 kavun = 10 elma.
9. Kritik Noktalar ve Olası Sorular
- Meyvelerin ağırlığı tam sayılar olmak zorunda mı? Hayır, problemde bu yönde bir kısıtlama yok. Önemli olan aynı tür meyvelerin eş ağırlıkta olmasıdır, tam sayı olması gerekmez.
- Portakalın 1,5 elma etmesi garip değil mi? Hiçbir sakıncası yoktur; bir portakalın 1,5 kat elma ağırlığında olması mümkündür. Burada önemli olan orantısal ilişkidir.
- Farklı denklem yolları olabilir mi? Evet, isterseniz portakalı baz alarak da kavunu yazabilir, sonra elma cinsine dönüştürebilirsiniz. Sonuç yine 2 kavun = 10 elma çıkar.
- Cevap şıklarda var mı? Genelde çoğu soru tipinde 10 cevabı “D” şıkkı olarak verilmiştir.
10. Nihai Hesaplama: 2 Kavun vs. ? Elma
Bütün bu adımların sonunda elde ettiğimiz basit sonuç:
O halde, terazinin bir kefesinde 2 kavun varsa, diğer kefeye 10 elma koyarsak teraziyi dengede tutmuş oluruz.
Dolayısıyla sonuç:
2 kavun ağırlığını dengelemek için 10 elma gereklidir.
11. Tablolu Özet
| Açıklama | Denklem / Sonuç |
|---|---|
| 1. Denge (Şekil I) | 3A = 2O → O = 1,5 A |
| 2. Denge (Şekil II) | K = 2A + 2O |
| O yerine (1,5 A) konulduğunda | K = 2A + 2×(1,5 A) = 2A + 3A = 5A |
| 1 Kavun (K) | 5 Elma (5A) |
| 2 Kavun | 10 Elma (10A) |
| Aranan Cevap (Kaç Elma?) | 10 |
Yukarıdaki tabloda, her adımın nasıl bir denklemle temsil edildiğini ve sonuçlarının ne olduğunu net bir biçimde görebiliriz.
12. Genel Değerlendirme ve Sonuç
Bu tip denge problemleri, temel olarak orantı ve cebir bilginizi birleştirerek çözülebilir. Önemli olan, her meyvenin ağırlığını tek bir değişken üzerinden (örneğin elmaya göre) ifade edebilmektir. Verilen iki farklı dengenin sağladığı iki ayrı denklem sayesinde, elma, portakal ve kavun arasındaki ağırlık ilişkisini çıkarmak mümkündür.
Bu soru özelinde:
- 3 elma = 2 portakal (birinci denge)
- 1 kavun = 2 elma + 2 portakal (ikinci denge)
çıktıları birleştirince, 1 kavun = 5 elma olduğu görülür. Dolayısıyla 2 kavun = 10 elma.
Seçenekler arasında “10” sayısı bulunuyorsa, o doğru cevaptır (genellikle D şıkkı).
Sonuç itibarıyla, 2 kavunun ağırlığını dengelemek için 10 elma yeterlidir.
@anonymous13
