7. Sınıf Fiilimsiler Isim Fiil Sıfat Fiil Zarf Fiil Bulma Öğrencilerin En Sık Yaptığı Hatalar ve Çözümleri

  1. Sınıf Fiilimsiler Isim Fiil Sıfat Fiil Zarf Fiil Bulma Öğrencilerin En Sık Yaptığı Hatalar ve Çözümleri

7. Sınıf Fiilimsiler (İsim-Fiil, Sıfat-Fiil, Zarf-Fiil) Bulma Rehberi: En Sık Yaptığı Hatalar ve Çözümleri

Önemli Noktalar

  • Fiilimsiler, fiil kök veya gövdelerine belirli ekler getirilerek türetilen; cümlede isim, sıfat veya zarf olarak görev yapan sözcüklerdir.
  • Fiilimsiler kip ve kişi eki almaz, ancak fiiller gibi olumsuzluk eki (-me / -ma) alabilirler.
  • Kalıcı isimler ve çekimli fiiller ile fiilimsileri birbirine karıştırmamak, sınavlarda soru kaçırmamanın temel anahtarıdır.

Fiilimsi (eylemsi); fiil kök veya gövdelerine getirilen özel eklerle türetilen, cümlede isim, sıfat veya zarf görevinde kullanılan fakat kip ve kişi eki almayan sözcük grubudur. 7. sınıf Türkçe dersinde isim-fiil, sıfat-fiil ve zarf-fiil olmak üzere üç grupta incelenir.


İçindekiler

  1. Fiilimsi Nedir ve Cümlede Nasıl Bulunur?
  2. Fiilimsi Türleri ve Pratik Kodlamaları
  3. Öğrencilerin En Sık Yaptığı 5 Büyük Hata ve Çözümleri
  4. Fiilimsi ile Çekimli Fiil Karşılaştırması
  5. Özet Tablo
  6. Sıkça Sorulan Sorular

Fiilimsi Nedir ve Cümlede Nasıl Bulunur?

Cümlede fiilimsiyi doğru şekilde bulabilmek için adım adım ilerlemek gerekir. Rastgele ek ezberlemek yerine mantığını kavratan 3 adımlı yöntem şu şekildedir:

  1. Yüklemi (Çekimli Fiili) Bulun ve Eleyin: Cümlenin ana yargısını bildiren kip ve kişi eki almış yüklemi belirleyin.
  2. Kalan Sözcükler Arasında Fiil Kökü / Gövdesi Arayın: İsim soydu sözcükleri doğrudan eleyin.
  3. Olumsuzluk Eki Testi Yapın: Bulduğunuz fiil köklü sözcüğe -me / -ma olumsuzluk eki getirilebiliyorsa ve sözcük zaman/şahıs eki almamışsa o sözcük bir fiilimsidir.

:light_bulb: Pratik İpucu: Bir sözcük fiil kökünden türemiş olmasına rağmen cümlede mak/mek veya olumsuzluk eki alabiliyorsa ama zaman bildirmiyorsa kesinlikle fiilimsidir.


Fiilimsi Türleri ve Pratik Kodlamaları

  1. sınıf müfredatında yer alan üç fiilimsi türü ve bunların pratik hatırlatma kodlamaları aşağıda verilmiştir:

1. İsim-Fiil (Mastarkımsı)

Fiil kök veya gövdelerine getirilen eklerle yapılır. Cümlede isim görevinde kullanılır.

  • Ekler: -ma, -ış, -mak
  • Akılda Kalıcı Kodlama: “MA-YIŞ-MAK”
  • Örnek: “Kitap okumayı alışkanlık haline getirmelisiniz.”

2. Sıfat-Fiil (Ortaç)

Fiil kök veya gövdelerine gelerek sözcüğü sıfat yapan eklerdir. Niteledikleri isimle birlikte sıfat tamlaması kurarlar.

  • Ekler: -an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş
  • Akılda Kalıcı Kodlama: “AN-ASI-MEZ-AR-DİK-ECEK-MİŞ”
  • Örnek: “Kırılan bardağı dikkatlice çöpe attı.”

3. Zarf-Fiil (Bağlaç / Ulaç)

Fiillere getirilerek durum veya zaman bildiren zarflar oluşturan eklerdir.

  • Ekler: -ken, -alı, -asıya, -aye, -ip, -arak, -erek, -dıkça, - eceksine, -maksızın
  • Akılda Kalıcı Kodlama: “Kenyalı asiye ince ipi arayıp…”
  • Örnek: “Derslerine çalışarak başarılı oldu.” (Nasıl oldu? Çalışarak → Durum)

Öğrencilerin En Sık Yaptığı 5 Büyük Hata ve Çözümleri

Yazılı sınavlarda ve testlerde en çok puan kaybına yol açan noktalar şunlardır:

Hata 1: Kalıcı İsim ile İsim-Fiili Karıştırmak

Fiilimsi eklerini alan bazı sözcükler zamanla bir nesnenin veya kavramın somut adı haline gelir. Bu sözcükler artık fiilimsi kabul edilmez.

