7-ci Sinif Diaqnostik Qiymətləndirmə — Riyaziyyat və Azərbaycan Dili Həlləri
Aşağıda təqdim olunan sualların hər biri üçün addım-addım ətraflı izahlar və düzgün cavablar qeyd olunmuşdur.
Mündəricat
- Riyaziyyat Bölməsi (Suallar 1–15)
- Azərbaycan Dili Bölməsi (Suallar 16–30)
- Düzgün Cavablar Cədvəli
Riyaziyyat Bölməsi
Sual 1
Kullanılan Qayda: Kəsrlərin toplanması və çıxılması zamanı ortaq məxrəc tapılır. 6, 4, 3 üçün ƏKOB = 12-dir.
Həll Addımları:
Addım 1 — Ortaq məxrəcə gətirmə:
\frac{5}{6} - \frac{1}{4} + \frac{1}{3} = \frac{5 \cdot 2 - 1 \cdot 3 + 1 \cdot 4}{12}
Addım 2 — Əməliyyatın hesablanması:
\frac{10 - 3 + 4}{12} = \frac{11}{12}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: B) 11/12
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 2
Kullanılan Qayda: Faizinə görə ədədin tapılması üçün verilən ədəd 100-ə vurulub faiz göstəricisinə bölünür.
Həll Addımları:
Addım 1 — Tənliyin qurulması:
x \cdot \frac{40}{100} = 28
Addım 2 — Naməlum vuruğun tapılması:
x = 28 \cdot \frac{100}{40} = \frac{2800}{40} = 70
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: C) 70
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 3
Kullanılan Qayda: Xətti tənliklərin həllində dəyişənlər bir tərəfə, məlum ədədlər digər tərəfə keçirilir.
Həll Addımları:
Addım 1 — Hədlərin qruplaşdırılması:
3x - 7 = 2x + 11
3x - 2x = 11 + 7
Addım 2 — Nəticənin tapılması:
x = 18
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: C) 18
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 4
Kullanılan Qayda: Ədədlərdən biri x, digəri x + 12 kimi qəbul edilir.
Həll Addımları:
Addım 1 — Tənliyin qurulması:
x + (x + 12) = 54
2x + 12 = 54
Addım 2 — Kiçik və böyük ədədin tapılması:
2x = 54 - 12 = 42 \implies x = 21 \text{ (kiçik ədəd)}
\text{Böyük ədəd} = 21 + 12 = 33
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: C) 33
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 5
Kullanılan Qayda: Ədədi ardıcıllıqda artım addımları hər dəfə 2 vahid çoxalır (+4, +6, +8, +10, +12).
Həll Addımları:
- 3 + 4 = 7
- 7 + 6 = 13
- 13 + 8 = 21
- 21 + 10 = 31
- 31 + 12 = 43
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: C) 43
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 6
Kullanılan Qayda: Perimetr P = 2 \cdot (a + b), Sahə S = a \cdot b.
Həll Addımları:
Addım 1 — Enin tapılması:
2 \cdot (15 + b) = 46 \implies 15 + b = 23 \implies b = 8\text{ sm}
Addım 2 — Sahənin hesablanması:
S = 15 \cdot 8 = 120\text{ sm}^2
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: B) 120
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 7
Kullanılan Qayda: Əməllər sırasına görə ilk olaraq qüvvətə yüksəltmə, sonra vurma, ən sonda toplama yerinə yetirilir.
Həll Addımları:
Addım 1 — Qüvvətlərin hesablanması:
2^3 = 8, \quad 3^2 = 9
Addım 2 — Vurma və toplama əməli:
8 + 9 \cdot 2 = 8 + 18 = 26
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: C) 26
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 8
Kullanılan Qayda: Ədədin faiz artımı: A_{\text{yeni}} = A + A \cdot \frac{p}{100}.
Həll Addımları:
Addım 1 — Artım məbləğinin tapılması:
80 \cdot \frac{25}{100} = 20\text{ manat}
Addım 2 — Yeni qiymətin hesablanması:
80 + 20 = 100\text{ manat}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: C) 100
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 9
Kullanılan Qayda: Verilmiş qiymətlər ifadədə yerinə yazılır və mənfi ədədlərlə əməliyyat qaydası tətbiq olunur.
Həll Addımları:
2a - b = 2 \cdot (-3) - 5 = -6 - 5 = -11
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: A) -11
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 10
Kullanılan Qayda: Üçbucağın daxili bucaqlarının cəmi 180^\circ-dir.
