6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre, belirli bir sayıdan daha az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik kontroller ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler.
Buna göre bu tanıma uygun bir iş yeri aşağıdakilerden hangisi kadar personele sahip olabilir?
Cevap:
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre, az tehlikeli sınıfta yer alan ve 50’den daha az çalışanı bulunan iş yerleri işveren veya işveren vekili tarafından belirli şartlar altında iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yerine getirebilirler.
Kanun Maddesi Açıklaması:
Az tehlikeli sınıfta ve 50’den az çalışanı olan işyerleri:
- İşveren veya işveren vekili, Bakanlıkça ilan edilen iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerini tamamlamak koşuluyla iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilir.
- Ancak bu durum işe giriş ve periyodik sağlık kontrolleri ile tetkikler hariçtir. Bu işlemler için bir sağlık profesyoneli devreye girmelidir.
Cevap Tablosu
| Kriter | Detay |
|---|---|
| İş yeri tehlike sınıfı | Az tehlikeli |
| Çalışan sayısı sınırı | 50 veya daha az |
| İşveren veya işveren vekili ne yapabilir? | İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilir. |
| Hariç tutulan hizmetler | İşe giriş/periyodik sağlık kontrolleri ve tetkikler işveren tarafından yerine getirilemez. Bakanlık tarafından yetkili sağlık personeline ihtiyaç vardır. |
Doğru Cevap Seçeneği:
Soruda işyeri çalışanlarının maksimum sınırı sorulmaktadır. Buna göre cevap: 50 çalışan.
Eğer sorunuza ilişkin başka detaylı bilgiye ihtiyaç duyarsanız, buradan sorabilirsiniz!
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre belirli bir sayıdan daha az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik kontroller (tetkikler) hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler. Buna göre bu tanıma uygun bir iş yeri aşağıdakilerden hangisi kadar personele sahip olabilir?
Cevap:
Az tehlikeli sınıfta yer alan ve belirli bir sayıdan az çalışanı bulunan işyerlerinde, işveren veya işveren vekili dilerse, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri almak koşuluyla “işe giriş ve periyodik sağlık kontrolleri” hariç diğer iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kendisi üstlenebilmektedir. Bu kapsamda kanun çerçevesinde belirlenen çalışan sayısı limiti ise 10’dur. Yani az tehlikeli sınıfta yer alan ve en fazla 10 çalışanı bulunan işyeri, işveren veya işveren vekili tarafından (ilgili eğitimleri tamamlamak kaydıyla) iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kendi bünyesinde yürütebilir.
Aşağıda konuyla ilgili detayları ve ilgili kanun hükümlerinin dayanaklarını bulabilirsiniz.
İçindekiler
- 6331 Sayılı Kanun ve Uygulama Alanı
- Az Tehlikeli Sınıf Nedir?
- Kanundaki Çalışan Sayısı Limiti
- İşveren Veya İşveren Vekilinin OHS Hizmetlerini Yürütebilme Şartları
- Eğitimlerin İçeriği ve Bakanlık Düzenlemeleri
- İşe Giriş ve Periyodik Kontroller (Tetkikler)
- Tablo: Az Tehlikeli Sınıfta Kapsam ve Sorumluluklar
- Sıkça Sorulan Sorular
- Kısa Özet
1. 6331 Sayılı Kanun ve Uygulama Alanı
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, tüm işyerlerinde çalışanların sağlık ve güvenlik koşullarının iyileştirilmesini amaçlamaktadır.
- Bu kanun, tehlike sınıfına bakılmaksızın tüm işyerlerinde asgari standartların sağlanmasını öngörür.
- Ancak kanunda, işyerlerinin tehlike sınıflarına ve çalışan sayısına göre çeşitli istisnalar ve farklı uygulama esasları getirilmiştir.
2. Az Tehlikeli Sınıf Nedir?
- İşyerleri, az tehlikeli, tehlikeli ve çok tehlikeli olmak üzere üç sınıfa ayrılır.
- Az tehlikeli sınıfa giren işyerleri; büro hizmetleri, bankacılık, eğitim kurumları, perakende satış yapan mağazalar vb. genellikle çok düşük risk barındıran faaliyet kollarında yer alır.
- Bu sınıflamanın amacı, iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin sektör ve risk durumuna göre seviyelendirilmesidir.
3. Kanundaki Çalışan Sayısı Limiti
- 6331 sayılı Kanun ile getirilmiş en temel istisnalardan biri, “10’dan az çalışanı bulunan az tehlikeli sınıftaki işyerleri” için belirlenen uygulamalardır.