  • :cross_mark: Yanlış Düşünce: “Dondurma çok lezzetliydi.” cümlesindeki “dondurma” fiilimsidir.
  • :white_check_mark: Doğru Yaklaşım: Buradaki “dondurma” bir yiyecek adı olduğu için kalıcı isimdir. Olumsuzu (“dondurmama”) yapılamaz.
  • :light_bulb: Çözüm: Sözcüğe olumsuzluk eki -me/-ma getirin. Anlamlı olmuyorsa kalıcı isimdir: “Bakkaldan dondurma aldım.” (Kalıcı İsim) / “Eti dondurma işlemi uzun sürdü.” (İsim-fiil).

Hata 2: Sıfat-Fiil Eki ile Zaman Ekini Karıştırmak

-ar, -er, -dik, -ecek, -miş ekleri hem zaman eki (kip) hem de sıfat-fiil eki olarak kullanılabilir.

  • :cross_mark: Yanlış Düşünce: “Gelecek hafta sınav var.” ile “O da bizimle gelecek.” cümlelerindeki ekler aynıdır.
  • :white_check_mark: Doğru Yaklaşım: İlk cümledeki “gelecek hafta” isimden önce gelip onu nitelediği için sıfat-fiildir. İkinci cümledeki “gelecek” ise cümlenin yüklemidir ve gelemeyebilir / gelecek zaman kipidir.

Hata 3: Adlaşmış Sıfat-Fiilleri Gözden Kaçırmak

Sıfat-fiillerin nitelediği isim düştüğünde sıfat-fiil tek başına kalır ve adlaşır. Öğrenciler bu sözcükleri genelde fiilimsi olarak tanımakta zorlanır.

  • Örnek: “Gelenler içeri buyursun.”
  • Açıklama: “Gelen insanlar” ifadesindeki “insanlar” ismi düşmüştür. “Gelenler” sözcüğü adlaşmış sıfat-fiildir ve fiilimsi sayılmaya devam eder.

Hata 4: Olumsuzluk Eki (-me/-ma) ile İsim-Fiil Ekini Karıştırmak

  • Örnek: “Bu saatte dışarı çıkma.” (Olumsuzluk eki / Çekimli Fiil)
  • Örnek: “Dışarı çıkma yasağı geldi.” (İsim-fiil eki)

Hata 5: Çekimli Fiili Fiilimsi Sanmak

Kip ve şahıs eki almış fiiller yüklem oluşturur ve kesinlikle fiilimsi değildir.

  • :cross_mark: Yanlış: “Çocuklar bahçede koştu.” (Koştu = Çekimli fiil)
  • :white_check_mark: Doğru: “Bahçede koşan çocuklar eğlendi.” (Koşan = Sıfat-fiil)

Fiilimsi ile Çekimli Fiil Karşılaştırması

Özellik Fiilimsi (Eylemsi) Çekimli Fiil
Kip Eki Alır mı? :cross_mark: Hayır :white_check_mark: Evet (Haber / Dilek)
Şahıs Eki Alır mı? :cross_mark: Hayır :white_check_mark: Evet (1., 2., 3. şahıs)
Olumsuzluk Eki Alır mı? :white_check_mark: Evet (-me / -ma) :white_check_mark: Evet (-me / -ma)
Cümledeki Görevi İsim, Sıfat, Zarf Yüklem (Ana yargı)
Kalıcı İsim Olabilir mi? Zamanla dönüşebilir Dönüşmez

Özet Tablo

Fiilimsi Türü En Çok Kullanılan Ekler Örnek Sözcük Cümle İçi Kullanım
İsim-Fiil -ma, -ış, -mak okuma Okuma salonuna geçti.
Sıfat-Fiil -an, -ar, -dik, -ecek, -miş tükenmez Tükenmez kalemle yazdı.
Zarf-Fiil -arak, -ip, -ken, -dıkça koşarak Eve koşarak gitti.

Sıkça Sorulan Sorular

1. Bir cümlede birden fazla fiilimsi bulunabilir mi?
Evet, bir cümlede aynı veya farklı türden dilediğiniz kadar fiilimsi bulunabilir. Cümledeki fiilimsi sayısı, o cümledeki yan cümlecik sayısına eşittir.

2. “Çıkış”, “Ekmek”, “Kazma” gibi sözcükler her zaman kalıcı isim midir?
Hayır, kullanıldığı cümleye göre değişir. “Fırından iki ekmek aldım” cümlesinde kalıcı isimken, “Tarlaya tohum ekmek zordur” cümlesinde isim-fiildir.

3. Fiilimsiler olumsuzluk eki alabilir mi?
Evet, alabilir. Örneğin: “Soruları anlamayan öğrenciler vardı.” cümlesindeki “anla-ma-yan” yapısındaki “-ma” olumsuzluk eki, “-an” ise sıfat-fiil ekidir.


Fiilimsiler konusunda takıldığınız belirli bir soru tipi veya ayırt etmekte zorlandığınız örnek cümleler var mı? Örnek bir soru paylaşırsanız birlikte adım adım analiz edebiliriz!