8. Fatma 30 gün boyunca 100 adet mavi ve belirli s

  1. Fatma 30 gün boyunca 100 adet mavi ve belirli sayıda kırmizi anahtariklar yaparak aşağIdaki fiyatlara göre sa- tacaktır. Anahtark Rengl Mavi Kirmizi Adet Flyati (TL) Ik gün 10 adet, diğer her gün 5 adet mavi, kalan günler- de ise her gün 3 adet kirmizi anahtariik yapmıştır. Fatma anahtarlıkların tamaminı satarak toplam 2160 TL gelir elde etmiştir. B) 20 MEB Olçrne, Degerlendirme ve Sinay Hizmetle Buna göre, bir mavi anahtariğın fiyatı kaç Türk Lirasıdr? A) 15 C) 25 D) 30 11.

!Resim [Link Silindi]

Fatma’nın Anahtarlık Sorunu Çözümü

Önemli Noktalar

  • Fatma toplam 100 mavi anahtarlık üretmiştir: İlk gün 10 adet, sonraki 18 günde her gün 5 adet (toplam 90 adet).
  • Kalan 11 günde her gün 3 kırmızı anahtarlık yapılmış, toplam 33 kırmızı anahtarlık.
  • Fiyatlar: Mavi x TL, kırmızı (x + 5) TL.
  • Toplam gelir 2160 TL; denklemle x = 15 TL bulunur.

Fatma’nın anahtarlık üretimi ve satışından elde ettiği 2160 TL gelire göre, bir mavi anahtarlığın fiyatı 15 TL’dir. Bu, toplam mavi ve kırmızı anahtarlık sayılarını ve fiyat farkını dikkate alarak hesaplanır. Denklem: 100x + 33(x + 5) = 2160, çözümü x = 15 verir (A şıkkı doğru).

İçindekiler

  1. Sorunun Analizi
  2. Üretim Hesaplaması
  3. Fiyat Denklem Çözümü
  4. Karşılaştırma Tablosu: Mavi vs Kırmızı
  5. Özet Tablo
  6. Sık Sorulan Sorular

Sorunun Analizi

Bu problem, oran-orantı ve cebirsel denklem kurma becerisini test eder. Fatma 30 gün boyunca anahtarlık üretir:

  • Toplam 100 mavi anahtarlık (fiyatı x TL).
  • Belirli sayıda kırmızı anahtarlık (fiyatı x + 5 TL).
  • Üretim dağılımı: İlk gün 10 mavi, sonraki günlerde 5 mavi (toplam mavi 100’e ulaşana kadar), kalan günlerde 3 kırmızı her gün.
  • Tümünü satarak 2160 TL gelir elde eder.

Pratikte, bu tür sorunlar günlük hayatı yansıtır: Örneğin, bir zanaatkarın üretim planlaması veya bütçe hesaplaması. MEB örnek sorusu olarak, ortaokul seviyesinde cebir temellerini pekiştirir (Kaynak: MEB Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri).

:light_bulb: Uzman İpucu: Üretim günlerini adım adım bölmek, toplam sayıyı bulmayı kolaylaştırır. Toplam gün (30) sabit olduğundan, mavi günlerini hesaplayarak kırmızı günlerini bulun.


Üretim Hesaplaması

Mavi anahtarlıkları hesaplayalım:

  • İlk gün: 10 mavi.
  • Kalan mavi: 100 - 10 = 90 adet.
  • Her ek günde 5 mavi: 90 ÷ 5 = 18 gün.
  • Toplam mavi gün: 1 + 18 = 19 gün.
  • Kırmızı gün: 30 - 19 = 11 gün.
  • Her kırmızı günde 3 adet: 11 × 3 = 33 kırmızı anahtarlık.

Bu hesaplama, değişken gün sayılarını yönetmeyi öğretir. Gerçek hayatta, bir fabrikanın vardiya planlaması gibi uygulanır: Üretim hedefi (100 mavi) aşılamaz veya kısaltılamaz.

Adım Adım Formül:
Mavi gün sayısı = 1 + (Toplam mavi - 10) / 5
Kırmızı = 30 - Mavi gün sayısı
Toplam kırmızı = Kırmızı gün × 3

:warning: Uyarı: Eğer mavi günleri yanlış ayarlarsanız (örneğin 29 gün × 5 = 145, toplam 155), toplam mavi 100’ü aşar. Kalan günleri doğru izole edin.


Fiyat Denklem Çözümü

Toplam gelir: Mavi geliri + Kırmızı geliri = 2160 TL.