- Bu işyerlerinde, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kural olarak bir Ortak Sağlık Güvenlik Birimi’nden (OSGB) ya da işyeri hekimi/iş güvenliği uzmanından alma zorunluluğu vardır.
- Ancak istisna olarak en fazla 10 çalışan var ise ve bu işyeri az tehlikeli sınıfta bulunuyorsa, işveren veya işveren vekili belirlenmiş eğitimleri alarak “işe giriş ve periyodik sağlık kontrolleri” dışındaki iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili süreçleri kendisi yürütebilir.
4. İşveren Veya İşveren Vekilinin OHS Hizmetlerini Yürütebilme Şartları
- İşveren veya işveren vekilinin eğitim alması: Bakanlıkça ilan edilen ve zorunlu tutulan eğitimleri tamamlamak.
- Çalışan sayısının 10 veya altında olması: 10 ve daha az çalışana sahip az tehlikeli işyerleri bu kapsama girer.
- Az tehlikeli sınıfta yer alma: Faaliyet alanı itibarıyla Kanun veya ilgili yönetmeliklerde belirtilen az tehlikeli işkolunda bulunma.
- İşe giriş ve periyodik sağlık kontrolleri hariç: Bu kontrollerin mutlaka bir işyeri hekimi ya da sağlık kuruluşu tarafından yapılması gerekir.
5. Eğitimlerin İçeriği ve Bakanlık Düzenlemeleri
- Söz konusu eğitimler, iş sağlığı ve güvenliği temelleri, risk değerlendirmesi, acil durum planlaması, çalışanların bilgilendirilmesi gibi başlıkları içerir.
- Eğitim programı, en az 16 saatlik (veya bakanlıkça uygun görülen saat kadar) uygulamalı veya teorik derslerden oluşabilir.
- Eğitim sonunda başarılı olanlara sertifika verilir ve bu kişiler, kendi işyerleri için OHS (Occupational Health and Safety) hizmetlerini kısmen yerine getirebilir.
6. İşe Giriş ve Periyodik Kontroller (Tetkikler)
- İlgili kanun ve yönetmeliklere göre, tüm çalışanların işe giriş muayeneleri yapılmalıdır.
- Çalışanların sağlık gözetimi kapsamında periyodik sağlık kontrolleri zaman zaman tekrarlanır.
- Her ne kadar işveren veya işveren vekili bazı OHS hizmetlerini üstlenebilse de, işe giriş muayeneleri ve periyodik tetkikler mutlaka hekim/sağlık kuruluşu tarafından gerçekleştirilir.
- Bu, iş kazalarının önlenmesi ve meslek hastalıklarının takibi açısından kritik öneme sahiptir.
7. Tablo: Az Tehlikeli Sınıfta Kapsam ve Sorumluluklar
| Kriter | Açıklama |
|---|---|
| Tehlike Sınıfı | Az Tehlikeli (Örnek: Ofisler, mağazalar, bankalar) |
| Çalışan Sayısı Limiti | 10 ve daha az çalışan |
| İşveren/İşveren Vekilinin Eğitim Zorunluluğu | Bakanlıkça onaylı (teorik + uygulamalı) eğitimleri tamamlamış olmak |
| Üstlenilebilen Hizmetler | İş sağlığı ve güvenliği organizasyonu, risk değerlendirmesi, acil durum planlaması, eğitimler, bilgilendirme, dokümantasyon vb. |
| İşe Giriş/Periyodik Muayeneler | Mutlaka işyeri hekimi veya ilgili sağlık kuruluşu tarafından yapılmalıdır; işveren/işveren vekilince yapılamaz |
| Geçerli Mevzuat | 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve ilgili yönetmelikler (İşveren veya işveren vekiline bu yetkiyi Kanun ve Yönetmelik tanır) |
8. Sıkça Sorulan Sorular
Soru 1: 10’dan fazla çalışanı olan az tehlikeli bir işyeri işveren veya vekili de bu hizmetleri kendisi üstlenebilir mi?
Hayır. Kanun, 10 veya daha az çalışana sahip az tehlikeli işyerlerinde bu olanağı tanımaktadır. Dolayısıyla 10’u aştığı anda işverenin bu yetkisi ortadan kalkar ve profesyonel destek almak zorunludur.
Soru 2: İşveren vekili kimdir ve nasıl atanır?
İşveren adına yönetim görevini üstlenen, onun yetkilerini kullanan ve sorumluluğunu paylaşan kişiyi ifade eder. İşveren vekili, yazılı bir atama veya sözleşme ile belirlenebilir.