Həll Addımları:
Addım 1 — İki bucağın cəmi:
45^\circ + 65^\circ = 110^\circ
Addım 2 — Üçüncü bucağın tapılması:
180^\circ - 110^\circ = 70^\circ
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: C) 70°
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 11
Kullanılan Qayda: Kəsrləri müqayisə etmək üçün onları onluq kəsr şəklinə gətirmək olar.
Həll Addımları:
- A) \frac{5}{8} = 0.625
- B) \frac{3}{5} = 0.600
- C) \frac{7}{10} = 0.700
- D) \frac{2}{3} \approx 0.666...
Ən böyük qiymət 0.700-dür.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: C) 7/10
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 12
Kullanılan Qayda: İşçi sayı ilə görülən işin müddəti tərs mütənasibdir (işçi sayı artdıqca vaxt azalır).
Həll Addımları:
1\text{ işçi} \longrightarrow 12\text{ gün}
3\text{ işçi} \longrightarrow t\text{ gün}
t = \frac{1 \cdot 12}{3} = 4\text{ gün}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: B) 4
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 13
Kullanılan Qayda: Kəsr tənliyi həll etmək üçün hər iki tərəf ortaq məxrəcə (10) vurulur.
Həll Addımları:
Addım 1 — Ortaq məxrəcə gətirmə:
\frac{2x + x}{10} = 9 \implies \frac{3x}{10} = 9
Addım 2 — Dəyişənin tapılması:
3x = 90 \implies x = 30
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: C) 30
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 14
Kullanılan Qayda: Getdiyimiz yol S = v \cdot t. 2\text{ saat } 30\text{ dəqiqə} = 2.5\text{ saat}.
Həll Addımları:
S = 72 \cdot 2.5 = 180\text{ km}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: C) 180
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sual 15
Kullanılan Qayda: Ədədi x qəbul edib tənlik qururuq.
Həll Addımları:
Addım 1 — Kəsrlərin toplanması:
\frac{1}{3}x + \frac{1}{6}x = 25 \implies \frac{2x + x}{6} = 25 \implies \frac{3x}{6} = 25
Addım 2 — Tənliyin həlli:
\frac{x}{2} = 25 \implies x = 50
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cavab: C) 50
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Azərbaycan Dili Bölməsi
Sual 16
- Təhlil: B variantında “oxunmuş” sözü -mış⁴ şəkilçisi qəbul edərək hərəkət məzmunlu əlamət bildirən feli sifətdir. Digər variantlarda isə sadə feli xəbərlər işlənmişdir.
Cavab: B) Oxunmuş kitab masanın üstündə idi.
Sual 17
- Təhlil: Küləyin “pıçıldaşması” insana məxsus xüsusiyyətin təbiət hadisəsinin üzərinə köçürülməsidir. Bu bədii ifadə vasitəsi şəxsləndirmə (təşxis) adlanır.
Cavab: C) şəxsləndirmə
Sual 18
- Təhlil: “Kitabxana” sözü “kitab” kökündən və -xana leksik (sözdüzəldici) şəkilçisindən ibarət düzəltmə isimdir. “Daş”, “kitab”, “qələm” isə sadə sözlərdir.
Cavab: C) kitabxana
Sual 19
- Təhlil: “Sakitcə” sözü hərəkətin icra tərzini bildirir (“necə çıxdı?”) və felə aid olduğu üçün tərzi-hərəkət zərfidir.
Cavab: B) zərf
Sual 20
- Təhlil: C variantındakı “ayaqqabı” sözü iki müstəqil sözün (“ayaq” və “qab”) birləşməsindən yaranmış mürəkkəb sözdür.
Cavab: C) O, ayaqqabısını təmizlədi.
Sual 21
- Təhlil: Cümlələrdə “gözəl” sözünün işlənmə mövqeyi:
- A, B, D variantlarında birbaşa ismin qarşısında gələrək onun əlamətini bildirən sifətdir.
- C variantında isə “gözəl” sözü tərz bildirərək felin qarşısında gəlmişdir (zərf mövqeyindədir).
Cavab: C) Gözəl danışdı və hamı ona qulaq asdı.
Sual 22
- Təhlil: “Kitabı” sözü adlıq deyil, müəyyən təsirlik haldadır və “nəyi oxudu?” sualına cavab verərək vasitəsiz tamamlıq funksiyasını daşıyır.
Cavab: B) Şagird kitabı oxudu.
Sual 23
- Təhlil: “Yağış yağdığı üçün” tərkibi yolların islanmasının səbəbini göstərir (“nə səbəbə yollar islandı?”).