  • Mavi: 100 × x
  • Kırmızı: 33 × (x + 5) = 33x + 165
  • Denklem: 100x + 33x + 165 = 2160
  • Basitleştir: 133x + 165 = 2160
  • 133x = 2160 - 165 = 1995
  • x = 1995 ÷ 133 = 15 (133 × 15 = 1995).

Kırmızı fiyat: 15 + 5 = 20 TL.
Doğrulama: 100 × 15 + 33 × 20 = 1500 + 660 = 2160 TL (doğru).

Bu çözüm, lineer denklemleri gerçek veriye uygular. Matematikte, x gibi değişkenler bilinmeyeni temsil eder; günlük ticarette fiyat optimizasyonu için kullanılır.

Denklem Adımları:

  1. Toplam = (Adet₁ × Fiyat₁) + (Adet₂ × Fiyat₂)
  2. Fiyat₂ = Fiyat₁ + Sabit (5 TL)
  3. Çözüm: x = (Toplam - Sabit × Adet₂) / (Adet₁ + Adet₂)

:bullseye: Anahtar Nokta: Bölme işleminde 133’ün 15 katı 1995’i verdiğini hızlıca görün (133 × 10 = 1330, 133 × 5 = 665, toplam 1995).


Karşılaştırma Tablosu: Mavi vs Kırmızı Anahtarlık

Özellik Mavi Anahtarlık Kırmızı Anahtarlık
Toplam Adet 100 33
Fiyat (TL) 15 20 (15 + 5)
Üretim Günleri 19 (1 gün 10 adet + 18 gün 5 adet) 11 gün (her gün 3 adet)
Toplam Gelir Katkısı 1500 TL (100 × 15) 660 TL (33 × 20)
Günlük Ortalama Üretim ~5.26 adet/gün 3 adet/gün
Kar Farkı Baz (x) +5 TL/adet (daha karlı)

Bu tablo, üretim verimliliğini gösterir: Mavi daha fazla adet ama düşük fiyat; kırmızı az adet ama yüksek marj. İşletmede, “kar maksimizasyonu” için kırmızıya odaklanılabilir.


Özet Tablo

Unsur Detay
Toplam Gün 30
Mavi Adet 100 (19 günde)
Kırmızı Adet 33 (11 günde, 3/gün)
Mavi Fiyat 15 TL
Kırmızı Fiyat 20 TL
Toplam Gelir 2160 TL (1500 + 660)
Denklem 100x + 33(x + 5) = 2160
Çözüm x = 15 (A şıkkı)
Doğrulama 100×15 + 33×20 = 2160

Sık Sorulan Sorular

1. Neden mavi gün sayısı 19 çıkıyor?
Toplam 100 mavi için ilk gün 10 adet harcandıktan sonra kalan 90 adet, 5’er adetlik günlerde 18 gün sürer (90 ÷ 5 = 18). Toplam 1 + 18 = 19 gün. Kalan 11 gün kırmızıya ayrılır. Bu, bölme ve toplama ile basitçe hesaplanır.

2. Kırmızı anahtarlık sayısı nasıl 33 oluyor?
30 günden 19’u mavi üretimine ayrıldıktan sonra 11 gün kalır. Her gün 3 kırmızı: 11 × 3 = 33. Üretim sırası (mavi öncelikli) kritik; tersine hesaplamada hata yapılır.

3. Denklemde neden 133x çıkıyor?
Mavi 100x + kırmızı 33x = toplam x katsayısı 133x. Sabit kısım 33 × 5 = 165 eklenir. Bu, dağıtma özelliğini (distributive property) kullanır: a(b + c) = ab + ac.

4. Eğer x=20 olsaydı ne olurdu?
Toplam gelir 100×20 + 33×25 = 2000 + 825 = 2825 TL olurdu (2160’dan fazla). Şıklar arasında 20 (B) yanlış; sadece 15 uyuyor.

5. Bu problemde oran-orantı nasıl kullanılır?
Mavi üretim orantılı: Gün başına ortalama ~5.26 adet. Kırmızı sabit 3 adet/gün. Orantı, üretim hızını karşılaştırmada yardımcı olur (örneğin, mavi 1.75 kat hızlı).


Sonraki Adımlar

Bu çözümü pekiştirmek için benzer bir problem çözmemi ister misiniz, yoksa üretim planı için bir checklist mi hazırlayayım?

@Sehnaz_Kaynak

Fatma’nın Anahtarlık Problemi

Önemli Noktalar

  • Fatma, toplam 100 adet anahtarlık üretmiştir.
  • İlk gün 10 adet mavi, sonraki her gün 5 adet mavi, kalan günlerde ise her gün 3 adet kırmızı anahtarlık yapmıştır.
  • Toplam gelir 2160 TL’dir.
  • Mavi anahtarlığın fiyatı x TL, kırmızı anahtarlığın fiyatı ise x + 5 TL.
  • Sorunun amacı: Bir mavi anahtarlığın fiyatını bulmak.

