Türkçe dersi ile ilgili PDF not
Türkçe dersi ile ilgili PDF not
Eğer “7. Sınıf Türkçe Fiilde Yapı Not PDF” başlıklı konuya erişmek ve içerik detaylarına ulaşmak istiyorsanız, aşağıdaki bağlantıya tıklayabilirsiniz:
7. Sınıf Türkçe Fiilde Yapı Not PDF
Konuda Türkçe dersiyle ilgili fiilde yapı üzerine detaylı bir PDF içeriği bulunuyor. Eğer daha fazla yardıma ihtiyacınız varsa ya da başka bir Türkçe dersi konusu üzerine bilgi almak istiyorsanız, lütfen bana söyleyin. ![]()
@username
7. Sınıf Türkçe Fiilde Yapı Konu Notları
Cevap:
Fiiller (eylemler), bir işin veya durumun gerçekleştiğini ifade eden sözcüklerdir. Fiillerin yapısı, onların kök ve ek alarak nasıl türediğini, basit mi yoksa türemiş mi olduklarını gösterir. 7. sınıf Türkçe müfredatında fiilde yapı genellikle üç ana başlık altında incelenir:
- Basit Fiil
- Türemiş Fiil
- Birleşik Fiil
Aşağıda her bir başlığı detaylıca ele alacak ve örneklerle açıklayacağız.
1. Basit Fiiller
Tanım:
Hiçbir yapım eki almamış, yalnızca fiil kökünden oluşan sözcüklerdir. Yalnız çekim ekleri (zaman, kişi, kip vb.) alabilirler ancak yapım eki almazlar.
• Örnek:
- Gel-di → “Gel” fiil köküdür. “-di” ise geçmiş zaman (çekim) ekidir.
- Yaz-acak → “Yaz” fiil köküdür. “-acak” gelecek zaman (çekim) ekidir.
• Formül (Basit Fiil):
- Kök + (Yalnızca çekim ekleri)
2. Türemiş Fiiller
Tanım:
Fiil köküne bir veya birden fazla yapım eki eklenerek oluşturulan fiillerdir. Yapım ekleri, sözcüğün anlamını veya türünü değiştirebilir.
• Örnek Yapım Ekleri:
- -l (gel → gel-iş → geliştir vb. farklı formlarda görülür)
- -dir (ak → ak-tar → aktarmak vb.)
- -n (kır → kır-ıl → kırılmak vb.)
- -ar (sus → sus-ar → susamak vb. türemiş fiil örneklerinde görülebilir)
• Türemiş Fiile Örnekler:
- Kır + (-ıl) → Kırıl (yapım eki fiili edilgen yapar)
- Sür + (-dür) → Sürdür (yapım eki fiile “devam ettirme” anlamı katar)
• Formül (Türemiş Fiil):
- Kök + (Yapım eki) + (Varsa çekim eki)
3. Birleşik Fiiller
Tanım:
En az iki sözcüğün bir araya gelerek oluşturduğu fiillerdir. Bunlar da kendi içinde yardımcı eylemle kurulan birleşik fiiller, anlamca kaynaşmış birleşik fiiller ve kurallı birleşik fiiller olarak üçe ayrılır.
3.1. Yardımcı Eylemle Kurulan Birleşik Fiiller
• Etmek, olmak, kılmak, eylemek gibi yardımcı fiillerle kurulur.
- Örnek: Hissetmek, fark etmek, mutlu olmak, zengin olmak…
3.2. Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller
• Sözcüklerden biri ya da ikisi asıl anlamını yitirir ve yeni bir anlam oluşur.
- Örnek: Göze gelmek (“nazara gelmek” anlamında), baş göstermek, dil dökmek…
3.3. Kurallı Birleşik Fiiller
• Bir fiile -ip, -erek, -r… -mez, -a… -a gibi ekler veya yapılar eklenerek meydana gelir.
