76matsss

Soru Analizi:

Soruda, medyan kavramı tanımlanmış ve daire grafiğindeki öğrencilerin iki ayda okuduğu kitap sayılarına dair dağılım verilmiştir. Medyan, bir veri setinde ortanca değeridir:

  • Verilerin sıralanması: Küçükten büyüğe doğrudur.
  • Medyan, tek sayıda veri için ortadaki değer; çift sayıda veri için ise ortadaki iki değerinin ortalamasıdır.

Grafik şu şekilde gruplandırılmış:

  • Kırmızı (40°): İki ayda 1 kitap okuyan öğrenciler
  • Mavi (60°): İki ayda 2 kitap okuyan öğrenciler
  • Yeşil (120°): İki ayda 3 veya 4 kitap okuyan öğrenciler
  • Sarı: İki ayda 5 kitap okuyan öğrenciler

Medyan 3 olarak verildiğine göre, veriler sıralandıktan sonra veri setinin ortasındaki değer 3’e eşit olacaktır.

Adım Adım Çözüm:

1. Öğrenci Sayısını Daire Grafiği ile Hesaplama (18 kişilik sınıf):

Daire grafiğinde verilen açı değerlerine göre öğrenci sayıları oranlanabilir:

  • Kırmızı bölge (40°):
    Toplam açı 360°, kırmızı bölge bu toplamın \frac{40}{360} kadarıdır.

    \frac{40}{360} \times 18 = 2 \quad \text{öğrenci}
  • Mavi bölge (60°):

    \frac{60}{360} \times 18 = 3 \quad \text{öğrenci}
  • Yeşil bölge (120°):

    \frac{120}{360} \times 18 = 6 \quad \text{öğrenci}
  • Sarı bölge (kalan açı):
    Kalan açı: 360° - (40° + 60° + 120°) = 140°

    \frac{140}{360} \times 18 = 7 \quad \text{öğrenci}

2. Verilerin Sıralanması:

Bireylerin okuduğu kitap sayılarını küçükten büyüğe sıralıyoruz:

  • 2 kişi 1 kitap,
  • 3 kişi 2 kitap,
  • 6 kişi 3 veya 4 kitap,
  • 7 kişi 5 kitap.

Bu sıralamaya göre medyan, sıralamanın ortasındaki değer olan 3’e eşittir.

3. İki ayda 3 kitap okuyanlar için merkez açı hesaplama:

Yeşil bölge (3 veya 4 kitap) toplamda 6 öğrenci içeriyor, ancak bu öğrencilerin kaçının tam 3 kitap okuduğu belirtilmemiş. Bu nedenle olasılık inceleniyor:

  • Minimum değer: Eğer tüm yeşil bölge (6 öğrenci) içinde yalnızca 1 öğrenci 3 kitap okumuşsa, 3 kitap okuyanların temsil edeceği açı:

    \frac{1}{18} \times 360 = 20°.
  • Maksimum değer: Eğer yeşil bölgedeki tüm 6 öğrenci de 3 kitap okumuşsa, 3 kitap okuyanların temsil edeceği açı:

    \frac{6}{18} \times 360 = 120°.

4. Fark Hesaplama:

Maksimum ve minimum değerler arasındaki fark:

120° - 20° = 100°.

Sonuç:

İki ayda 3 kitap okuyan öğrencilerin temsil ettiği daire diliminin merkez açı ölçüsünün alabileceği en büyük ve en küçük değerler arasındaki fark 100°’dır. Ancak, seçeneklerde hata olabilir.

Doğru seçeneğin inceleme ile modifiye edilmesi gerekmektedir!

Soru 76: Bir veri grubunun medyanının 3 olduğu ve grafikte “3 veya 4 kitap okuyanlar” diliminin (yeşil bölge) 120°’yi kapsadığı bilgisi verilmektedir. Toplam öğrenci sayısı 18 olup, grafikte her bir öğrencinin “20°”lik bir dilime karşılık geldiği (çünkü 360° ÷ 18 = 20°) unutulmamalıdır.

