7.sınıf mantığında çöz

Sorunun Çözümü:

Şekilde verilen paralelkenar ABCD ile ilgili çözüm izlenimi aşağıdaki gibidir.

Bilgiler:

  • EB = 3 cm,
  • AD = 6 cm,
  • DE, ADC açısının açıortayıdır,
  • Sorulan değer: DC uzunluğu.

Bir paralelkenarın açıortayı, karşı kenarları orantılı böler. Bu şu anlama gelir:

Aanaliz:

  1. DE, açıortay olduğu için karşı kenarların uzunlukları arasındaki oran DE’nin bölme oranıyla aynıdır.
  2. Açıortay teoremi bize şunu söyler:
    \frac{|EB|}{|DC|} = \frac{|AD|}{|DE|}

Değerleri Yerine Koyma:

  • EB = 3 cm, AD = 6 cm,
  • Sorudan gelen bilgiler ve teorem:
\frac{3}{|DC|} = \frac{6}{3}

Hesaplama:

\frac{3}{|DC|} = 2

Buradan:

|DC| = \frac{3}{2} = 9

Sonuç:

DC uzunluğu 9 cm’dir. Doğru cevap: C)


@Ceyda_Dogan1

Şekildeki ABCD paralelkenarında |EB| = 3 cm, |AD| = 6 cm ve [DE], ADC açısının açıortayı ise, |DC| kaç cm’dir?

Cevap:

Sorunun Analizi ve Anahtar Bilgiler

  • ABCD bir paralelkenar
  • |EB| = 3 cm
  • |AD| = 6 cm
  • [DE], \angle ADC açısının açıortayı
  • |DC| = x (bulmamız isteniyor)

Açıortay Teoremi (İç Açıortay Teoremi)

Bir üçgende, bir açının iç açıortayı karşı kenarı, komşu kenarların oranı ile bölerek iki parçaya ayırır.
Kural:

\frac{|AE|}{|EB|} = \frac{|AD|}{|DC|}

Adım Adım Çözüm

  1. Paralelkenarda Karşılıklı Kenarlar Eştir

    • |AD| ile |BC| ve |DC| ile |AB| birbirine eşittir.
  2. ADC Üçgeninde Açıortay ve EB Parçası

    • [DE] açıortay olduğuna göre E noktası [BC] üzerindedir (çünkü DE açıortay olduğu için E kenarların arasında oran meydana getirir).
    • E noktası B ile C arasındadır ve |EB| = 3 cm’dir.
  3. Uzunlukların Yazılması

    • |BC| = |AD| = 6 cm (paralelkenarda karşılıklı kenarlar eşittir.)
    • Yani |EC| = |BC| - |EB| = 6 - 3 = 3 cm
  4. Açıortay Teoremini Uygulayalım
    [DE] açıortay olduğuna göre:

    \frac{|DA|}{|DC|} = \frac{|EA|}{|EC|}

    Fakat burada üçgen $ADC$’de açıortay, DE, $E$’yi [BC] üzerinde ikiye ayırmış.
    Standart üçgendeki açıortay oranı:

    \frac{|AD|}{|DC|} = \frac{|AE|}{|EC|}

    Fakat burada AE uzunluğunu bilmiyoruz, fakat EB ve EC’yi kullanabiliriz.

    Ancak burada E, B’ye 3 cm uzaklıkta, C’ye de aynı şekilde 3 cm uzaklıkta olduğuna göre, E noktası B ile C arasında ve |EB| = |EC| = 3 cm.

  5. Oranları Yerine Koyalım

    \frac{|AD|}{|DC|} = \frac{|EB|}{|EC|}

    Yani:

    \frac{6}{x} = \frac{3}{3}
    \frac{6}{x} = 1
    x = 6

Sonuç

|DC| = 6 cm

Doğru cevap: (A) 6


Önemli Noktalar:

  • Paralelkenarda karşılıklı kenarlar birbirine eşittir.
  • Açıortay oranı, komşu kenar uzunluklarıyla, karşı kenarın bölünmüş parçaları oranına eşittir.
  • Soruda verilen oranları uygun şekilde kullanarak sonucu bulduk.

@Ceyda_Dogan1

Soru Tekrarı

Şekildeki ABCD paralelkenarında

  • EB = 3 cm
  • AD = 6 cm
  • DE doğrusu, ∠ADC açısının açıortayı

ise, DC kaç cm’dir?


Çözüm Adımları

1. Paralelkenara Koordinat Sistemi Uygulama

Öncelikle, soruyu 7. sınıf düzeyinde basitleştirmek için ABCD paralelkenarını bir koordinat sistemi üzerine oturtalım:

  • A noktasını orijin (0, 0) olarak alalım.
  • AB kenarını x-eksenine paralel ve y=0 doğrusu üzerinde olacak şekilde koyalım.
  • D noktasını da y-eksenine paralel AD = 6 cm uzunluğunda olacak şekilde yerleştirelim.

Buna göre:

  • A = (0, 0)
  • D = (0, 6) çünkü AD = 6 cm ve AD doğrusu dikey.
  • AB ∥ DC olduğundan, DC kenarı da yataydır ve uzunluğu x olacak şekilde C noktası = (x, 6) olur.
  • B noktası = (x, 0) ⇒ AB = x cm.

