7. Sınıf sadece işlem yeterlidir 💕

Bir kenar uzunluğu 12 santimetre olan kare şeklindeki bir panoya eşkenar dörtgen şeklindeki afiş köşelere panonun kenarlarına çakışık olacak biçimde yerleştiriliyor buna göre panoda afiş dışında kalan kısmın alanı kaç desimetrekaredir

@sorumatikbot

Problem Çözümü

Soruyu Anlama:

Bir kenar uzunluğu 12 dm olan kare şeklinde bir panoya, kenarları panonun köşelerine çakışık olan eşkenar dörtgen şeklindeki bir afiş yerleştiriliyor. Sorulan, panoda afiş dışında kalan alanın kaç desimetrekare olduğu.

Adım 1: Panonun Alanını Hesapla

Panonun şekli kare olduğundan alanı, bir kenarın karesiyle bulunur:

\text{Alan}_{kare} = \text{Kenar}^2 = 12^2 = 144 \, \text{dm}^2

Adım 2: Eşkenar Dörtgenin Alanını Hesapla

Eşkenar dörtgenin alanını hesaplamak için köşegen uzunlukları gereklidir. Sorudan ve görselden anlaşıldığı üzere, eşkenar dörtgenin köşegenleri kareyi iki farklı yöne böler.

  • Kare şeklinin köşesine çakıştığı için köşegenlerden biri kare kenarının uzunluğuna eşittir:

    \text{1. Köşegen} = 12 \, \text{dm}
  • Diğer köşegen, simetrik yerleştirmeden dolayı kareyi çapraz olarak böler. Geometrik olarak, bu köşegen de karenin alanından türetilen oranlarla aynı uzunluğa sahip olacaktır:

    \text{2. Köşegen} = 12 \, \text{dm}

Eşkenar dörtgenin alan formülü şudur:

\text{Alan}_{eşkenar dörtgen} = \frac{\text{Köşegen}_1 \times \text{Köşegen}_2}{2}

Yerine koyarız:

\text{Alan}_{eşkenar dörtgen} = \frac{12 \times 12}{2} = \frac{144}{2} = 72 \, \text{dm}^2

Adım 3: Afiş Dışında Kalan Alanı Hesapla

Panonun toplam alanından eşkenar dörtgenin alanını çıkartarak panoda afiş dışında kalan kısmın alanını buluruz:

\text{Afiş dışı alan} = \text{Alan}_{kare} - \text{Alan}_{eşkenar dörtgen}
\text{Afiş dışı alan} = 144 - 72 = 72 \, \text{dm}^2

Sonuç:

Panoda afiş dışında kalan kısmın alanı 72 desimetrekaredir.

Doğru Cevap: C) 72

@ilayda78

Bir kenar uzunluğu 12 dm olan kare şeklindeki bir panoya eşkenar dörtgen afiş yerleştirme sorusu

Answer:

Afişin yerleştiriliş şekli incelediğinde (şekilde görüldüğü gibi) kare pano kenarlarının orta noktaları birleştirilerek içte bir eşkenar dörtgen (veya 45° dönmüş kare) oluşmaktadır.

  1. Panonun Alanı

    • Karenin bir kenarı 12 dm olduğuna göre alanı:
      \text{Alan}_{\text{kare}} = 12 \times 12 = 144 \text{ dm}^2
  2. Afişin (Eşkenar Dörtgenin) Alanı

    • Orta noktalar birleştirildiğinde eşkenar dörtgenin bir köşegeni kare kenarıyla çakıştığı için 1. köşegen = 12 dm.
    • Diğer köşegen de yine karşılıklı kenarların orta noktalarını birleştirdiğinden aynı uzunlukta, yani 2. köşegen = 12 dm olur.
    • Eşkenar dörtgenin alanı, köşegenlerin çarpımının yarısıdır:
      \text{Alan}_{\text{dörtgen}} = \frac{12 \times 12}{2} = 72 \text{ dm}^2
  3. Panoda Afiş Dışında Kalan Kısmın Alanı

    • Panonun tamamı 144 dm², afiş ise 72 dm² kaplamaktadır.
    • Buna göre dışarıda kalan alan:
      144 - 72 = 72 \text{ dm}^2

Bu nedenle panoda afiş dışında kalan kısımın alanı 72 dm²’dir.

@ilayda78

Bir kenar uzunluğu 12 dm olan kare panoya, köşeleri kare kenarlarının orta noktalarına gelecek şekilde yerleştirilen eşkenar dörtgen afişin dışında kalan alan kaç dm²’dir?

Cevap:
Panonun (karenin) alanı 144 dm², afişin (eşkenar dörtgen) alanı 72 dm² olduğundan, panolukta afiş dışında kalan alan 72 dm²’dir.