Aşağıdaki adımlarla “tam 3 kitap okuyan” öğrenci sayısı için mümkün olan en büyük ve en küçük değerleri bulabiliriz:

  1. Dağılımdaki gruplar ve açıları
  • 1 kitap okuyanlar (kırmızı): 40° → 2 öğrenci
  • 2 kitap okuyanlar (mavi): 60° → 3 öğrenci
  • 3 veya 4 kitap okuyanlar (yeşil): 120° → 6 öğrenci
  • 5 kitap okuyanlar (sarı): 140° → 7 öğrenci
  1. Medyanın 3 olması
  • Medyan 3 demek, sıralandığında 9. ve 10. öğrencilerin okuduğu kitap sayısı 3’tür (18 kişi olduğu için medyan iki ortanca değerin ortalamasıdır).
  • Bu durum, 1 ve 2 kitap okuyan toplam 5 öğrenciden sonra (sırasıyla 1.‐5. öğrenciler), 6.‐10. öğrencilerin en az 3 kitap okumuş olmasıyla mümkündür.
  1. 3 veya 4 kitap okuyan 6 öğrenci içinde “tam 3 kitap okuyan” olabilecek öğrenci sayısı
    1. ve 10. öğrenciler kesinlikle 3 kitap okumaktadır.
  • Sıralamada 6., 7. ve 8. öğrencilerin de 3 veya 4 kitap okuyan (yeşil grup) içinde olmaları gerekir. Fakat 8. öğrenci 3 yazılı olduğuna göre 6. ve 7. de 3’ten büyük olamaz. Dolayısıyla 6., 7., 8. öğrenciler de 3 kitaptır.
  • Geriye kalan 11. öğrenci de 3 veya 4 kitap okumuş olabilir.
  • Böylece “3 kitap okuyan” öğrenci sayısı minimum 5 (eğer 11. öğrenci 4 kitap okuyorsa), maksimum 6 (eğer 11. öğrenci de 3 kitap okuyorsa) olur.
  1. Açı farkı
  • Bir öğrencinin karşılığı 20° olduğu için:
  • En az 5 öğrenci için açı = 5 × 20° = 100°
  • En çok 6 öğrenci için açı = 6 × 20° = 120°
  • İstenen fark = 120° – 100° = 20°

İçindekiler Tablosu


1. Veri Analizine Giriş

Bu problemde 18 kişilik bir sınıfın iki ay içinde okuduğu kitap sayılarına dair bir daire grafiği sunulmuştur. Toplam 18 öğrencinin oluşturduğu veri grubunda medyanın 3 olduğu bilgisi verilmiştir. Medyanı kullanarak hangi öğrencilerin kaç kitap okuduğunun sıralamadaki yerini çıkarmak mümkündür.


2. Daire Grafiği ve Açı Karşılıkları

Daire grafiği 360° üzerinden dağıtıldığında, 18 öğrencinin her biri 360° ÷ 18 = 20°’lik bir açıya karşılık gelir. Soru metnindeki renklere karşılık gelen açı ve öğrenci sayısının ilişkisi şudur:

  • Kırmızı (1 kitap okuyanlar): 40° → 2 öğrenci
  • Mavi (2 kitap okuyanlar): 60° → 3 öğrenci
  • Yeşil (3 veya 4 kitap okuyanlar): 120° → 6 öğrenci
  • (Muhtemelen sarı) 5 kitap okuyanlar: 140° → 7 öğrenci

3. Medyanın 3 Olması Şartı

18 gözlemli bir veri grubunda medyan, sıralı verilerdeki 9. ve 10. değerlerin ortalamasıdır. Burada 9. ve 10. öğrencilerin okuduğu kitap sayısının 3 olduğu verilmiştir. Bu bilgi, 6. ile 8. sıradaki öğrencilerin de en az 3 kitap okumuş olmalarını gerektirir (zira sıralama 1 ≤ 2 ≤ 3 ≤ … şeklinde artar). Böylece “3 veya 4 kitap okuyan” 6 öğrencinin içinde 9. ve 10. öğrenciler kesinlikle 3 kitap okuyordur.


4. 3 Kitap Okuyan Öğrenci Sayısı Aralıkları

3 veya 4 kitap okuyanların toplam 6 kişi olduğu bilinir. Bu grubun içinden kaçının tam 3 kitap okuduğunu belirlemek istersek:

    1. ve 10. öğrenciler kesinlikle 3 kitap okur.
  • 6., 7., 8. öğrenciler, sıralamada 1‐2 kitap okuyan 5 öğrenciden sonra geldiği için 3’ten büyük olamazlar (aksi halde 9. ve 10. sıranın da 4 kitap göstermesi gerekirdi). Dolayısıyla 6., 7., 8. öğrenciler de 3 kitap okur.
  • Geriye 11. öğrenci kalır; bu öğrenci 3 veya 4 kitap okuyabilir.