Soru 3: Bu uygulama diğer tehlike sınıfları için (tehlikeli veya çok tehlikeli) geçerli mi?
Hayır. Yalnızca az tehlikeli sınıfta bulunan ve 10’dan az çalışanı olan işyerlerinde** işveren veya vekil, eğitim alarak bu hizmetleri yürütebilir.
Soru 4: Eğitimleri nasıl tamamlamalıyım?
Bakanlık veya onaylı kurum/kuruluşlar tarafından düzenlenen temel iş sağlığı ve güvenliği eğitimine katılıp başarılı olmanız gerekir. Eğitim sonunda sertifika verilir.
9. Kısa Özet
- 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, tüm işyerlerinde uygulanmakla birlikte tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre bazı farklılıklar içerir.
- Az tehlikeli sınıfta yer alan, en fazla 10 çalışanı bulunan işyerlerinde, işveren ya da işveren vekili Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin büyük kısmını bizzat yürütebilir.
- Ancak işe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri mutlaka işyeri hekimi veya ilgili sağlık kuruluşu tarafından yapılmalıdır.
- Dolayısıyla, soruda istenen yanıt “10” çalışan sınırına kadar olan işyerleridir.
Bu nedenle, “Buna göre bu tanıma uygun bir iş yeri aşağıdakilerden hangisi kadar personele sahip olabilir?” sorusunun doğru cevabı ‘10’dur.”
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na Göre Az Tehlikeli Sınıfta Yer Alan İşyerlerinde Çalışan Sayısı Sınırı Nedir?
Cevap:
Merhaba Guven_Aslan, sorunuzu detaylı bir şekilde ele alarak 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde çalışan sayısı sınırını ve işverenlerin veya işveren vekillerinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilmesi için gereken şartları açıklayacağım. Bu kanun, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ve mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi amacıyla çıkarılmıştır. Sorunuzda belirtilen duruma özel olarak, az tehlikeli sınıfta yer alan ve belirli bir sayıdan az çalışanı bulunan işyerlerinde işverenlerin veya vekillerinin sorumluluklarını ve sınırlarını inceleyeceğiz.
İçindekiler
- 6331 Sayılı Kanun’a Genel Bakış
- Az Tehlikeli Sınıf ve Çalışan Sayısı Sınırı
- İşveren veya İşveren Vekilinin Sorumlulukları
- Eğitim Şartı ve Kapsamı
- Özet Tablo
- Sonuç ve Yanıt
1. 6331 Sayılı Kanun’a Genel Bakış
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 30 Haziran 2012 tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu kanunun temel amacı, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği şartlarını düzenlemek, işveren ve çalışanların bu konuda hak ve yükümlülüklerini belirlemek ve iş kazaları ile meslek hastalıklarını önlemektir. Kanun, işyerlerini tehlike sınıflarına ayırarak (az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli) her bir sınıf için farklı yükümlülükler getirmiştir. Sorunuzda bahsedilen az tehlikeli sınıf, genellikle daha düşük risk taşıyan işyerlerini kapsar (örneğin, ofis ortamları, bazı ticaret ve hizmet sektörü işyerleri).
Kanun, işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesi için işverenlere belirli sorumluluklar yükler. Ancak, çalışan sayısı ve tehlike sınıfına bağlı olarak bazı istisnai düzenlemeler getirilmiştir. Bu düzenlemelerden biri, az tehlikeli sınıfta yer alan ve belirli bir sayıdan az çalışanı bulunan işyerlerinde işverenin veya vekilinin bu hizmetleri bizzat üstlenebilmesidir.
2. Az Tehlikeli Sınıf ve Çalışan Sayısı Sınırı
6331 sayılı Kanun’un 6. maddesi ve ilgili yönetmelikler, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin düzenlemeleri içerir. Kanuna göre, az tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde, eğer çalışan sayısı 50’den az ise, işveren veya işveren vekili, gerekli eğitimleri tamamlamak koşuluyla iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini kendisi yürütebilir. Bu düzenleme, küçük ölçekli işyerlerinde işverenlerin bu sorumluluğu üstlenmesini kolaylaştırmak ve maliyetleri düşürmek amacıyla getirilmiştir.
Çalışan Sayısı Sınırı: 50’den Az
- Eğer bir işyeri az tehlikeli sınıfta yer alıyorsa ve çalışan sayısı 50’den az ise, işveren veya vekili, Bakanlıkça belirlenen eğitimleri alarak iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini (işe giriş ve periyodik sağlık kontrolleri hariç) bizzat yürütebilir.
