Açık hâli verilen küp kapatıldığında karşılıklı yüzlerde yazan sayıların çarpımı eşit oluyor
8^{12}
16^{2}
8-^{3}
2^{12}
Buna göre A:B ifadesinin değeri kaçtır?
A) 2-üssü on yedi
B) 2-^{15}
C) 2^{15}
D) 2 üssü on yedi
Küpün Açınımı ve Üslü İfadeler
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Üssün üssü kuralı: (a^x)^y = a^{x \cdot y}
- Tabanları aynı olan üslü sayıların çarpımı: a^x \cdot a^y = a^{x+y}
- Tabanları aynı olan üslü sayıların bölümü: \frac{a^x}{a^y} = a^{x-y}
- Küp açınımında, aynı doğrultuda aralarında bir kare bulunan yüzler ile karşılıklı kanatlar kapandığında birbirine paralel (karşılıklı) yüzler olur.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Karşılıklı Yüzleri ve Ortak Çarpımı Belirleme
Küp kapatıldığında:
- Üstteki 8^{12} ile alttaki 2^{12} karşılıklı yüzlerdir.
- 16^2 ile A karşılıklı yüzlerdir.
- 8^{-3} ile B karşılıklı yüzlerdir.
Tüm karşılıklı yüzlerdeki sayıların çarpımı birbirine eşit olduğuna göre, bilinen çiftten ortak çarpımı (Ç) bulalım:
8^{12} = (2^3)^{12} = 2^{36}
Ç = 8^{12} \cdot 2^{12} = 2^{36} \cdot 2^{12} = 2^{36+12} = 2^{48}
Adım 2 — A Değerini Bulma
16^2 ile A karşılıklı yüzler olduğundan çarpımları 2^{48} olmalıdır:
16^2 = (2^4)^2 = 2^8
2^8 \cdot A = 2^{48} \implies A = \frac{2^{48}}{2^8} = 2^{48-8} = 2^{40}
Adım 3 — B Değerini Bulma
8^{-3} ile B karşılıklı yüzler olduğundan çarpımları 2^{48} olmalıdır:
8^{-3} = (2^3)^{-3} = 2^{-9}
2^{-9} \cdot B = 2^{48} \implies B = \frac{2^{48}}{2^{-9}} = 2^{48 - (-9)} = 2^{57}
Adım 4 — \frac{A}{B} Oranını Hesaplama
\frac{A}{B} = \frac{2^{40}}{2^{57}} = 2^{40 - 57} = 2^{-17}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) 2^{-17}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Küp Açınımı: Yan yana dizili 4 kareden oluşan bir sırada 1. ile 3. kare, 2. ile 4. kare karşılıklı gelir.
- Negatif Üs ile Bölme: Paydadaki negatif üs paya geçerken işaret değiştirir (\frac{1}{a^{-n}} = a^n).
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: 8^{-3} sayısını 2 tabanına çevirirken 2^{-6} veya pozitif üs gibi düşünmek ya da \frac{2^{48}}{2^{-9}} işleminde çıkarma yaparken eksiyi unutup 48 - 9 = 39 bulmak.
Doğru Yaklaşım: 48 - (-9) = 48 + 9 = 57 şeklinde işaret kuralına dikkat edilmelidir.
Bu konuyu iyice pekiştirmek için benzer bir küp açınımı ve üslü sayı sorusu daha çözmek ister misin?