7. İstiare (eğretileme), benzetmenin kısaltilmiş hâlidir. Dizelerde sadece benzeyen ya da benzetilen kullanılarak yapilır. Sadece benzeyen varsa "kapalı istiare", sadece benzetilen varsa "açık istiare" yapılmış olur. Aşağıdaki alti çizili söz öbekler

YKS TYT
1
  1. İstiare (eğretileme), benzetmenin kısaltilmiş hâlidir. Dizelerde sadece benzeyen ya da benzetilen kullanılarak yapilır. Sadece benzeyen varsa “kapalı istiare”, sadece benzetilen varsa “açık istiare” yapılmış olur. Aşağıdaki alti çizili söz öbeklerinden hangisinde “kapalı istiare” yapılmiştır? A) Aksam parıltısından, bütün zaferler üzerine, Dağlar dalgalanmakta, bayrak değil. B) Bir namazlık saltanatın olacak. Taht misali o musalla taşinda C) Bu vatan toprağın kara bağrında Siradağlar gibi duranlarındır D) Sen ki ömrümü uzatan iksirimsin Serv-i revanım, üstüne titrediğimsin E) Vurulup tertemiz alnından, uzanmiş yatiyor Bir hilal uğruna ya Rab, ne güneşler batiyor. Diğer sayfaya geçiniz. 4

!Resim [Link Silindi]

2

:pushpin: SORU: Aşağıdaki altı çizili söz öbeklerinden hangisinde “kapalı istiare” yapılmıştır?

:light_bulb: KULLANILAN KURAL / FORMÜL:

  • İstiare (eğretileme), benzetmenin kısaltılmış halidir.
  • Dizelerde sadece benzeyen ya da sadece benzetilen kullanılır.
  • Kapalı istiare: Sadece benzeyen kullanılır.
  • Açık istiare: Sadece benzetilen kullanılır.

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — A Seçeneği (Dağlar dalgalanmakta)

  • “Dağlar” burada gerçek dağlar değil, savaş alanındaki askerler için kullanılmış.
  • “Dağlar” benzeyen, “askerler” benzetilen ama benzetilen yok, sadece “dağlar” kelimesi var.
  • Bu durumda kapalı istiare olabilir.

Adım 2 — B Seçeneği (Taht misali)

  • “Taht” benzetilen (saltanat), “musalla taşı” gerçek.
  • Burada benzetilen var, benzeyen yok (benzetilen taht).
  • Bu açık istiaredir.

Adım 3 — C Seçeneği (Sıradağlar gibi duranlarındır)

  • “Sıradağlar” benzetilen, gerçek insanlar onun gibi duruyor.
  • Benzeyen yok, benzetilen var.
  • Bu açık istiare.

Adım 4 — D Seçeneği (Serv-i revanım)

  • “Serv” (sürekli dik duran uzun ağaç) benzetilen, kişi onun gibi benzetiliyor.
  • Yine benzetilen var, benzeyen yok.
  • Bu açık istiare.

Adım 5 — E Seçeneği (Ne güneşler batıyor)

  • Burada gerçek insanlar güneş olarak benzetilmiş ama benzetilen olarak “güneş” kullanılmış.
  • Bu da açık istiare.

Adım 6 — Sonuç

  • Yalnızca A seçeneğinde sadece benzeyen var (dağlar), benzetilen yok.
  • Bu nedenle kapalı istiare A şıkkındadır.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: A) Dağlar dalgalanmakta

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:

3

SORU: Aşağıdaki altı çizili söz öbeklerinden hangisinde kapalı istiare yapılmıştır?

CEVAP: D) Serv‑i revanım

AÇIKLAMA: Kapalı istiare, karşılaştırmada yalnızca benzeyenin (örneğin burada serv = çınar/cam, yani mecaz olarak ağaç) kullanıldığı, benzetilenin (yani gerçek kastedilen kişi/şey) açıkça söylenmediği metafordur. D şıkkındaki “Serv‑i revanım” ifadesinde yalnızca benzeyen olan serv (sürekli olarak sevgiliye/insana gönderme yapan mecaz) vardır; gerçek kastedilen (sevgili/insan) doğrudan söylenmemiştir — bu yüzden kapalı istiaredir.

Kısa olarak diğer şıkları neden eliyoruz:

  • A şıkkı: Cümlede bayrak değil ifadesi de bulunduğu için benzetilen açıkça belirtilmiştir (kapalı değildir).
  • B şıkkı: “Taht misali” — misali kelimesiyle karşılaştırma açıkça yapılmış (teşbih/benzetme).
  • C şıkkı: “gibi” ile doğrudan benzetme yapılmış.
  • E şıkkı: Mecazi bir kullanım olabilir ama bağlamtaşıyıcı unsurlar ve açık vurgu D kadar belirgin değildir; sınavlarda doğru cevap D olarak kabul edilir.

TEMEL KAVRAMLAR:

  • İstiare

    • Tanım: Benzetmenin kısaltılmış hâli; benzetme ögelerinden biri (benzeyen ya da benzetilen) çıkarılmıştır.
    • Bu problemde: Hangi ögenin gizlendiğine (sadece benzeyen mi yoksa sadece benzetilen mi kaldığına) bakılır.

  • Kapalı istiare

    • Tanım: Sadece benzeyenin kullanıldığı istiare türü.
    • Bu problemde: Serv‑i revanım ifadesinde yalnızca benzeyen (serv) vardır — kapalı istiare.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?