Cavab: B) səbəb
Sual 24
- Təhlil: “Gül” sözü həm isim (çiçək mənasında), həm də fel (gülmək hərəkəti mənasında) kimi işlənə bilən omonimdir.
Cavab: A) gül
Sual 25
- Təhlil: “Gedəcəyəm” felində -əcək² şəkilçisi hərəkətin gələcəkdə mütləq icra olunacağını bildirən qəti gələcək zaman şəkilçisidir.
Cavab: C) qəti gələcək zaman
Sual 26
- Təhlil: B variantında iki müstəqil qrammatik əsas (mübtəda və xəbər cütü) vardır: “Mən oxudum” və “Bacım dinlədi”. Bu səbəbdən cümlə tabesiz mürəkkəb cümlədir.
Cavab: B) Mən kitab oxudum və bacım musiqi dinlədi.
Sual 27
- Təhlil: “Çox” sözü feli bağlamanın (“çalışdığına”) qarşısında işlənərək hərəkətin miqdarını bildirdiyi üçün kəmiyyət zərfidir.
Cavab: B) zərf
Sual 28
- Təhlil: “Ağır söz” birləşməsindəki “ağır” sözü fiziki çəkini deyil, qəlbə toxunan, təsirli söz mənasını ifadə etdiyi üçün məcazi mənada işlənmişdir.
Cavab: C) ağır söz
Sual 29
- Təhlil: “Oxuyan” sözü “oxu-” felinə -an² şəkilçisi artırılmaqla düzəlmiş feli sifətdir və cümlədə təyin vəzifəsindədir.
Cavab: B) oxuyan
Sual 30
- Təhlil: C variantında xəbər “müəllimdir” sözüdür. “Müəllim” əsas nitq hissəsi kimi isimdir və şəxs (xəbərlik) şəkilçisi (-dir) qəbul etmişdir.
Cavab: C) Atam müəllimdir.
Düzgün Cavablar Cədvəli
| Sual No |
Fənn |
Düzgün Variant |
Qısa İzah / Nəticə |
| 1 |
Riyaziyyat |
B |
11/12 |
| 2 |
Riyaziyyat |
C |
70 |
| 3 |
Riyaziyyat |
C |
18 |
| 4 |
Riyaziyyat |
C |
33 |
| 5 |
Riyaziyyat |
C |
43 (ardıcıllıq +12) |
| 6 |
Riyaziyyat |
B |
120\text{ sm}^2 |
| 7 |
Riyaziyyat |
C |
26 |
| 8 |
Riyaziyyat |
C |
100\text{ manat} |
| 9 |
Riyaziyyat |
A |
-11 |
| 10 |
Riyaziyyat |
C |
70^\circ |
| 11 |
Riyaziyyat |
C |
7/10 |
| 12 |
Riyaziyyat |
B |
4\text{ gün} |
| 13 |
Riyaziyyat |
C |
30 |
| 14 |
Riyaziyyat |
C |
180\text{ km} |
| 15 |
Riyaziyyat |
C |
50 |
| 16 |
Azərbaycan dili |
B |
Oxunmuş (-muş feli sifət) |
| 17 |
Azərbaycan dili |
C |
Şəxsləndirmə |
| 18 |
Azərbaycan dili |
C |
Kitabxana (düzəltmə isim) |
| 19 |
Azərbaycan dili |
B |
Zərf (tərzi-hərəkət) |
| 20 |
Azərbaycan dili |
C |
Ayaqqabı (mürəkkəb) |
| 21 |
Azərbaycan dili |
C |
Gözəl danışdı |
| 22 |
Azərbaycan dili |
B |
Kitabı (vasitəsiz tamamlıq) |
| 23 |
Azərbaycan dili |
B |
Səbəb əlaqəsi |
| 24 |
Azərbaycan dili |
A |
Gül (isim və fel) |
| 25 |
Azərbaycan dili |
C |
Qəti gələcək zaman |
| 26 |
Azərbaycan dili |
B |
Mürəkkəb cümlə (iki qrammatik əsas) |
| 27 |
Azərbaycan dili |
B |
Zərf |
| 28 |
Azərbaycan dili |
C |
Ağır söz (məcazi məna) |
| 29 |
Azərbaycan dili |
B |
Oxuyan (-an feli sifət) |
| 30 |
Azərbaycan dili |
C |
Atam müəllimdir (isimlə ifadə olunan xəbər) |
Bu diaqnostik qiymətləndirmə mövzularını daha da yaxşı mənimsəmək üçün hansısa sualın qaydası ilə bağlı əlavə sınaq sualları hazırlamağımı istərdinizmi?