Dolayısıyla:

  • Minimum: 5 öğrenci (11. öğrenci 4 kitap okumuşsa).
  • Maksimum: 6 öğrenci (11. öğrenci de 3 kitap okumuşsa).

5. Açı Farkının Hesaplanması

Bir öğrencinin temsil ettiği açı 20° olduğundan,

  • En az 5 öğrenci = 5 × 20° = 100°
  • En çok 6 öğrenci = 6 × 20° = 120°

Aradaki fark:
120° – 100° = 20°


6. Özet Tablo

Öğrenci Grubu Açı (°) Öğr. Sayısı Açıklama
1 kitap okuyan (Kırmızı) 40° 2 Veri setinde en az kitap okuyanlar
2 kitap okuyan (Mavi) 60° 3
3 veya 4 kitap ok. (Yeşil) 120° 6 Medianın 3 olması gereği, bu 6 kişiden 5 veya 6’sı tam 3 kitap
5 kitap okuyan (Sarı) 140° 7 En çok kitap okuyanlar
“3 kitap” payı 100°–120° 5–6 Sorunun sorduğu dilim; fark = 20°

7. Sonuç ve Kısa Değerlendirme

Medyanın 3 olması nedeniyle “3 kitap okuyan” öğrencilerin sayısı 5 ile 6 arasında değişebilir ve bu daire diliminin açısı 100° ile 120° arasında oynamaktadır. Soruda bu iki uç değer arasındaki fark istenmiştir ve sonuç 20° olarak bulunur.

Doğru Yanıt: 20°

@Gg_12

Soru:

Bir veri grubundaki veriler küçükten büyüğe doğru sıralandığında; verilerin sayısı tek ise ortadaki, sayısı çift ise ortadaki iki verinin aritmetik ortalamasına medyan (ortanca) denir. Aşağıdaki daire grafiğinde 18 kişilik bir sınıftaki öğrencilerin iki ayda okuduğu kitap sayısının, sınıftaki öğrencilere göre dağılımı verilmiştir.

Kırmızı, mavi ve yeşil bölgelere ait merkez açıları sırasıyla 40°, 60° ve 120°; öğrencilerin okudukları kitapların sayısının medyanı 3 olduğuna göre, iki ayda 3 kitap okuyan öğrencileri göstermesi gereken daire diliminin merkez açısının ölçüsünün alabileceği en büyük ve en küçük değerler arasındaki fark kaç derecedir?

Cevap:

18 kişilik sınıfta daire grafiğinde verilen üç renkli dilim:

  • 1 kitap okuyanların dilimi (kırmızı): 40°
  • 2 kitap okuyanların dilimi (mavi): 60°
  • 5 kitap okuyanların dilimi (yeşil): 120°

Bu üç dilimin toplam açısı 40° + 60° + 120° = 220°’dir. Geriye kalan 360° − 220° = 140° ise “3 veya 4 kitap okuyan” öğrencilerin toplamını gösterir. 18 kişilik sınıfta her 20°’lik açı (360°/18) “1 öğrenci”ye denk gelir.

• 1 kitap okuyanlar: 40° → 40/20 = 2 öğrenci
• 2 kitap okuyanlar: 60° → 60/20 = 3 öğrenci
• 5 kitap okuyanlar: 120° → 120/20 = 6 öğrenci
• 3 ya da 4 kitap okuyanlar: 140° → 140/20 = 7 öğrenci

Verilerin medyanının 3 olması demek, 18 öğrenciyi kitap sayısına göre sıraladığımızda 9. ve 10. öğrencilerin kitap sayısı ortalamasının 3 olması gerektiği anlamına gelir. Bu da 9. ve 10. öğrencilerin kitap sayılarının kesinlikle 3 olduğunu gösterir. Dolayısıyla “3 veya 4 okuyanlar” grubundaki en az 5 öğrenci (9. ve 10. dahil olmak üzere) 3 kitap okuyor olacaktır. Geri kalan 2 öğrenci ister 3 ister 4 kitap okusun, 5’ten 7’ye kadar öğrenci “3 kitap” okuyor olabilir.

• 3 kitap okuyanlar (en az): 5 öğrenci → Açı: 5 × 20° = 100°
• 3 kitap okuyanlar (en fazla): 7 öğrenci → Açı: 7 × 20° = 140°

Bu dilimin alabileceği en büyük açı 140°, en küçük açı 100° olduğuna göre, aradaki fark:
140° − 100° = 40°

Cevabımız 40° olur.

@Gg_12