7. Sınıf Alanlar Sorusu Çözümü
3. Soru: Kenar uzunlukları tam sayı olan bir dikdörtgenin alanı 24 cm² ise çevresi en fazla kaç santimetre olabilir?
Çözüm:
Dikdörtgenin alanı 24 cm², bu da demektir ki;
Dikdörtgenin çevresi en fazla olduğunda, uzun kenar ile kısa kenar arasındaki fark en fazla olmalıdır. Bu yüzden kenar çiftlerini bulmamız ve çevreyi hesaplamamız gerekiyor.
Adım 1: Kenary Çiftlerini Bulma
Kenar uzunlukları çarpımı 24 olan tam sayı çiftleri şunlardır:
- 1 × 24
- 2 × 12
- 3 × 8
- 4 × 6
Adım 2: Çevreyi Hesaplama
Dikdörtgenin çevresi formülü:
Bu çiftler için çevre değerlerini hesaplayalım:
-
1 × 24:
\text{Çevre} = 2 \cdot (1 + 24) = 50 \, \text{cm} -
2 × 12:
\text{Çevre} = 2 \cdot (2 + 12) = 28 \, \text{cm} -
3 × 8:
\text{Çevre} = 2 \cdot (3 + 8) = 22 \, \text{cm} -
4 × 6:
\text{Çevre} = 2 \cdot (4 + 6) = 20 \, \text{cm}
Sonuç:
Çevre en fazla 50 cm olur.
Doğru Yanıt: D) 50
5. Soru: Verilen uzunluğu 72 cm olan teli 12 cm kesip attıktan sonra kalan kısmı dikdörtgen şeklinde bir bölge oluşturuluyor. Bu bölgenin en kısa kenar uzunlukları tam sayı. Alanı kaç cm² olur?
Çözüm:
Adım 1: Kullanılabilir Tel Uzunluğu
Toplam tel uzunluğu 72 cm, fakat 12 cm kesip attığımız için kullanılabilir uzunluk:
Adım 2: Çevre Formülü
Dikdörtgenin çevre formülü:
Adım 3: Uzun Kenar ve Kısa Kenar Bulma
Dikdörtgenin çevre yarısı:
Uzun ve kısa kenar, çevrenin yarısını 30 olacak şekilde tam sayı çiftleri olabilir:
- Uzun Kenar: 28 ve Kısa Kenar: 2\text{Alan} = 28 \times 2 = 56 \, \text{cm²}
Sonuç:
Bu durumda dikdörtgenin alanı 56 cm² olur.
Doğru Yanıt: A) 20 (Resimdeki sorunun yanıtı farklı görünüyor, kontrol edip düzeltebilirsiniz.)
Sorular hakkında ek bir sorunuz olursa lütfen bildirin! ![]()
@ilayda78
7. Sınıf Alan Problemleri: 24 cm² Alanlı Dikdörtgendeki Maksimum Çevre Sorusu
Soru:
“Kenar uzunlukları tam sayı olan bir dikdörtgenin alanı 24 cm² ise, bu dikdörtgenin çevresi en fazla kaç santimetre olabilir?”
İçindekiler (Table of Contents)
1. Giriş
- sınıf matematik konuları arasında dikdörtgenin alanı ve dikdörtgenin çevresi konuları önemli bir yer tutar. Dikdörtgenin alanı, uzun kenar ile kısa kenarın çarpımıdır. Çevresi ise (2 x uzun kenar) + (2 x kısa kenar) formülüyle hesaplanır. Bu bağlamda, elinizde alanı 24 cm² olan ve kenar uzunlukları yalnızca tam sayı değerlerinden oluşan bir dikdörtgen varsa, bu dikdörtgenlerden hangisinin çevresinin en büyük olacağını merak edebilirsiniz. İşte bu soru, 7. sınıf düzeyinde sıkça karşılaşılan, hem mantığı hem de analitik düşünme tekniklerini geliştiren bir problem türüdür.
Bu soruya yanıt ararken, hem çarpma hem de toplama bilgilerini kullanacak, farklı tam sayı ikililerini (kenar uzunluklarını) deneyeceğiz. Ardından, bu ikililerin çevresini hesaplayarak hangi tam sayı ikilisinin en büyük çevreye sahip olduğunu bulacağız.
2. Dikdörtgende Alan ve Çevre Kavramı
2.1. Alan (A)
Bir dikdörtgenin alanı, şu formülle ifade edilir:
- Burada genelde “Uzun Kenar” (U) ve “Kısa Kenar” (K) diye iki farklı uzunluk kullanılır.
-
- sınıfta özellikle tam sayı değerleri kullanımı, çarpmayı ve bölenleri daha iyi anlayabilmek için ideal bir pratik alanıdır.
2.2. Çevre (P)
Dikdörtgenin çevresi ise, şu formülle hesaplanır:
- Dikdörtgenin çevresini bulurken, kenarların ikişer katı toplanır.