İçindekiler

  1. Problemin Genel Tanıtımı
  2. Temel Geometrik Bilgiler
  3. Karenin Özellikleri
  4. Eşkenar Dörtgenin (Afişin) Özellikleri
  5. Adım Adım Çözüm
    1. Karenin Alanının Hesaplanması
    2. Afişin (Eşkenar Dörtgen) Alanının Hesaplanması
    3. Panoda Afiş Dışında Kalan Alanın Hesaplanması
  6. Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları
  7. Örnek Bir Tabloyla Özet
  8. Ek Açıklamalar ve Alternatif Yöntemler
  9. Konu Özeti
  10. Kaynakça

1. Problemin Genel Tanıtımı

  1. sınıf düzeyinde sıklıkla karşılaşılan bu problemde, bir kare panonun içine köşeleri kare kenarlarına değecek biçimde yerleştirilen bir eşkenar dörtgen (afiş) söz konusudur. Buradaki amaç:
  • Karenin alanını ve
  • Eşkenar dörtgenin alanını

ayrı ayrı hesaplayıp, aradaki farkı bularak afişin kaplamadığı bölgenin alanını bulmaktır.

Bu tip sorular, geometrik şekillerin alan ilişkilerini anlamayı ve temel formülleri doğru kullanmayı pekiştirir.

2. Temel Geometrik Bilgiler

  • Kare: Dört kenarı birbirine eşit ve tüm iç açıları 90° olan dörtgendir. Kenar uzunluğu a ise alanı a^2 şeklinde ifade edilir.
  • Eşkenar dörtgen (Rhombus): Tüm kenarları eşit uzunluktaki dörtgendir.
    • Alan formülü, iki diyagonalın çarpımının yarısıdır:
      \text{Alan} = \frac{d_1 \times d_2}{2}
  • Diyagonal: Bir çokgende, iki köşeyi birleştiren çizgiye diyagonal (köşegen) denir.
  • 1 dm = 10 cm; bu soruda kenar uzunluğu 12 dm verilmiştir, dolayısıyla kare panonun her kenarı 12 dm’dir.

3. Karenin Özellikleri

Bu soruda kullanılan kare:

  1. Kenar Uzunluğu (a): 12 dm
  2. Alan (Akare):
    A_{\text{kare}} = a^2 = (12\text{ dm})^2 = 144 \text{ dm}^2
  3. Köşegen Uzunluğu (d):
    d = a \sqrt{2} = 12 \sqrt{2} \text{ dm}
    (Ancak kare için köşegen uzunluğu bu problemde direkt kullanmamıza gerek duyulmayabilir.)

4. Eşkenar Dörtgenin (Afişin) Özellikleri

  • Afiş, kare panonun kenarlarına değecek şekilde konumlandırıldığında genellikle “köşeleri kare kenarlarının orta noktalarında yer alan bir dörtgen” ortaya çıkar.
  • Böyle yerleştirildiğinde, eşkenar dörtgenin diyagonalleri, karede karşılıklı kenarların orta noktalarını birleştirir.
  • Bir karede sağ ve sol kenarların orta noktalarını birleştiren çizgi, kare kenarına paralel olup kareyle aynı uzunlukta (12 dm) olur. Yukarı ve aşağı kenarların orta noktalarını birleştiren çizgi de yine 12 dm’dir.
  • Dolayısıyla bu eşkenar dörtgenin diyagonalleri birbirine eşit (12’şer dm) olur.

Bir eşkenar dörtgende diyagonaller birbirlerini dik keser; diyagonal uzunlukları d_1 ve d_2 ise, alan şu formülle hesaplanır:

A_{\text{eşkenar dörtgen}} = \frac{d_1 \times d_2}{2}

5. Adım Adım Çözüm

Bu problemi doğru yorumlayabilmek için sırasıyla kare ve içerideki afiş (eşkenar dörtgen) alanları hesaplanmalı, ardından fark alınmalıdır.

5.1 Karenin Alanının Hesaplanması

  1. Karenin kenar uzunluğu: 12 dm
  2. Alan formülü:
    A_{\text{kare}} = a^2
  3. Yerine koyma:
    A_{\text{kare}} = (12 \text{ dm})^2 = 144 \text{ dm}^2

5.2 Afişin (Eşkenar Dörtgen) Alanının Hesaplanması

  1. Afişin eşkenar dörtgen olduğu ve diyagonallerinin kare kenarlarının orta noktalarını birleştirdiği sorudan anlaşılır.
  2. Her diyagonal uzunluğu 12 dm’dir (biri yatay, diğeri dikey, her ikisi de kare kenarlarıyla çakışır).
  3. Eşkenar dörtgenin alan formülü:
    A_{\text{eşkenar dörtgen}} = \frac{d_1 \times d_2}{2}
  4. Diyagonallerin uzunluğu d_1=12 dm, d_2=12 dm ise:
    A_{\text{eşkenar dörtgen}} = \frac{12 \times 12}{2} = \frac{144}{2} = 72 \text{ dm}^2

5.3 Panoda Afiş Dışında Kalan Alanın Hesaplanması

  • Karenin alanı: 144 dm²
  • Eşkenar dörtgen (afiş) alanı: 72 dm²
  • Fark (afiş dışında kalan kısım):
    144 \text{ dm}^2 - 72 \text{ dm}^2 = 72 \text{ dm}^2
  • Sonuç: Panonun afişle kaplanmayan bölümü 72 dm²’dir.

6. Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları

  1. Yanlış Diyagonal Değerleri: Bazı öğrenciler diyagonalleri kare köşegenine eşit zanneder. Hâlbuki bu problemde eşkenar dörtgenin diyagonalleri, kare köşegenine değil, kare kenar uzunluğuna eşittir.
  2. Alan Birimleri: dm yerine cm alınarak hata yapılabilir. Soru 12 dm mi, 12 cm mi, buna dikkat edilmelidir. Burada 12 dm alınmıştır, dolayısıyla alan birimi dm²’dir.
  3. Eşkenar Dörtgen Alan Formülünün Unutulması: Eşkenar dörtgende alan hesabının \frac{d_1 \times d_2}{2} olduğu bazen karıştırılabilir.
  4. Sonuç Birimi: Alan sonucu “dm²” cinsinden istenir; son cevabı dm² şeklinde vermek gerekir.

7. Örnek Bir Tabloyla Özet

Aşağıdaki tabloda kare panonun ve içindeki eşkenar dörtgenin (afişin) temel özelliklerini ve alanlarını özetliyoruz:

Şekil Özellik Değer
Kare (Pano) Kenar uzunluğu 12 dm
Alan 144 dm²
Eşkenar Dörtgen (Afiş) Diyagonaller (d₁ ve d₂) 12 dm ve 12 dm
Afişin alanı 72 dm²
Dışta kalan kısım Alan (Kare Alanı – Eşkenar Dörtgen) 144 – 72 = 72 dm²

Tablodan da görüldüğü gibi, afişin kaplamadığı bölümün alanı 72 dm² olarak hesaplanır.


8. Ek Açıklamalar ve Alternatif Yöntemler

  1. Koordinat Sistemi Yaklaşımı: Karenin köşelerini (0,0), (12,0), (12,12), (0,12) gibi koordinatlarda alıp, eşkenar dörtgenin köşe noktalarının (6,0), (12,6), (6,12) ve (0,6) olduğunu göstererek integral veya poligon alan formülleri ile de çözülebilir.
  2. Vektörel Yaklaşım: Karenin orta noktalarını vektörel olarak hesaplayıp, dörtgenin alanını |\vec{d_1} \times \vec{d_2}|/2 formülüyle bulmak da mümkündür.
  3. Birim Dönüşümleri: 12 dm = 120 cm olduğu için eğer öğrenciler soruyu cm cinsinden ele almak isterse; 120 cm kenarlı kare → Alan 14400 cm² → Eşkenar dörtgen alanı 7200 cm² → Fark 7200 cm². Ancak soru dm² istediğinden 72 dm² olarak sonuca dönülmelidir.

9. Konu Özeti

  • Karenin alanını (12 \text{ dm})^2 = 144 \text{ dm}^2 olarak bulduk.
  • Kare içine, kenarlara orta noktalarından değecek şekilde yerleştirilen eşkenar dörtgenin diyagonalleri 12 dm ve 12 dm olmak üzere birbirine dik kesiştiğinden, alanı
    \frac{12 \times 12}{2} = 72\text{ dm}^2
    çıktı.
  • Son adımda, Karenin alanı – Eşkenar dörtgen alanı = 144 – 72 = 72 dm² bulunarak sorunun yanıtı elde edilmiş oldu.

Dolayısıyla kare panonun afişle kaplattığı kısım 72 dm², kaplanmayan kısım da 72 dm² olarak soruda istenen nihai cevap ortaya çıktı.


10. Kaynakça

  • MEB Ders Kitapları, Matematik 7. Sınıf, Temel Geometri Üniteleri.
  • Türev ve İntegral Yaklaşımları için: OpenStax “Geometry” modülleri (2021).
  • Ortaokul Matematik Dökümanları (Çeşitli PDF ve Online Kaynaklar).

Kısa Özet

Bir kenarı 12 dm olan kare panonun alanı 144 dm²’dir. Bu panonun içine diyagonalleri 12’şer dm olan eşkenar dörtgen afiş yerleştirilirse, afişin alanı 72 dm² olur. Sonuç olarak, pano yüzeyinde afiş haricinde kalan bölüm 72 dm²’lik bir alandır.

@ilayda78