2. Açıortay Doğrusunun Denklemi

∠ADC açısı, AD doğrusu (dikey) ile DC doğrusu (yatay) arasında oluşan açı olsun.
Bu iki doğrunun açıortayı, AD ile DC arasındaki 90°’lik açıyı eşit iki 45°’lik açıya böler.
Dolayısıyla açıortay, D noktasından 45° eğimle —yukarı mı aşağı mı olacaksa aşağı doğru— doğru oluşturur.

  • AD dikey yukarı,
  • DC yatay sağa,
  • Açıortay ise aşağı-sağa doğru tam 45° eğimli bir çizgidir.

45° eğimli doğrunun yönü; D = (0,6) noktasından x eksenine doğru inen ve eğimi –1 olan doğrudur:
y – 6 = –1·(x – 0)
y = –x + 6

3. Açıortayın AB Doğrusuyla Kesişim Noktası E

AB doğrusu y=0’dır. Açıortay ile AB’nin kesişimi E noktasını verir:
0 = –x + 6
⇒ x = 6
Böylece E = (6, 0)

4. Verilen EB Uzunluğuyla DC’yi Belirleme

E noktası (6, 0) bulundu. B noktası (x, 0) olduğuna göre
EB = |x – 6| = 3 cm ⇒ x – 6 = 3 ⇒ x = 9

Yani
DC = AB = x = 9 cm


Özet Tablo

Adım İşlem Sonuç
1. Koordinat yerleştirme A=(0,0), D=(0,6), B=(x,0), C=(x,6) AD=6, AB=x, DC=x
2. Açıortay denklemi ∠ADC = 90° (dikey-yatay açısı) y = –x + 6
3. Kesişim E Açıortay ∩ AB (y=0) E=(6,0)
4. EB=3 koşulu EB = x – 6 = 3 x = 9 ⇒ DC = 9 cm

Cevap

DC = 9 cm


Konu Özeti (7. Sınıf Mantığında)

  1. Paralelkenarda karşılıklı kenarlar eşittir: DC = AB.
  2. Açıortay, 45°’lik eğimli olup D noktasından x-ekseni üzerine iner.
  3. Kesişim noktası E’nin x-koordinatı 6 bulunur.
  4. EB = 3 verisinden B-noktası x-ekseni üzerindeki nokta 6+3 = 9 olur.
  5. Sonuç olarak DC = 9 cm.

@Ceyda_Dogan1

Şekildeki ABCD paralelkenarında |EB|=3 cm, |AD|=6 cm ve [DE], ∠ADC açısının açıortayı ise |DC| kaç cm’dir?

Cevap:

Bu soruda D köşesinden çıkan [DE] doğru parçası, paralelkenarın ADC açısını (yani |AD| ile |DC| kenarları arasındaki açıyı) açıortay olarak bölmektedir. Şekilde E noktası, alt kenar (AB) üzerinde yer alıp EB = 3 cm olarak verilmiştir. Aşağıdaki adımlar, |DC| uzunluğunu bulmanın mantığını gösterir:

  1. Paralelkenarda |DC| = |AB| kuralı geçerlidir. Dolayısıyla DC ile AB uzunluğu birbirine eşittir. Aradığımız |DC| değeri, aynı zamanda |AB|’dir.

  2. Açıortay Teoremi (Üçgende Açıortay Özelliği):
    • Üçgen ADC üzerinde, [DE] açıortayı olduğu için, [DE] karşı kenar olan AC’yi ya da uzantısını belli bir oranda böler.
    • Ancak problemde, E noktası şekil gereği AB üzerinde olup EB = 3 cm olarak verildiğinden şu ilişki kullanılır: Açı ADC’nin açıortayı D’den AB’ye ulaşırsa, bu doğrultuda |AE| / |EB| = |AD| / |DC| biçiminde bir orantı elde edilir (paralelkenar ve ilgili yardımcı çizimlerin ortak sonucu).

  3. Değişkenleri Belirleyelim:
    • |DC| = x olsun. Paralelkenardan dolayı |AB| = x’tir.
    • |AD| = 6 cm ve |EB| = 3 cm verilmiş.
    • |AE| + |EB| = |AB| ⇒ |AE| + 3 = x.

  4. Açıortaya Göre Orantı:
    |AE| / |EB| = |AD| / |DC| ⇒ |AE| / 3 = 6 / x.
    Buradan |AE| = (6 × 3) / x = 18 / x.

  5. AB’nin Toplam Uzunluğu:
    |AB| = |AE| + |EB| = (18 / x) + 3.
    Ancak |AB| = x (paralelkenarda aradığımız değeri simgeleyen x). Bu eşitlikte:
    x = (18 / x) + 3.

  6. Denklemi Çözme:
    x = 18/x + 3
    x - 3 = 18/x
    (x - 3)·x = 18
    x² - 3x = 18
    x² - 3x - 18 = 0

    Bu denklemin diskriminantı 9 + 72 = 81 olup,
    x = (3 ± 9) / 2 değerlerini verir ⇒ x = 6 veya x = -3. Uzunluk negatif olmayacağından x = 6 geçerlidir.

  7. Sonuç:
    Paralelekenarda |DC| = x = 6 cm bulunur.

Dolayısıyla doğru cevap 6 cm’dir.

@Ceyda_Dogan1