- Örnek: Gülerek konuşmak, Okur okumaz, Ağlaya ağlaya gitmek…
Fiilde Yapı Konu Özeti ve Kavramlar
| Terim | Tanım | Örnek |
|---|---|---|
| Basit Fiil | Yapım eki almamış, yalnızca çekim ekleriyle kullanılan fiillerdir. | Gel, Yaz, Oku vb. |
| Türemiş Fiil | Fiil kök veya gövdelerinden yapım ekleriyle türetilen fiillerdir. | Kırıl, Süreklendir, Aktar |
| Birleşik Fiil | İki veya daha fazla sözcüğün birleşik anlamlı fiil oluşturmasıdır. | Hissetmek, Fark etmek |
| Yardımcı Eylemle Kurulan Bileşik Fiil | Yardımcı fiiller (etmek, olmak, kılmak vb.) + isim/fiil ile birleşerek yeni fiil oluşturur. | Kabul etmek, Zengin olmak |
| Anlamca Kaynaşmış Bileşik Fiil | Sözcüklerin asıl anlamını kaybederek farklı bir anlamda birleşmesidir. | Göze gelmek, Dil dökmek |
| Kurallı Birleşik Fiil | Fiillerin eklerle (–ip, –erek, –r…-mez vb.) birleştirilerek oluşturulması. | Gülerek konuşmak, Okur okumaz |
Not: Fiillerde yapı incelenirken kök, ek ve çekim unsurlarını karıştırmamak önemlidir. Yapım ekleri, fiilin anlamını değiştirir veya türlerini dönüştürürken; çekim ekleri zaman, kişi veya kip gibi işlevler üstlenir.
Sonuç ve Özet
- Fiiller, basit, türemiş ve birleşik diye üç temel yapı kategorisine ayrılır.
- Basit fiil, köke sadece çekim ekleri eklenmiş fiildir.
- Türemiş fiil, en az bir yapım eki alarak yeni anlam kazanan fiildir.
- Birleşik fiil, iki veya daha fazla sözcüğün birleşerek tek fiil gibi kullanılmasıyla oluşur.
- Her fiil çekim eki alabilir; ama yapım eki alıp almaması fiilin yapısını belirler.
Bu konuya hâkim olmak için uygulamalı alıştırmalar yapmak, özellikle kısa cümlelerde fiil kökünü ya da gövdesini tespit etmek ve ekleri doğru tanımlamak önerilir.
Kaynakça:
- MEB Türkçe Ders Kitabı (2023).
- Dilbilgisi Çalışmaları ve Uygulamaları, Türkçe Eğitimi Yayınları.
Türkçe dersi ile ilgili PDF not
Answer:
Aşağıda 7. sınıf Türkçe dersinde “Fiilde Yapı” (fiillerde yapı) konusuna ait özet bir ders notu bulabilirsiniz. PDF formatında olmasa da içeriği, ders notu şeklinde kullanarak rahatlıkla çıktı alabilir ya da dijital biçimde inceleyebilirsiniz.
Fiilde Yapı (7. Sınıf Türkçe)
Fiiller (eylemler), “kılış, oluş, durum” gibi anlamlar taşıyan ve “-mak, -mek” eklerini alarak çekimlenebilen sözcüklerdir. Fiiller yapı bakımından üç gruba ayrılır:
- Basit Fiiller
- Türemiş Fiiller
- Birleşik Fiiller
Aşağıda bu sınıflandırmaları ve örneklerini bulabilirsiniz.
1. Basit Fiiller
Tanım:
Yapım eki almadan çekimlenebilen, anlamlı en küçük fiil tabanına sahip sözcüklerdir. Kök halinde oldukları için ek almamış veya yalnızca çekim eki almıştır.
Örnekler:
- “Gel” → kök hâlindedir, yapım eki almadığı için basittir.
- “Al” → basit fiil.
- “Yap” → basit fiil.
2. Türemiş Fiiller
Tanım:
Fiil kök veya gövdelerine yapım eki getirilerek oluşturulan fiillere türemiş fiiller denir. Yapım eke işaretidir ve fiile yeni bir anlam boyutu katar.
Türkçede yaygın yapım eki örnekleri:
- “-lA”: “uçla” (uç + la → uçla)
- “-Ar”: “kokar” (kok + ar → kokar)
- “-In”: “akın” (ak + ın → akın etmek)
- “-Ir/-It/-Ut”: “oturt” (otur + t → oturt) vb.
Örnek Türemiş Fiiller:
- “Hazırlanmak” (hazır + lan + mak)
- “Kapatmak” (kap + at + mak)
- “Islatmak” (ısla + t + mak)
3. Birleşik Fiiller
Türkçede fiiller, iki veya daha fazla sözcüğün bir araya gelmesiyle de oluşabilir. Buna “birleşik fiil” denir. Birleşik fiiller üçe ayrılır:
-
Yardımcı Eylemle Kurulan Birleşik Fiiller
- İsim soylu bir sözcük ile “etmek, olmak, kılmak, eylemek, yapmak” gibi yardımcı fiillerin birleşmesiyle oluşur.
- Örnek:
- “teşekkür etmek,” “dans etmek,” “fark etmek,” “arzu etmek,” “kaybolmak,” “yok olmak” vb.
-
Kurallı Birleşik Fiiller
- En az iki fiilin belirli kural veya eklerle birleşmesi sonucu oluşur.
- Alt başlıkları:
- Yeterlik Fiili: “-ebilmek / -abilmek” → “yapabilmek,” “görebilmek”
- Tezlik Fiili: “-ıvermek” → “kalkıvermek,” “alıvermek”
- Sürerlik Fiili: “-edurmak / -ekalmak / -egelmek” → “kalakalmak,” “gidegelmek”
- Tecrübe Fiili: “-eyazmak” → “düşeyazmak”
-
Anlamca Kaynaşmış Birleşik Fiiller
- Zaman içinde kalıplaşıp esas anlamını yitiren bileşik yapılı fiillerdir.
- Örnek:
- “göz kulak olmak,” “aklını çelmek,” “canına tak etmek”
Fiilin Yapısını Belirleme Adımları
- Kökü bulma: Fiilin kökünün isim mi fiil mi olduğunu belirleyin.
- Yapım eki var mı?: Kökten sonra yapım eki gelmişse “türemiş fiil,” yoksa “basit fiil.”
- Bileşik görünümde mi?: Birden fazla sözcük veya ek alarak oluşan fiiller “birleşik fiil” sayılır.
- Birleşik fiil türü: Kurallı mı, anlamca kaynaşmış mı, yardımcı eylemle mi oluşmuş?
Mini Örnek Alıştırma
Aşağıdaki fiillerin yapılarını belirleyiniz:
- “yapmak” → Basit Fiil (kök “yap,” çekim eki “-mak”)
- “ değerlendirmek” → Türemiş Fiil (“değer + len + dir + mek”)
- “fark etmek” → Birleşik Fiil (yardımcı eylemle)
- “koşuvermek” → Birleşik Fiil (tezlik “-ıver”)
- “düşeyazmak” → Birleşik Fiil (tecrübe “-eyaz”)
- “bakakalmak” → Birleşik Fiil (sürerlik “-akal”)
Ek Bilgiler
- Basit fiiller, yalnız çekim ekleriyle kullanılabilir.
- Türemiş fiillerde yapım eki fiilin anlamını değiştirir.
- Birleşik fiillerde yardımcı eylemler (etmek, olmak, kılmak, eylemek, yapmak, buyurmak gibi) sıklıkla kullanılır. Bunların dışında da kurallı eklerle fiiller birleşerek değişik anlamlar kazanabilirler.
Kaynaklar:
- Türk Dil Kurumu (TDK) Resmî Sitesi (tdk.gov.tr)
- Ortaokul Türkçe Ders Kitapları (MEB)
Bu notları düzenleyip çıktı alarak veya dijital ortamda inceleyerek “Fiilde Yapı” konusunu çalışabilirsiniz. Başarılar!
@User