- Bu sınır, işyerinin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına sıkı sıkıya bağlıdır. Eğer çalışan sayısı 50 ve üzeri olursa veya işyeri tehlikeli/çok tehlikeli sınıfta yer alıyorsa, bu hizmetler için profesyonel bir iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirilmesi zorunludur.
3. İşveren veya İşveren Vekilinin Sorumlulukları
Az tehlikeli sınıfta yer alan ve 50’den az çalışanı bulunan işyerlerinde, işveren veya vekilinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini üstlenebilmesi için belirli şartlar vardır. Bu sorumluluklar, şu şekilde özetlenebilir:
- Risk Değerlendirmesi Yapmak: İşyerinde mevcut riskleri belirlemek ve bu risklere karşı önlem almak.
- Acil Durum Planları Hazırlamak: Yangın, doğal afet gibi acil durumlar için planlar yapmak ve çalışanları bilgilendirmek.
- Eğitim ve Bilgilendirme: Çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği konusunda eğitim vermek ve farkındalık oluşturmak.
- Kayıt ve Raporlama: İş sağlığı ve güvenliği ile ilgili faaliyetleri kaydetmek ve gerekli durumlarda Bakanlığa bildirmek.
Ancak, işe giriş ve periyodik sağlık kontrolleri gibi tıbbi hizmetler, işveren veya vekili tarafından yürütülemez. Bu hizmetler, mutlaka bir işyeri hekimi veya sağlık kuruluşu aracılığıyla yapılmalıdır.
4. Eğitim Şartı ve Kapsamı
6331 sayılı Kanun’a göre, işveren veya işveren vekilinin bu hizmetleri yürütebilmesi için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından ilan edilen eğitimleri tamamlaması gerekmektedir. Bu eğitimler, genellikle şu konuları kapsar:
- İş sağlığı ve güvenliği mevzuatı.
- İşyerinde risk değerlendirme ve önleme yöntemleri.
- Acil durum yönetimi.
- İş kazaları ve meslek hastalıklarının önlenmesi.
Eğitimler, Bakanlık tarafından yetkilendirilmiş kurumlar aracılığıyla düzenlenir ve belirli bir süre (genellikle 16 saat) olarak planlanır. Eğitim sonunda katılımcılara bir sertifika verilir ve bu sertifika, işverenin veya vekilinin bu hizmetleri yürütebilmesi için bir ön koşuldur.
5. Özet Tablo
Aşağıdaki tablo, sorunuzla ilgili temel bilgileri ve 6331 sayılı Kanun’un az tehlikeli sınıftaki işyerlerine yönelik düzenlemelerini özetlemektedir:
| Kriter | Açıklama |
|---|---|
| Tehlike Sınıfı | Az Tehlikeli |
| Çalışan Sayısı Sınırı | 50’den Az |
| İşverenin/Vekilin Sorumluluğu | İş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilir (sağlık kontrolleri hariç) |
| Eğitim Şartı | Bakanlıkça ilan edilen eğitimlerin tamamlanması |
| Sağlık Kontrolleri | İşyeri hekimi veya sağlık kuruluşu tarafından yapılır |
6. Sonuç ve Yanıt
Sorunuzda, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’na göre az tehlikeli sınıfta yer alan ve belirli bir sayıdan az çalışanı bulunan işyerlerinde işverenin veya vekilinin iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebileceği belirtilmiş ve bu tanıma uygun bir işyerinin kaç personele sahip olabileceği sorulmuştur.
Yanıt: Bu tanıma uygun bir işyeri, 50’den az personele sahip olabilir. Yani, az tehlikeli sınıfta yer alan bir işyerinde çalışan sayısı 49 veya daha az ise, işveren veya işveren vekili, Bakanlıkça ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik kontroller hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilir.
Özet:
- Tehlike Sınıfı: Az tehlikeli.
- Çalışan Sayısı: 50’den az (yani en fazla 49 kişi).
- Şart: Bakanlıkça belirlenen eğitimlerin tamamlanması.
- İstisna: İşe giriş ve periyodik sağlık kontrolleri işveren tarafından yapılamaz, bu hizmetler için işyeri hekimi veya sağlık kuruluşu gereklidir.
Bu bilgiler, 6331 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere dayanmaktadır. Daha fazla detay veya spesifik bir işyeri için tehlike sınıfı belirlemesi gerekiyorsa, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın resmi kaynaklarına başvurabilirsiniz.
Kaynak:
- 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu (Resmi Gazete, 30 Haziran 2012).
- İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği.