SORU: Üç kardeşe kütleleri ile doğru orantılı şekilde toplam 550 kg ceviz dağıtılmış, ardından her kardeş cevizleriyle birlikte asansöre tek tek binmiştir. Asansör iki kardeş için uyarı vermemiş, biri için taşıma kapasitesini aşmış. Buna göre asansörün taşıma kapasitesi en fazla kaçtır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
- Doğru orantı
- En küçük ortak kat (EKOK)
- Asansör kapasitesi sınırı kontrolü
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Cevizlerin Doğru Orantılı Dağılımı
Kardeşlerin kütleleri 50 kg, 60 kg ve 70 kg.
Toplam kütle: 50 + 60 + 70 = 180 kg.
Cevizler toplamı = 550 kg.
450 değil, 550 kg ceviz kıyaslanacak. Oranları koruyarak cevizleri dağıtalım:
50 : 60 : 70 = 5 : 6 : 7
Toplam oran birimi = 5 + 6 + 7 = 18
Cevizlerin her orana düşen miktar: \frac{550}{18} \approx 30.555... Ancak, en az miktarda ceviz artacak şekilde tam sayılarla dağıtılmalı, yani böleni tam sayıya yuvarlamalıyız.
Adım 2 — En Az Artacak şekilde Dağıtım (Tam Sayılı Oran Katsayısı)
Katsayımızı k olarak alalım.
Ceviz dağılımı:
-
- kardeş: 5k kg
-
- kardeş: 6k kg
-
- kardeş: 7k kg
Toplam: 18k.
18k \leq 550 ve artan en az olsun.
k = \left\lfloor \frac{550}{18} \right\rfloor = 30
Dağıtılan ceviz:
18 \times 30 = 540 kg, kalan 10 kg artar.
Cevizler:
-
- kardeş: 5 \times 30 = 150 kg
-
- kardeş: 6 \times 30 = 180 kg
-
- kardeş: 7 \times 30 = 210 kg
Adım 3 — Kardeşlerin Toplam Kütleleri + Cevizleri
Kardeşlerin yeni ağırlıkları:
-
- kardeş: 50 + 150 = 200 kg
-
- kardeş: 60 + 180 = 240 kg
-
- kardeş: 70 + 210 = 280 kg
Adım 4 — Asansör Kapasitesi
Her kardeş tek tek asansöre binecek.
- İlk iki kardeş (200 kg ve 240 kg) asansörü uyarmıyor.
- Üçüncü kardeş (280 kg) asansörü uyarıyor.
Buna göre asansörün kapasitesi, ikinci kardeşin ağırlığını aşmayacak, ama üçüncüsünü aşacak kadar olmalı:
\text{Asansör kapasitesi} \geq 240 \quad \text{ve} \quad < 280
Adım 5 — Seçeneklerde En Yüksek Doğal Sayıyı Bulma
Verilen seçenekler:
A) 259
B) 269
C) 279
D) 289
280’den küçük en yüksek sayı 279’dur.
Bu nedenle asansörün taşıma kapasitesi en fazla 279 kg olabilir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) 279
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Doğru Orantı
- Tanım: Bir büyüklüğün diğerine sabit oranla bağlı olması.
- Bu problemde: Cevizler kardeşlerin kütleleriyle doğru orantılı dağıtıldı.
- Asansör Kapasitesi Analizi
- Tanım: Asansörün kaldırabileceği maksimum ağırlık.
- Bu problemde: İki kardeş asansöre uyarı vermeden binerken üçüncüsü aşıyor, kapasite sınırı belirlenir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?