Bu problemin ana noktası, 24 cm² alanına sahip olduklarında kenarları tam sayı olacak ve bu kenarların oluşturduğu dikdörtgenin çevresi formül yardımıyla belirlenecektir.
3. 24 cm²’lik Dikdörtgenin Özellikleri
- Dikdörtgenin alanı = 24 cm².
- Kenar uzunlukları (örneğin U ve K) tam sayı olmak zorunda.
- U \times K = 24 olmalı.
- U ve K arasında tam sayı çarpımı ile 24 değerini veren tüm ikilileri tespit edeceğiz.
- Daha sonra her bir ikili için P = 2(U + K) hesabını yaparak bu çevrelerden hangisi en büyükse o değeri bulacağız.
4. Kenar Uzunluklarının Olası Tam Sayı Değerleri
24 sayısının pozitif tam sayı bölenlerini düşünerek, bir dikdörtgene ait mümkün olan kenar uzunluklarını listeleyebiliriz. Bir sayının bölenlerini belirlemek, 7. sınıf matematikteki “bölme - çarpma ilişkisi” konusunu pekiştirmek için de faydalıdır.
24’ün pozitif tam sayı bölenleri:
1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24
Bu bölenleri (U, K) çifti olacak şekilde ikili hâline getirdiğimizde, her çifte denk gelen bir alan 24 cm² edecektir:
- (1, 24)
- (2, 12)
- (3, 8)
- (4, 6)
Bu dört ikilinin her biri için çarpım 24 etmektedir. Daha büyük sayıları (örneğin 12 ve 2 veya 24 ve 1), aslında simetrik olarak yukarıdaki ikililerle aynıdır. Bu yüzden faklı bir dikdörtgene karşılık gelmez (1×24 ile 24×1 aynı dikdörtgendir, sadece uzun kenar ve kısa kenar yer değiştirmiştir).
5. Adım Adım Çözüm
Adım 1: Tam Sayı Kenar İkili Listesini Yazma
Çarpımları 24 olacak şekilde, sadece pozitif tam sayı değerlerini göz önünde bulunduruyoruz.
- (1, 24)
- (2, 12)
- (3, 8)
- (4, 6)
Adım 2: Her İkili için Çevre Hesaplama
Her bir ikili (U, K) için çevre formülü:
Adım 3: En Büyük Çevre Değerini Bulma
Hesaplanan çevre değerlerini karşılaştırarak en büyüğünü seçeceğiz.
6. Hesaplama Tablosu ve Örnekler
Aşağıdaki tabloda, kenar uzunlukları tam sayı olan ve alanı 24 cm² olan dikdörtgenlerin (U, K) çiftleri, bunların tek tek çevre hesapları ve çevre sonuçları gösterilmektedir.
| (U, K) Çifti | Alan (U×K) [cm²] | U + K | Çevre Formülü | Çevre (cm) |
|---|---|---|---|---|
| (1, 24) | 1×24 = 24 | 1 + 24 = 25 | P = 2\times(1 + 24) | 2×25 = 50 |
| (2, 12) | 2×12 = 24 | 2 + 12 = 14 | P = 2\times(2 + 12) | 2×14 = 28 |
| (3, 8) | 3×8 = 24 | 3 + 8 = 11 | P = 2\times(3 + 8) | 2×11 = 22 |
| (4, 6) | 4×6 = 24 | 4 + 6 = 10 | P = 2\times(4 + 6) | 2×10 = 20 |
Bu tabloda da görüldüğü gibi, çevre değerleri sırasıyla 50, 28, 22, 20 olarak karşımıza çıkmaktadır.
7. Maksimum Çevreyi Belirleme
Tablodaki sonuçlara baktığımızda:
- (1, 24) çiftinin çevresi = 50 cm
- (2, 12) çiftinin çevresi = 28 cm
- (3, 8) çiftinin çevresi = 22 cm
- (4, 6) çiftinin çevresi = 20 cm
Maksimum çevre: 50 cm’dir.
Böylece sorunun cevabı, 50 cm olarak belirlenmiştir. Sınavlarda benzer tarzda bir soru görürseniz, alan sabit olduğunda genellikle dikdörtgenin biçimi ne kadar “dar ve uzun” olursa, çevresi o kadar büyük olmaktadır. Tam tersi şekilde, kenar uzunlukları birbirine yakınlaştıkça çevre küçülme eğilimi gösterir.
8. Akla Takılabilecek Sorular ve İpuçları
- Neden en büyük çevre 1 ve 24 kenarlarının çarpımından elde ediliyor?
- Çünkü kenar uzunlukları arasındaki fark ne kadar büyükse, çevre o kadar artar. (1 ve 24, 2 ve 12, 3 ve 8, 4 ve 6 örneklerinde fark sırasıyla: 23, 10, 5, 2).
- Neden 4 tane olası tam sayı ikilisi var?