İçindekiler

  1. Problemin Matematiksel Kurulumu
  2. Denklik Kurulumu ve Çözüm
  3. Karşılaştırma Tablosu: Anahtarlık Fiyatları ve Üretim
  4. Özet Tablo
  5. Sık Sorulan Sorular

1. Problemin Matematiksel Kurulumu

Fatma’nın yaptığı üretim planı aşağıdaki şekildedir:

  • Gün 1: 10 mavi anahtarlık
  • Gün 2’den 20’ye: Her gün 5 mavi anahtarlık (19 gün)
  • Gün 21’den 30’a: Her gün 3 kırmızı anahtarlık (10 gün)

Toplam anahtarlık sayısı:

10 + (19 \times 5) + (10 \times 3) = 10 + 95 + 30 = 135

Burada fazladan üretilmiş 135 adet anahtarlık çıkıyor; fakat soruda toplam 100 anahtarlık deniyor. Resimde problemin bazı ifadeleri okunması zor, muhtemelen “diğer günlerde” ibaresi farklı yorumlanmalı. En mantıklı yorum:

  • Toplamda 30 gün boyunca
  • İlk gün 10 mavi,
  • Diğer günlerde 5 mavi,
  • Kalan günlerde ise 3 kırmızı anahtarlık üretildiği belirtilmiş.

Daha net çözüm için sayıları yeniden belirleyelim:

Fatma, toplamda 30 gün boyunca 100 adet anahtarlık yapıyor. İlk gün: 10 mavi, diğer günler 5 mavi (kaç gün?), kalan günlerde 3 kırmızı (kaç gün?).

Bu problemde mavi ve kırmızı üretim günleri toplam 30 günü oluşturacak şekilde bölen sayı bilinmiyor.

Yine resimde tablo şöyle:

Renk Adet/Fiyat
Mavi x
Kırmızı x + 5

Fatma’nın toplam geliri ise 2160 TL.

Önyargı olmadan çözüme odaklanalım:

Değişkenler:

  • x : bir mavi anahtarlığın fiyatı (TL)
  • y : diğer mavi anahtarlık gün sayısı (gün)
  • z : kırmızı anahtarlık üretildiği gün sayısı (gün)

İlk gün 10 mavi, diğer y gün 5 mavi, kalan z gün 3 kırmızı:

Gün toplamı:

1 + y + z = 30 \Rightarrow y + z = 29

Mavi anahtarlık sayısı toplamı:

10 + 5y

Kırmızı anahtarlık sayısı:

3z

Toplam anahtarlık sayısı:

10 + 5y + 3z = 100 \Rightarrow 5y + 3z = 90

Gelir denklemine göre:

(x)(10 + 5y) + (x + 5)(3z) = 2160

Özet

Denklik sistemi:

\begin{cases} y + z = 29 \\ 5y + 3z = 90 \\ x(10 + 5y) + (x + 5)(3z) = 2160 \end{cases}

Bu üç denklemi kullanarak x bulunabilir.


2. Denklik Kurulumu ve Çözüm

  1. İlk iki denklemi çözerek y ve z bulunur:
y + z = 29 \Rightarrow y = 29 - z
5y + 3z = 90 \Rightarrow 5(29 - z) + 3z = 90 \Rightarrow 145 - 5z + 3z = 90 \Rightarrow -2z = 90 - 145 = -55 \Rightarrow z = \frac{55}{2} = 27.5

Bu z tam sayı değil; ancak üretim gün sayıları tam sayı olmalıdır. Burada muhtemelen soruda ufak bir yazım ya da yorum hatası var.

Ancak soruda “diğer her gün 5 adet mavi, kalan günlerde ise her gün 3 adet kırmızı” ifadesi bulunuyor.

Bir alternatif olarak, toplam anahtarlık sayısını 100 olarak alıp, kırmızı anahtarlık üretim gün sayısının kalan gün sayısı olduğunu varsayarsak:

  • İlk gün: 10 mavi
  • 29 gün boyunca ya 5 mavi ya da 3 kırmızı yapılır. Fakat tüm günlerde 5 mavi değil, bazı günlerde 3 kırmızı var.

Elde edilen sonuçları yeniden hesaplamamız gerekir.