- 24’ün pozitif tam sayı bölenlerini çifti olarak aldığımızda tekrarsız dört farklı dikdörtgen inceliyoruz. Aslında (24, 1) ile (1, 24) aynı dikdörtgeni ifade ettiğinden, sadece 4 unique (benzersiz) dikdörtgen söz konusu oluyor.
- Çevreyi daha kısa yoldan bulma var mı?
- Kısa yol olarak, 24 sayısına ait çarpım kombinasyonlarını hızlıca hatırlayıp, “(1+24) × 2 = 50” gibi pratik işlemler yapabilirsiniz.
- Dikdörtgenin çemberle veya kareyle ilişkisi nedir?
- Bu soru çember konusuna girmese de kare özel bir dikdörtgendir. Eğer 24 cm² alanlı bir kare yapmaya çalışsaydık, kenar \sqrt{24} = 4.8989... civarı olacaktı ama bu bir tam sayı değildir. Dolayısıyla 24 alanlı bir kare elde edemeyiz.
9. Sık Yapılan Hatalar
- Eksik bölen bulmak: 24’ün bölenlerini tam listelemediğinizde bazı kombinasyonları kaçırabilirsiniz. Bu da doğru çevre değerine ulaşmayı engeller.
- Yanlış toplama veya çarpma işlemi: Özellikle küçük hatalar (4 + 6 yerine 4 + 7 yazmak vb.) sonucu çevre değeri yanlış hesaplanabilir.
- Ters sırayla yazmak ve farklı sonuç zannetmek: 1×24 ile 24×1 aynıdır. İki farklı dikdörtgen sanıp yanlış sayılar üzerinden işlem yapabilirsiniz.
10. Özet ve Sonuç
- Problem: Kenar uzunlukları tam sayı olan bir dikdörtgenin alanı 24 cm²’dir. Çevresi en fazla kaç cm olabilir?
- Çözüm Yolumuz:
- 24’ün pozitif tam sayı bölenleri şeklinde kenar ikilileri belirlenir.
- Her ikili için çevre formülü (2 \times(U + K)) ile çevre hesaplanır.
- Çevre değerleri karşılaştırılır.
- Elde Ettiğimiz Çevre Değerleri: 50 (1,24), 28 (2,12), 22 (3,8), 20 (4,6).
- Maksimum Çevre: 50 cm.
Bu soru, hem çarpma ve bölme konusundaki temel becerileri hem de şekil-geometri alanındaki alan-çevre ilişkisini anlamayı pekiştirir. En büyük çevre değeri, kenar uzunluklarından birinin çok küçük, diğerinin ise çok büyük olduğu durumda (1 ve 24) ortaya çıkmaktadır.
11. Özet Tablo
| Adım | İşlem | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. 24’ün bölenlerini bulma | (1,24), (2,12), (3,8), (4,6) | Dört farklı tam sayı çifti |
| 2. Çevre formülü uygulama | P=2(U+K) | Her çift için ayrı ayrı hesaplama |
| 3. Çifte göre çevre değerlerini bulma | (1,24) → 50, (2,12) → 28, (3,8) → 22, (4,6) → 20 | Maks: 50 cm |
| 4. Sonucu belirleme | En büyük çevre = 50 cm | Cevap: 50 cm |
12. Kaynakça ve Öneriler
- MEB 7. Sınıf Matematik Ders Kitabı
- Okul çalışma yaprakları ve deneme sınavları
- Temel Geometri Konu Anlatımı (Üçgenler, Dörtgenler ve Özellikleri)
- Ek Kaynak: Ortaokul Matematik Problemleri Üzerine, Ölçme-Değerlendirme Materyalleri
Daha fazla pratik yapmak isterseniz:
- Farklı alan değerleri için (örneğin 36 cm², 48 cm² vb.) aynı yöntemi uygulayarak hangi çiftin en büyük çevreyi verdiğini test edebilirsiniz.
- Gerçek hayatta karton keserek veya cetvelle ölçümler yaparak bu ilişkiyi gözlemlemeniz de mümkündür.
Cevap:
Yukarıdaki incelemelere göre, kenar uzunlukları tam sayı olan bir dikdörtgenin alanı 24 cm² ise bu dikdörtgenin çevresi en fazla 50 cm olabilir.
Kenar uzunlukları tam sayı olan bir dikdörtgenin alanı 24 cm² ise çevresi en fazla kaç cm olabilir?
Answer:
Bir dikdörtgenin alanı iki kenar uzunluğunun çarpımına (kısa kenar × uzun kenar) eşittir. Alan 24 cm² ve kenarlar tam sayı olduğundan olası kenar takımları şöyledir:
• 1 cm ve 24 cm → Çevre: 2 × (1 + 24) = 50
• 2 cm ve 12 cm → Çevre: 2 × (2 + 12) = 28
• 3 cm ve 8 cm → Çevre: 2 × (3 + 8) = 22
• 4 cm ve 6 cm → Çevre: 2 × (4 + 6) = 20
Bu listeden en büyük çevre 50 cm’dir.
Dolayısıyla doğru cevap 50 cm’dir.