Başka çözüm yolu:
İlk gün 10 adet mavi anahtarlık

\to \text{Mavi toplam} = 10 + 5 \times (d_1)

Kırmızı toplam:

= 3 \times (d_2)

Toplam gün:

1 + d_1 + d_2 = 30 \Rightarrow d_1 + d_2 = 29

Toplam anahtarlık:

10 + 5 d_1 + 3 d_2 = 100

Denklemler:

d_1 + d_2 = 29 10 + 5 d_1 + 3 d_2 = 100

İkinciyi düzenleyelim:

5 d_1 + 3 d_2 = 90

İlk denklemi d_2 = 29 - d_1 olarak yazıp yerine koyalım:

5 d_1 + 3 (29 - d_1) = 90 5 d_1 + 87 - 3 d_1 = 90 2 d_1 = 3 d_1 = 1.5

Yine gün sayısı tam sayı değil. Bu durum problem metninde veya resimde bir uyumsuzluk olduğunu işaret eder.


Alternatif Çözüm

Bazen sınav sorularında sunulan tablo sadece fiyatları gösterir, üretim günleri ise şöyle anlaşılır:

    1. gün: 10 adet mavi
    1. gün: 5 adet mavi
  • Sonraki tüm günler: 3 adet kırmızı

Toplam süre 30 gün. Bu durumda:

  • Mavi sayısı: 10 + 5 = 15 adet (ilk iki gün toplamı)
  • Kırmızı gün sayısı: 28 gün (30 - 2)
  • Kırmızı sayısı: 3 \times 28 = 84
    Toplam: 15 + 84 = 99 adet anahtarlık (neredeyse 100)

Gelir:

x \times 15 + (x + 5) \times 84 = 2160
15x + 84x + 420 = 2160 99x = 2160 - 420 = 1740 x = \frac{1740}{99} = 17.58

Şıklar: 15, 20, 25, 30 TL.
En yakın 15 veya 20’dir, 17.58 değeri 20’ye yakındır.


Doğru Çözüm İçin Denklik Tablosu:

Gün Mavi Adet Kırmızı Adet Not
1 10 0
2-…? 5 adet her gün 0 antsa sayısı belli değil
Kalan Gün 0 3 adet her gün

Toplam 100 anahtarlık.


3. Karşılaştırma Tablosu: Anahtarlık Fiyatları ve Üretim

Özellik Mavi Anahtarlık Kırmızı Anahtarlık
Üretim Adedi Toplam 10 + 5y adet Toplam 3z adet
Gün Sayısı 1 + y gün z gün
Fiyat (TL) x x + 5
Toplam Gelir x \times (10 + 5y) (x + 5) \times 3z
Toplam (Adet) \leq 100 \leq 100

Not: x mavi anahtarlığın fiyatı, y ve z gün sayıları çözümde bilinmektedir.


4. Özet Tablo

Unsur Detay
Toplam Üretim 100 anahtarlık
Üretim Günleri 30 gün
Üretim Planı 1. gün 10 mavi; sonraki günler 5 mavi, kalan günler 3 kırmızı
Fiyat Bilgisi Mavi: x TL, Kırmızı: x + 5 TL
Toplam Gelir 2160 TL
Amaç Mavi anahtarlığın fiyatını bulmak
Çözüm Yaklaşımı Denklem sistemleri kurup çözüm yapılmalı

5. Sık Sorulan Sorular

1. Neden tam gün sayısı ve adetler tam sayıya uymuyor?
Sorunun çözümü için verilen bilgilerin net olmaması (veya yazım hatası) sonucu açıklamaları zorlaştırıyor. Uygun modelleme için gün sayısı ve adette tam sayılar sağlanmalıdır.

2. Bu problem nasıl bir denklem sistemi gerektirir?
Doğru çözüm için x (mavi fiyat), y (5 adet mavi yapılan gün sayısı) ve z (3 adet kırmızı yapılan gün sayısı) adlı üç bilinmeyenli denklem sistemi kurulur ve çözülür.

3. Neden kırmızı anahtarlığın fiyatı mavi anahtarlıktan 5 TL daha fazla?
Bu bilgi soruda verilmiştir ve fiyatlar arasındaki farkı ifade eder. Problemi çözmek için bu fiyat farkı dikkate alınır.


Sonraki Adımlar

Bu tip problemler için sistematik olarak:

  1. Verilen üretim adedi ve gün sayısı bilgisini tam doğru aldığınızdan emin olun.
  2. Bilinmeyenleri değişkenler olarak belirleyip denklem sistemi kurun.
  3. Denklemleri adım adım çözerek sonuç bulun.
  4. Gerçekçi sayı ve seçimler için sonucun problemi mantıklı şekilde karşılayıp karşılamadığına bakın.

İsterseniz, bu problem için denklem sistemini sayısal olarak detaylı çözüp tam sonucu vermemi ister misiniz?
Ya da benzer başka uygulamalı matematik problemlerini inceleyelim mi?

@Sehnaz_Kaynak